Interpelacja w sprawie mechanizmu przyznawania dotacji fundacjom i stowarzyszeniom związanym z aktywnymi politykami
Data wpływu: 2025-05-12
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Poseł Zembaczyński interpeluje w sprawie mechanizmów przyznawania dotacji fundacjom i stowarzyszeniom powiązanym z aktywnymi politykami, wskazując na liczne przykłady nieprawidłowości za rządów Zjednoczonej Prawicy, szczególnie w województwie opolskim. Pyta ministra o obecne instrumenty przeciwdziałania takim praktykom oraz o plany uszczelnienia systemu i realizację przedstawionych postulatów mających na celu zwiększenie transparentności i uczciwości w przyznawaniu dotacji.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie mechanizmu przyznawania dotacji fundacjom i stowarzyszeniom związanym z aktywnymi politykami Interpelacja nr 9828 do ministra sprawiedliwości w sprawie mechanizmu przyznawania dotacji fundacjom i stowarzyszeniom związanym z aktywnymi politykami Zgłaszający: Witold Zembaczyński Data wpływu: 12-05-2025 Szanowny Panie Ministrze, organizacje trzeciego sektora odgrywają istotną rolę w życiu społecznym oraz w społeczeństwie obywatelskim. W Polsce aktywnie działa wiele organizacji pozarządowych, czyniąc korzystne inicjatywy kierowane do licznych grup społecznych.
W związku z partnerstwem publiczno-społecznym rząd dysponuje mechanizmami wspierania finansowego NGO-sów, pomagając w promocji oraz rozwoju inicjatyw obywatelskich. Mechanizmy takie jednak powinny być pozbawione luk umożliwiających wspieranie osób lojalnych lub należących do partii rządzącej. Przez 8 lat rządów Zjednoczonej Prawicy, w latach 2015-2023, obserwowane były przypadki co najmniej wątpliwego dysponowania środkami publicznymi przyznawanymi pozarządowym organizacjom związanym z obozem rządzącym. Szczególnie znamienne przykłady takich przepływów pieniężnych występują przy analizie polityki lokalnej na terenie województwa opolskiego.
Do takich przypadków należą fundacja oraz stowarzyszenie związane z Marcinem Ociepą, posłem z ziemi opolskiej związanym z partią PiS oraz sekretarzem stanu w ministerstwach (MR, MPiT i MON). Z wyliczeń wynika, że za czasów rządów PiS Stowarzyszenie Ludzi Aktywnych „Horyzonty“ oraz Fundacja Collegium Nobilium Opoliense otrzymały ponad 4 mln zł i wydano je na m.in. kawiarnię w centrum Opola, która po 18 miesiącach działalności została zamknięta na stałe. Przed wyborami parlamentarnymi w 2023 roku na ulicach Opola pojawiły się bilbordy z twarzą Marcina Ociepy promujące jego "Konferencję Programową".
Zabieg ten nosił znamię działania PR-owego, prekampanijnego, promującego polityka związanego z ówczesnym rządem. Z szacunkowych wyliczeń wynika, iż koszt tej akcji opiewał na wartość 1 mln zł. Następnie doszło do rzeczywistej kampanii wyborczej promującej polityka. Bezsprzeczne jest również, że fundacja "Potrafisz Polsko!" otrzymała w roku 2023 dotację w wysokości ok. 4,3 mln zł z rezerwy budżetowej, po decyzji ówczesnego premiera Mateusza Morawieckiego, w celu realizacji projektu ,,Instytut Demokracji Bezpośredniej“. Z fundacją był związany poseł Paweł Kukiz. Fundacja otrzymała dotacje na różne cele, w tym na jej siedzibę.
Kontrola poselska wykazała, że pod wskazanym przez fundację adresem siedziby w Lewinie Brzeskim nie ma takiego miejsca i nikt o istnieniu takiej fundacji nie ma wiedzy. Wątpliwości budzi również sama realizacja sztandarowego projektu edukacji społecznej mającej na celu wzmocnienie „zwierzchniej władzy Narodu i popularyzacji bezpośredniej formy jej sprawowania“. Kolejnym przykładem z Opolszczyzny jest Kamil Bortniczuk, minister sportu i turystyki w czasach rządów Zjednoczonej Prawicy. W roku kampanii i wyborów parlamentarnych, tj.
2023, polityk miał osobiście wskazywać organizacje, które miały otrzymywać dotacje w ramach programu "Sport dla Wszystkich", z pominięciem procedur konkursowych przy rozdzielaniu ok. 26 mln zł, co podaje NIK. Łączna kwota dotacji, które według NIK-u mogły zostać przyznane niezgodnie z przepisami, opiewa na kwotę ok. 90 mln zł. Środki w ramach programu ,,Sport dla Wszystkich“ otrzymało zaledwie osiem organizacji, z czego tysiąc złożyło wnioski, w tym 14 mln zł trafiło do KZLZS, której prezesem był kolega Kamila Bortniczuka Mieczysław Baszko, członek Partii Republikańskiej.
Wyraźnym znaczeniem w województwie opolskim charakteryzowała się Suwerenna Polska, wcześniej znana pod nazwą Solidarna Polska, której szefem był minister sprawiedliwości i prokurator generalny w czasach rządów Zjednoczonej Prawicy Zbigniew Ziobro. Kluczowymi postaciami związanymi z tą partią byli opolscy politycy: Janusz Kowalski i Patryk Jaki. Wuj Małgorzaty Wilkos, radnej Suwerennej Polski i wieloletniej szefowej biura poselskiego Patryka Jakiego, Ryszard Markowski, został prezesem fundacji Ex Bono.
Małgorzata Wilkos z kolei zgodnie z kontrolą NIK-u, w 2019 roku została ustanowiona pełnomocnikiem dwóch rachunków bankowych fundacji, a wyciągi bankowe były przekazywane jej bezpośrednio. Ponadto w radzie fundacji zasiadały osoby związane z partią. Według zeznań Tomasza Mraza to Patryk Jaki miał aktywnie uczestniczyć w przygotowywaniu odpowiedzi na pytania NIK-u związane z działalnością fundacji w związku ze wsparciem płynącym z jego strony. NIK wykazał, że fundacja wygrała konkursy mimo braku przygotowania do realizacji powierzonych zadań.
Poseł pyta Ministra Finansów o działania podjęte w celu zabezpieczenia interesów wierzycieli SKOK Wołomin w procesie upadłościowym i zapobieżenia dalszym stratom Skarbu Państwa, w szczególności w kontekście doniesień o sprzedaży aktywów po zaniżonych cenach. Wyraża zaniepokojenie brakiem skutecznego nadzoru państwa nad SKOK Wołomin i możliwymi nieprawidłowościami w procesie sprzedaży majątku.
Poseł pyta o działania prokuratury w sprawie afery SKOK Wołomin, w tym o postępowanie wobec Wojciecha Kwaśniaka i umorzone śledztwo dotyczące Jacka Sasina. Wyraża zaniepokojenie potencjalnym ukrywaniem sprawców oraz wtórnym wyprowadzaniem środków z masy upadłościowej.
Poseł Zembaczyński zwraca uwagę na dramatycznie długi czas oczekiwania na legalizację pobytu cudzoziemców w Opolskim Urzędzie Wojewódzkim, co negatywnie wpływa na gospodarkę regionu i życie cudzoziemców. Pyta ministra o plany zwiększenia finansowania/etatów oraz o nowelizację przepisów w celu skrócenia czasu oczekiwania.
Poseł Zembaczyński pyta o działania rządu w związku z aferą GetBack SA i ustaleniami raportu NIK, które wskazują na liczne zaniedbania w nadzorze nad rynkiem kapitałowym. Pyta, czy rząd podejmie działania w celu powołania sejmowej komisji śledczej oraz stałego zespołu analitycznego ds. nadzoru nad rynkiem kapitałowym.
Poseł Zembaczyński pyta Ministra Sprawiedliwości o postęp prac nad nowelizacją Kodeksu karnego w zakresie oszustw finansowych typu "piramida" oraz o planowane zmiany w kosztach sądowych dla konsumentów dochodzących roszczeń z tytułu instrumentów finansowych, w szczególności obniżenie opłat sądowych. Interpelacja krytykuje brak systemowych reform nadzoru nad rynkiem kapitałowym po aferze GetBack SA.
Projekt ustawy ma na celu zmianę w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce, aby umożliwić uczelniom finansowanie wsparcia dla osób niepełnosprawnych uczestniczących w studiach podyplomowych z dotacji budżetowej przeznaczonej na ten cel. Obecnie dotacja ta obejmuje tylko studentów i doktorantów, a proponowane zmiany mają na celu rozszerzenie wsparcia na uczestników studiów podyplomowych. Zmiana ta ma zapewnić równy dostęp do kształcenia podyplomowego dla wszystkich zainteresowanych, niezależnie od niepełnosprawności. Ustawa ma charakter deregulacyjny i nie wiąże się ze zwiększeniem środków na dotacje, lecz umożliwia uczelniom elastyczne gospodarowanie środkami.
Projekt ustawy dotyczy koordynacji działań antykorupcyjnych oraz likwidacji Centralnego Biura Antykorupcyjnego (CBA). Celem jest usprawnienie współpracy między organami odpowiedzialnymi za zwalczanie korupcji i zapewnienie ciągłości działań antykorupcyjnych po likwidacji CBA. Ustawa określa zasady prowadzenia koordynacji, tryb likwidacji CBA i przekazywania jego zadań innym jednostkom administracji rządowej. Wprowadza osłonę antykorupcyjną dla przedsięwzięć rządowych obarczonych wysokim ryzykiem korupcji.
Senat RP wprowadza poprawki do ustawy mającej na celu usprawnienie procesu zakładania i rejestracji stowarzyszeń poprzez wykorzystanie narzędzi teleinformatycznych. Poprawki doprecyzowują przepisy dotyczące uproszczonego trybu rejestracji, wprowadzając ograniczenia podmiotowe, aby zapewnić bezpieczeństwo obrotu prawnego. Umożliwiono dokonywanie niektórych czynności (zmiana adresu, składu władz, zatwierdzenie dokumentów finansowych, likwidacja) w systemie teleinformatycznym po spełnieniu określonych warunków. Zniesiono także opłatę za rejestrację stowarzyszenia nieprowadzącego działalności gospodarczej, którego statut uchwalono przy wykorzystaniu wzorca, korygując pierwotne założenia ustawy.
Projekt ustawy wprowadza zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy oraz w niektórych innych ustawach, mające na celu wzmocnienie pozycji Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) w zakresie ustalania istnienia stosunku pracy, zwalczania nadużywania umów cywilnoprawnych oraz poprawy efektywności kontroli. PIP zyskuje nowe uprawnienia, w tym możliwość wytaczania powództw w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy, a także wydawania decyzji o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy. Ustawa wprowadza także nowe procedury dotyczące kontroli, interpretacji indywidualnych oraz wymiany informacji z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), dążąc do uszczelnienia systemu i zapewnienia lepszej ochrony praw pracowniczych.
Ustawa o Finansowym Instrumencie Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE ustanawia ramy prawne dla działania tego instrumentu, mającego na celu finansowanie inwestycji w europejskim przemyśle obronnym. Określa zasady kontroli i audytu wykorzystania środków z pożyczki SAFE, udzielanej na podstawie rozporządzenia UE. Tworzy FIZB w Banku Gospodarstwa Krajowego, precyzuje źródła finansowania i przeznaczenie środków, a także zasady współpracy między ministrem obrony, innymi ministrami i BGK. Ustawa wprowadza zmiany w Prawie bankowym, ustawie o finansach publicznych i ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej, dostosowując je do funkcjonowania FIZB.