Wystąpienie w Sejmie · 22 października 2026

Sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druki nr 2997 i 3170)

Mówi: Poseł Sprawozdawca Agnieszka Hanajczyk (KO) · 67. posiedzenie Sejmu, punkt 29. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 2997, druk nr 3170

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego zawartym w druku nr 2997. Sprawozdanie komisji znajduje się w druku nr 3170.

Komisja rozpatrzyła projekt na posiedzeniu w dniu 6 października. Projekt ustawy wniesiony przez rząd, przez ministra sprawiedliwości, dotyczy ujednolicenia, unormowania i uregulowania podstawowych procedur dotyczących informowania obywateli o przysługujących im prawach w sposób jasny, precyzyjny i zrozumiały w postępowaniu karnym. W postępowaniu przygotowawczym minister sprawiedliwości ma upoważnienie do określenia wzorów pouczeń, w postępowaniu sądowym go nie ma. Obecnie brak tej regulacji powoduje, że każdy sąd posługuje się własnym pouczeniem. Resort zebrał je ze wszystkich sądów i skala różnic okazała się bardzo duża. Niektóre pouczenia mają po 20 stron drobnego druku i trudno je zrozumieć. Stąd potrzeba regulacji.

Projekt wprowadza upoważnienie dla ministra sprawiedliwości do wydania rozporządzeń ze wzorami pouczeń dla oskarżonego, pokrzywdzonego i świadka na etapie sądowym, napisanych językiem zrozumiałym także dla osób bez obrońcy lub pełnomocnika. Według nowego art. 16 § 4 wzory zostaną opublikowane na stronie ministerstwa wraz z tłumaczeniami na najczęściej używane języki obce. Porządkuje się też art. 300, usuwając z pouczeń w postępowaniu przygotowawczym treści dotyczące dopiero etapu sądowego. Rozszerza się pouczenia o prawo do odszkodowania za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie lub tymczasowe aresztowanie i wzmacnia się ochronę osób niepełnoletnich.

Posłowie i goście komisji zgłosili kilka uwag do przedłożonego projektu, co znalazło odzwierciedlenie w poprawkach merytorycznych i legislacyjnych przyjętych przez komisję. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich oceniło kierunek zmian bardzo pozytywnie. Wątpliwości zostały wyjaśnione w toku dyskusji na posiedzeniu komisji. Najwięcej dyskusji wzbudził art. 16 § 4. Biuro Legislacyjne pytało o charakter tłumaczeń i listę języków.

Ministerstwo wyjaśniło, że lista obejmie ok. 35 języków wskazanych przez sądy. W przypadku języków rzadkich zostają dotychczasowe zasady i środki na koszty postępowań.

Komisja przyjęła trzy poprawki. Pierwsza doprecyzowuje w art. 300 pouczenie o możliwości przesłuchania przez konsula. Druga skreśla w art. 339 zbędne odesłanie do art. 353 § 3 w związku z art. 354. Trzecia, przygotowana przez Biuro Legislacyjne, poprawia przepis przejściowy.

Zmieniono też datę wejścia w życie na 1 marca 2027 r., co pozwoli na przygotowanie i wydanie ok. 10 rozporządzeń wprowadzających uchwalone przepisy. Biuro Legislacyjne zwróciło także uwagę, że w Sejmie są inne projekty zmieniające Kodeks postępowania karnego, w tym art. 300. Dlatego ten projekt powinien być uchwalony w pierwszej kolejności.

Wysoki Sejmie! Ta ustawa to pierwszy krok, który doprowadzi do ustandaryzowania pouczeń także w postępowaniu odwoławczym, a rozważane jest również w przypadku postępowań w sprawach o wykroczenia. Ten projekt ma być fundamentem tych prac.

Komisja przyjęła projekt w głosowaniu. Sześciu posłów było za, nikt nie był przeciw, trzech posłów wstrzymało się od głosu. W imieniu komisji wnoszę o uchwalenie projektu ustawy zawartego w druku nr 3170. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Agnieszka Hanajczyk