Wystąpienie w Sejmie · 22 października 2026

Sprawozdanie Komisji Obrony Narodowej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 2869 i 3131)

Mówi: Poseł Andrzej Szejna (tekst niewygłoszony) (Lewica) · 67. posiedzenie Sejmu, punkt 47. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 2869, druk nr 3131

Stanowisko

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu klubu Lewicy przedstawiam stanowisko wobec sprawozdania Komisji Obrony Narodowej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych oraz niektórych innych ustaw zawartym w drukach nr 2869 i 3131.

Klub Lewicy pozytywnie ocenia kierunek proponowanych zmian. Punktem wyjścia dla tej nowelizacji są zmieniające się zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa, bezpieczeństwa ludzi i porządku publicznego, w tym zagrożenia terrorystyczne i cybernetyczne. Projekt ma dostosować metody działania Żandarmerii Wojskowej do tych warunków i zwiększyć skuteczność formacji.

Z punktu widzenia Lewicy skuteczne państwo to nie tylko państwo wyposażające swoje służby w kolejne narzędzia. Równie ważne dla nas jest jasne określenie zasad, na jakich te narzędzia mogą być stosowane, szczególnie wtedy, gdy dotyczą one prywatności obywatela i ingerencji w jego prawa. Dlatego istotne są przepisy dotyczące rejestrowania obrazu i dźwięku podczas czynności wykonywanych przez Żandarmerię Wojskową. Projekt reguluje m.in. rejestrowanie przebiegu interwencji w miejscach innych niż publiczne, podczas działań kontrterrorystycznych i w środkach transportu żandarmerii, a także rejestrowanie obrazu w izbach zatrzymań. Jednocześnie określono zasady przechowywania materiałów. Jeżeli nie zawierają one dowodów mających znaczenie dla postępowania, mają być przechowywane przez co najmniej 30, ale niedłużej niż 60 dni, a następnie niszczone. Co do zasady osoba, wobec której podejmowane są czynności, ma być również w miarę możliwości uprzedzona o rejestrowaniu. Co równie ważne, na czynności związane z rejestrowaniem obrazu i dźwięku przewidziano możliwość wniesienia zażalenia do prokuratora do spraw wojskowych w terminie 7 dni. To są rozwiązania, na które warto zwrócić uwagę. Jeżeli poszerzamy możliwości działania formacji, musimy równocześnie tworzyć mechanizmy pozwalające kontrolować sposób korzystania z tych możliwości.

Projekt rozszerza również zakres stosowania czynności operacyjno-rozpoznawczych. Dotyczy to m.in. osób stwarzających zagrożenie dla osoby ochranianej, osób uczestniczących w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego przez jednostkę wojskową oraz żołnierzy sił zbrojnych państw obcych i, w określonych przypadkach, członków ich personelu cywilnego. Rozszerzony zostaje także katalog przestępstw, w odniesieniu do których możliwe będzie występowanie o kontrolę operacyjną. Obejmuje on m.in. finansowanie przestępstwa o charakterze terrorystycznym, przestępstwa związane z systemami komputerowymi, a także przestępstwa gospodarcze i korupcyjne.

Szczególnie ważny jest dla nas właśnie obszar zamówień publicznych. Żandarmeria Wojskowa otrzymuje szersze możliwości działania wobec osób uczestniczących w postępowaniach o udzielenie zamówień publicznych przez jednostki wojskowe lub w wykonaniu takich zamówień. Uzasadnienie projektu wskazuje na przypadki nieprawidłowości przy pozyskiwaniu zamówień, które mogą prowadzić do strat po stronie Skarbu Państwa i konieczności ponownego dokonywania zakupów na niekorzystnych warunkach. Ochrona bezpieczeństwa państwa to bowiem również ochrona publicznych pieniędzy i mienia wojskowego przed nadużyciami.

Projekt porządkuje także kwestie ochrony. Żandarmeria będzie mogła wykonywać ochronę fizyczną polskich placówek zagranicznych znajdujących się w miejscu stacjonowania polskich kontyngentów wojskowych oraz członków ich personelu dyplomatyczno-konsularnego, jeżeli inne sposoby zapewnienia tej ochrony okażą się lub mogą okazać się niewystarczające.

Warto także odnotować przebieg opiniowania projektu. Uwagi do jego wcześniejszej wersji zgłosił prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Jedna z uwag została uwzględniona przez usunięcie nieprecyzyjnego określenia ˝związki organizacyjne˝, a po ponownej analizie odstąpiono również od jednej z proponowanych zmian dotyczących danych w legitymacji służbowej. W lutym 2026 r. prezes UODO pozytywnie przyjął sposób uwzględnienia zgłoszonych uwag i nie wniósł dalszych zastrzeżeń do projektu.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Komisja przedstawiła projekt w zmodyfikowanym brzmieniu. Jedna z wprowadzonych zmian rozszerza regulację dotyczącą kontroli ruchu drogowego również na pojazdy obcych sił zbrojnych, żołnierzy sił zbrojnych państw obcych oraz członków ich personelu cywilnego podczas pełnienia obowiązków służbowych. Żandarmeria Wojskowa powinna dysponować narzędziami odpowiadającymi zadaniom, które państwo przed nią stawia. Jednocześnie wraz z rozszerzaniem jej kompetencji powinny istnieć jasne reguły ich wykonywania, kontrola oraz gwarancje chroniące obywatela przed nieuzasadnioną ingerencją. Właśnie tak rozumiemy równowagę między skutecznością państwa a ochroną praw jednostki.

Klub Lewicy poprze projekt ustawy w brzmieniu przedstawionym w sprawozdaniu Komisji Obrony Narodowej. Dziękuję bardzo.

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Andrzej Szejna