Wystąpienie w Sejmie · 17 listopada 2026

Sprawozdanie Komisji Obrony Narodowej o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o znakach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (druki nr 2884 i 3130)

Mówi: Poseł Arkadiusz Czartoryski (PiS) · 69. posiedzenie Sejmu, punkt 8. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 2884, druk nr 3130

Szanowny Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Klub Parlamentarny Prawo i Sprawiedliwość popiera tę niewielką w sumie nowelizację ustawy o znakach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i nowe brzmienie art. 9, które ma na celu uproszczenie formalnych wymogów przy staraniu się jednostki wojskowej o nadanie sztandaru. Rozumiemy, że Wojsko Polskie powiększa się, powstają nowe jednostki wojskowe, nowe pułki, brygady i dywizje, a nawet nowe komponenty Wojska Polskiego i istnieje potrzeba budowania wojska w oparciu o tradycję i wokół widocznego znaku ojczyzny. Bez wątpienia jest to sztandar Wojska Polskiego.

Szanowni Państwo! Orzeł biały, biało-czerwona flaga i sztandar wojskowy to symbole narodowe, znaki tożsamości, honoru i godności narodowej. Sztandar w polskiej tradycji kumuluje w sobie uczucia patriotyczne i treści historyczne. Jest symbolem wierności ojczyźnie i męstwa. Sztandar wojskowy jest znakiem jednostki, przechowuje pamięć o jej służbie, o czynach jej żołnierzy i o ludziach, którzy powierzyli im ochronę Rzeczypospolitej. Przyznacie państwo, że przymioty, którymi opisałem sztandar w Wojsku Polskim, niosą za sobą wielką odpowiedzialność, odpowiedzialność, która spoczywa na tych, którzy starają się o nadanie sztandaru, budują wokół sztandaru tradycję jednostki wojskowej, należycie dbają o ceremonię prezentowania i przechowywania sztandaru.

Dlatego przedmiotowa nowelizacja, choć niewielka, wprowadza dużą odpowiedzialność ze względu na wyjątkowość sztandarów w tradycji polskiej wojskowości. W Wojsku Polskim już od rycerskiego średniowiecza kształtowała się tradycja przysięgi składanej w obecności sztandaru, uroczystego prezentowania sztandaru, powierzania tego szczególnego znaku bojowego zasłużonym żołnierzom, którzy stanowią poczet sztandarowy. Wysoki Sejmie, w polskiej historii losy sztandarów jednostek wojskowych to niesamowite dzieje ludzi, zmagań wojennych, tajemniczych ukryć, fascynujące historie poszukiwań i odkryć. Przykładowo, sztandar 1. Pułku Ułanów Krechowieckich, otrzymany w 1917 r. od Polek ziemi mińskiej, w 1939 r. został ukryty w skrzynce amunicyjnej i zakopany pod Kockiem, a później odszukany przez Bolesława Podchorskiego, wywieziony do Wielkiej Brytanii i przekazany żołnierzom 2. korpusu. Inny przykład to sztandar ułanów jazłowieckich. Powstał z inicjatywy wychowanek zakładu sióstr niepokalanek w Jazłowcu, a na jego wstędze orderowej do dnia dzisiejszego widnieją ślady po ostrzale w bitwie nad Bzurą. Ciekawy przykład stanowi też sztandar Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie. Wykonano go potajemnie w Wilnie w 1940 r. przy udziale sióstr benedyktynek, poświęcono go w Ostrej Bramie, a następnie w warunkach wojny i okupacji przewieziono do Wielkiej Brytanii. Dla polskich lotników był darem od rodaków, którzy mimo wojny i dzielącej ich odległości pamiętali o służbie lotników. Jeszcze jeden przykład sztandaru, który przywołam: sztandar 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego. Warszawianki, kobiety w Warszawie wykonały go w konspiracji. Powstał w pracowni sióstr westiarek. Widniały na nim słowa: Surge Polonia, co oznacza: Powstań, Polsko. W 1944 r., czyli podczas okupacji, został wywieziony do Wielkiej Brytanii. Gen. Stanisław Sosabowski pisał o nim jako o darze walczącej stolicy dla brygady. Te niesamowite historie nawiązują do olbrzymiej odpowiedzialności tych, którzy po nowelizacji tej ustawy będą starali się o nadanie sztandaru swojej jednostce.

Wysoka Izbo! Wciąż szukamy też sztandarów ukrytych w czasie wojny. Polska ziemia wciąż je nam oddaje. Przywołuję tu przykład sztandaru dzielnego 68. Pułku Piechoty z Wrześni, który walczył nad Bzurą, w ubiegłym roku odszukanego w bańce po mleku, odkopanego. Staraliśmy się wszyscy o pieniądze na jego renowację. Dzisiaj znajduje się w Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą.

Wysoki Sejmie! Wręczając sztandar, państwo polskie wyraża uznanie dla służby jednostki, a żołnierze przyjmują obowiązek strzeżenia znaku, który będą przekazywać kolejnym pokoleniom. Sztandary dekoruje się orderami wojennymi. Za sztandary, jak pokazuje nasza historia, oddaje się również życie. Proponowana poprawka wiąże prawo do posiadania sztandaru bezpośrednio z przeznaczeniem jednostki wojskowej do prowadzenia walki zbrojnej lub zabezpieczenia bojowego działań. Od wykonywania zadań zabezpieczenia bojowego zależy powodzenie działań innych jednostek.

Prawo do posiadania sztandaru nadal będzie przysługiwało również szkołom wojskowym. Sztandar na wniosek ministra obrony narodowej, który jak rozumiem, będzie zawsze brał pod uwagę stopień formowania jednostki, jej przeznaczenie bojowe, warunki do posiadania sztandaru (Dzwonek), będzie nadawał pan prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, który to fakt również ma znaczenie. Naszym zdaniem zabezpiecza to wymogi godnego przyznawania sztandaru jednostkom w trakcie organizacji. Dziękuję. (Oklaski)

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Arkadiusz Czartoryski