Dziękuję.
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Renomę polskiej bandery buduje się, pokazując np. wielkie statki handlowe, jak to zrobiliśmy z Bursztynem. Buduje się renomę na jachtach należących do polskich żeglarzy, którzy wykorzystują je właśnie w tych celach. Nie buduje się tej renomy na przemycie. To jest oczywiste. Zostało tutaj przedstawionych wiele kwestii, jeśli chodzi o sprawy, które pozwalają na uszczelnienie tego systemu. Pan sprawozdawca, pan poseł Głowski szczegółowo to przedstawił. Ja natomiast chciałbym zwrócić uwagę na kwestie zasadnicze. Mamy w rejestrze REJA24 116 tys. jednostek pływających. 40% z nich, czyli 47 tys. jednostek zostało zarejestrowanych przez właścicieli posiadających miejsce zamieszkania poza Polską.
Rzeczywiście to jest korzystne, bo za kwotę 80 zł można zarejestrować jacht, chociaż pośrednicy biorą dużo więcej pieniędzy, a potem już nic nie trzeba robić. Z punktu widzenia skuteczności funkcjonowania administracji morskiej jest to niedopuszczalne. Dane, które pokazują tak dużą liczbę, wskazują jasno, że polska bandera jest ceniona, rozpoznawalna na świecie, ale jednocześnie ujawniają one skalę odpowiedzialności, jaka ciąży na naszym państwie i na morskiej administracji. A zatem skoro dziesiątki tysięcy jednostek korzystają z prawa do podnoszenia polskiej bandery, państwo musi mieć możliwość skutecznego nadzoru nad tymi jednostkami oraz powinno wiedzieć, kto faktycznie z tej bandery korzysta. To jest oczywiste.
Niestety w ostatnich latach mamy do czynienia z problemem, który ujawnił się dosyć niespodziewanie, mówiąc wprost, wykorzystywania jednostek pływających pod polską banderą przez międzynarodowe grupy przestępcze zajmujące się przemytem narkotyków. To nie jest problem teoretyczny ani marginalny, to jest realny problem potwierdzony przez międzynarodowe operacje organów ścigania. Mogę podać następujący przykład. W ciągu ostatnich 2 lat na jachtach pływających pod polską banderą ujawniono ok. 8 tys. t czystej kokainy. Z 8 tys. t czystej kokainy można wyprodukować nawet ok. 70 t narkotyku przeznaczonego do sprzedaży ulicznej. To są dane, które zostały przekazane przez oficerów Policji na posiedzeniu komisji gospodarki morskiej poświęconym tym sprawom.
Dlaczego to robimy? CBŚP wskazało jasno - to jest odpowiedź na pytanie pana przewodniczącego Szymańskiego - co będzie miarą sukcesu. Chcę jasno powiedzieć, że słowa, które przytoczę, zostały sformułowane przez CBŚP: Informacje przekazywane CBŚP podczas współpracy z zagranicznymi służbami, MAOC i innymi partnerami, wskazują, że nie mamy do czynienia z incydentami całkowicie jednostkowymi. Temat wykorzystywania polskiej bandery przez jednostki pozostające faktycznie poza Polską i należące do cudzoziemców jest regularnie podnoszony podczas spotkań operacyjnych i eksperckich. Jeżeli tego nie będzie, to będzie to miarą tego sukcesu.
Drugi przykład dotyczy operacji prowadzonej przez hiszpańskie służby na Atlantyku w dniu 14 września br. i jachtu ˝Seute Deern˝ pływającego pod polską banderą, z portem macierzystym w Gdańsku. W wyniku tej operacji zabezpieczono 2631 kg kokainy. Na pokładzie zatrzymano 4 osoby, obywateli Albanii, Kolumbii, Argentyny i Urugwaju, które zostały tymczasowo aresztowane przez właściwy sąd hiszpański pod zarzutem udziału w międzynarodowym przemycie narkotyków. Proszę zwrócić uwagę na konkretną kwestię. Nie mówimy o polskim armatorze ani o polskiej załodze, nie mówimy o działalności prowadzonej przez obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, mówimy o wykorzystaniu polskiej bandery przez zagraniczne środowiska przestępcze. Czas z tym skończyć i właśnie temu ma służyć projektowana ustawa.
Ustawa obejmuje kilka kluczowych kwestii dotyczących: przeglądu wstępnego przed uzyskaniem polskiej przynależności, aktualności danych w rejestrze, możliwości wykreślenia jednostek, które nie spełniają wymogów, ochrony bezpieczeństwa państwa, rozwoju nowoczesnej gospodarki morskiej. Mówiąc wprost, chodzi o stworzenie podstaw prawnych, które pozwalają na eksploatację statków bezzałogowych na polskich obszarach morskich. Co to oznacza? Oznacza to, że np. jednostki autonomiczne, które stają się coraz bardziej popularne na polskich obszarach morskich, będą mogły być wykorzystywane m.in. do monitorowania infrastruktury krytycznej, ochrony morskich farm wiatrowych, nadzoru nad akwenami, badań hydrograficznych, monitoringu środowiska morskiego, działań ratowniczych czy też szeregu operacji gospodarczych i naukowych. To jest to, co dotyczy postępu w ramach tej ustawy. To jest odpowiedzialny, nowoczesny i potrzebny projekt ustawy.
Odpowiem teraz na konkretne pytania zadane przez państwa parlamentarzystów. Wielokrotnie mówiono tutaj o tym - m.in. mówił pan poseł Szałabawka, który niestety już wyszedł - że do polskiego budżetu wpływają wielkie pieniądze dzięki temu, że rejestr został szeroko otwarty i wszyscy mogą rejestrować statki. Wobec tego powiem państwu, że podstawowa stawka wynosi 80 zł. 25 zł z tych 80 zł stanowi koszt wydania dokumentu, ok. 5 zł - koszt jego wysyłki, 40 zł - koszt utrzymania stanowiska związanego z wydawaniem dokumentów. Natomiast 10 zł z kosztu rejestracji trafia do budżetu państwa. 10 zł. Wiecie państwo, ile pieniędzy otrzymuje pośrednik dla zagranicznego człowieka, np. z Kolumbii? 2235 zł. A więc nie wiem, o czyj interes pan poseł zabiega. 10 zł to jest to, co trafia do budżetu państwa, natomiast 2235 zł trafia do pośrednika. To jasno pokazuje, że to nie ma nic wspólnego z realnym wpływem środków finansowych do budżetu państwa.
Pan poseł Skalik mówił o gigantycznych opłatach, które zostaną wprowadzone. Pytał pan m.in. o jachty Omega. Panie pośle, jachty typu Omega nie muszą być rejestrowane. (Oklaski)
(Poseł Włodzimierz Skalik: Tego nie wiedziałem.)
Obowiązek dotyczy jednostek o długości powyżej 7,5 m, ale nawet gdyby - nawet gdyby - chciał pan zarejestrować statek Omega, to koszt będzie wynosił 200 zł. Nie będzie to ta dużo większa kwota, o której pan mówił, i będzie to kwota jednorazowa, można powiedzieć, w całym okresie funkcjonowania tego jachtu. 200 zł.
Co więcej, prawo europejskie, prawo innych krajów europejskich zna takie przepisy, które dotyczą wydawania dokumentów czasowych, na określony czas, z koniecznością ich aktualizacji. Nie ma czegoś takiego w Europie, że dokumenty są wydawane raz na zawsze. Jako administracja morska mamy problem związany z realizacją tego rejestru, bo np. ktoś z zagranicy rejestruje statek i wybiera do tego pośrednika, który zarabia prawie te 2500 zł. Dane w rejestrze są tego pośrednika. I np. po 5 czy 10 latach administracja morska chce uzyskać jakiekolwiek informacje, czy ten statek jest eksploatowany, czy jest dalej wykorzystywany, kto jest jego właścicielem, w związku z czym kontaktuje się z osobą, która jest w tej bazie. A pośrednik mówi: miałem pełnomocnictwo tylko do rejestracji, nic więcej na temat tej jednostki nie wiem. A więc my nie wiemy, panie pośle, czy z tych stu kilkunastu tysięcy jednostek wszystkie rzeczywiście dalej pływają, czy są pod polską banderą, czy nie są i do czego są wykorzystywane. Powiem wprost: to nie jest wielkie obciążenie raz na 5 lat zapłacić kwotę 10 zł na to, żeby zaktualizować dane, które w rejestrze są niezbędne dla poprawnego funkcjonowania rejestru i jego nadzoru przez państwo polskie i przez administrację morską.
Pan poseł Józefaciuk pytał o kwestie związane z kampanią. Vacatio legis tej ustawy to jest 12 miesięcy, więc wszystkie działania, które są niezbędne do tego, aby poinformować o tym żeglarzy i właścicieli jednostek, będą prowadzone w najbliższych miesiącach. Będą one prowadzone zarówno przez Urząd Morski w Szczecinie, który jest administratorem systemu REJA, jak i przez Ministerstwo Infrastruktury, które będzie te wszystkie informacje zamieszczać zarówno w języku polskim, jak i w języku angielskim, po to aby wszystkich przygotować do, mówiąc wprost, zaktualizowania tych danych.
I jeszcze jedna kwestia. Właśnie pan poseł Skalik mówił, że klasyfikatorzy zagraniczni będą pobierać gigantyczne pieniądze i zarabiać na tym pieniądze. Panie pośle, dementuję. Klasyfikatorem, który został w ustawie wskazany do realizacji tych prac, jest Polski Rejestr Statków, spółka należąca do Skarbu Państwa, z wieloletnim doświadczeniem. Świadomie podjęliśmy taką decyzję, że jeżeli klasyfikator ma prowadzić tego typu prace, to musi być to klasyfikator sprawdzony, należący do Skarbu Państwa. Jest to firma w 100% polska, nasza firma, i nikt inny tego nie będzie robił. A więc jeżeli te pieniądze zostaną gdzieś wydane przez żeglarzy, to właśnie w polskiej firmie i to jest, jak myślę, atut tego rozwiązania.
Podsumowując: jeżeli mówimy o renomie polskiej bandery, to budujmy tę renomę na kwestiach, z których możemy być dumni, czyli na tradycjach żeglarskich i wykorzystywaniu przez żeglarzy jednostek pod polską banderą na morzach i oceanach całego świata do żeglowania, a nie do szmuglowania narkotyków. I taki jest cel tej ustawy. To, co zostało w 2018 r. przygotowane, jak myślę, zostało zweryfikowane przez ostatnie lata w sposób w pewnej części negatywny. Jest wiele pozytywnych aspektów, jak chociażby ta łatwość, ta prostota rejestracji jednostek. Są jednak sytuacje, które niestety sprawiają, że nie jesteśmy dumni, a wręcz mówiąc wprost, powinniśmy ich unikać. Więc jeżeli ktoś jest spoza Polski i chce kupić jacht, zarejestrować go pod polską banderą, to będzie zobowiązany do tego, żeby zrobić przegląd wstępny, a wykona to polska firma, czyli Polski Rejestr Statków. Polacy, którzy kupią jednostkę, którzy pływają na tej jednostce, nie zapłacą gigantycznych pieniędzy za rejestrację statków, bo będzie to jednorazowa dla jachtu opłata ok. 200 zł i później raz na 5 lat, po to aby zaktualizować dane w rejestrze, będzie trzeba zapłacić ok. 100 zł. Więc z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, budowania renomy polskiej bandery nie są to koszty, które wpływają negatywnie na te kwestie. Dziękuję uprzejmie. (Oklaski)