Wystąpienie w Sejmie · 17 listopada 2026

Sprawozdanie Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii o rządowym projekcie ustawy o sprawiedliwym dostępie do danych i ich wykorzystywaniu (druki nr 3266 i 3288)

Mówi: Poseł Sprawozdawca Artur Daniel Gierada (KO) · 69. posiedzenie Sejmu, punkt 9. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 3266, druk nr 3288

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii przedstawiam sprawozdanie odnośnie do rządowego projektu ustawy o sprawiedliwym dostępie do danych i ich wykorzystywaniu, zawartego w druku nr 3266. Sprawozdanie Komisji zostało przedstawione w druku nr 3288.

Projekt tworzy krajowe rozwiązania służące stosowaniu unijnego rozporządzenia dotyczącego dostępu do danych i ich wykorzystywania. Określa odpowiedzialność organów, procedury rozpatrywania skarg oraz zasady egzekwowania obowiązków. Znaczenie tych przepisów można przedstawić na prostym przykładzie, przykładzie zwykłego konsumenta. Przedsiębiorca korzysta z nowoczesnej maszyny produkcyjnej połączonej z siecią. Urządzenie zapisuje informacje o temperaturze, zużyciu energii, pojawiających się błędach. Kiedy zaczyna pracować mniej wydajnie, właśnie te dane mogą pomóc ustalić przyczyny jego gorszego i mniej efektywnego funkcjonowania. Na zasadach określanych w unijnym rozporządzeniu przedsiębiorca może uzyskać dostęp do danych objętych tymi przepisami, udostępnić je wybranemu serwisowi. Dzięki temu również niezależna firma może łatwiej zdiagnozować usterkę i zaproponować naprawę. Przede wszystkim dany właściciel tego urządzenia ma możliwość korzystania ze wszystkich informacji dotyczących tego urządzenia, które są zbierane i później tam, gdzie chce ulepszyć jego funkcjonowanie, jako właściciel może o tym decydować.

Praktyczną korzyścią jest większy wybór usługodawców, możliwość porównania ofert oraz szansa na ograniczenie kosztów i skrócenie przestojów. Dla firm serwisowych oznacza to możliwość rozwijania usług opartych na danych. Podobne znaczenie mają informacje powstające podczas korzystania z samochodu czy urządzeń domowych, choćby różnego rodzaju urządzeń AGD, które dzisiaj też szczególnie są naszpikowane elektroniką i też pobierane z nich dane są często magazynowane. Uprawnienia te wynikają z unijnego rozporządzenia, stosowane są zasadniczo od 12 września 2025 r. Rozpatrywana ustawa zapewnia krajowe procedury potrzebne do ich egzekwowania. Użytkownik powinien wiedzieć, gdzie szukać pomocy w przypadku bezpodstawnego ograniczenia dostępu do danych, bo często tak się zdarza ze strony producentów tych urządzeń. Przedsiębiorca musi natomiast znać zasady postępowania i mieć możliwość przedstawienia swojego stanowiska.

Najważniejszym rozwiązaniem instytucjonalnym jest powierzenie prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej odpowiedzialności za stosowanie i egzekwowanie przepisów. Prezes UKE będzie również wykonywał zadania koordynatora danych oraz certyfikował organy rozstrzygające spory. Projekt wykorzystuje więc istniejące instytucje posiadające doświadczenie w regulowaniu rynku nowoczesnych usług. Skupienie tych zadań ma ułatwić obywatelom i przedsiębiorcom ustalenie, który organ jest właściwy konkretnie w ich sprawie. Ustawa określa procedury rozpatrywania skarg dotyczących m.in. ograniczenia dostępu do danych. Przewiduje także certyfikację organów rozstrzygania sporów na 5 lat, z możliwością przedłużenia tego okresu po spełnieniu wymaganych warunków. Decyzja prezesa UKE będzie podlegała, co jest też ważne, kontroli sądów administracyjnych.

W toku prac komisji wprowadzono zmiany porządkujące i doprecyzowujące, uporządkowano przepisy dotyczące certyfikacji oraz uściślono definicję i odesłania. Wyraźnie wskazano również, że nałożenie kar pieniężnych może nastąpić w przypadku naruszeń wymienionych w ustawie. Doprecyzowano także przepisy dotyczące wstrzymania wykonania decyzji po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego.

Wysoka Izbo! Dostęp do danych musi uwzględnić ochronę prywatności, ale i zarazem tajemnicę przedsiębiorstwa. Obowiązujące zasady ochrony danych osobowych pozostają w mocy. Projekt przewiduje możliwość zwrócenia się przez prezesa UKE do prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych o stanowiska w sprawach należących do jego kompetencji. Odrębna część ustawy reguluje procedury związane z udostępnieniem danych administracji publicznej w przypadku wyjątkowych potrzeb określonych w rozporządzeniu. Przewidziano przy tym rozpatrzenie skarg posiadaczy danych, w tym sporów dotyczących żądania udostępnienia tych danych oraz wysokości rekompensaty. Dla przedsiębiorców znaczenie mają również unijne rozwiązania ułatwiające zmianę dostawcy usług przetwarzania danych, przede wszystkim usług chmurowych. Możliwość przeniesienia danych do innego usługodawcy zwiększa swobodę wyboru oferty i sprzyja konkurencyjności. Krajowy system nadzoru ma umożliwić egzekwowanie także tych obowiązków.

Chciałbym zwrócić uwagę na sposób reagowania na nieprawidłowości. Podmiot, wobec którego prowadzone jest postępowanie, otrzyma możliwość przedstawienia stanowiska. Następnie przewidziano wezwanie do zaprzestania naruszeń oraz wyznaczenie terminu na dostosowanie działań do przepisów. Jeśli naruszenie zostało usunięte, postępowanie będzie umarzane. Dalsze środki egzekwowania prawa przewidziano w przypadku kontynuowania naruszeń. Podstawowym celem tej procedury jest doprowadzenie do przestrzegania obowiązków i zapewnienie możliwości naprawienia nieprawidłowości.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od ogłoszenia. Okres ten pozwoli przygotować urząd do nowych zadań oraz umożliwi uczestnikom rynku zapoznanie się z krajowymi procedurami. Przedstawione rozwiązania mają zapewnić, aby prawa dotyczące dostępu do danych mogły być skutecznie realizowane w Polsce przy zachowaniu ochrony użytkowników i gwarancji proceduralnych dla przedsiębiorców.

W imieniu Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii wnoszę o uchwalenie projektu ustawy w brzmieniu zgodnym ze sprawozdaniem komisji z druku nr 3288, a więc o skierowanie go do dalszych prac. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Artur Daniel Gierada