Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych przedstawić sprawozdanie komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw, druk nr 3146.
Procedowany rządowy projekt ustawy ma na celu zapewnienie stosowania przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej z dnia 13 listopada 2019 r. w sprawie Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej, które weszło w życie w dniu 4 grudnia 2019 r. Rozporządzenie to zawiera kompleksowe rozwiązania w zakresie europejskiego zintegrowanego zarządzania granicami. Rozszerza ono również w sposób istotny zakres działania Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej, zwanej dalej agencją Frontex, jako podmiotu, który ma dysponować znacznie większymi niż dotychczas zasobami kadrowymi i sprzętowymi. Rozporządzenie Unii Europejskiej w ramach rozszerzenia mandatu agencji Frontex stworzy stałą służbę Europejskiej Straży Granicznej i Przybrzeżnej, aby skuteczniej wspierać państwa członkowskie w zakresie ochrony granic zewnętrznych i walki z przestępczością transgraniczną oraz zwiększyć skuteczność i trwały charakter powrotów migrantów o nieuregulowanym statusie. W celu zapewnienia stosowania rozporządzenia w projekcie zmieniono ustawę o Straży Granicznej oraz niektóre inne ustawy.
Wysoka Izbo! Kilka kwestii jest tutaj szczególnie istotnych. Projekt zakłada, że komendant główny Straży Granicznej będzie pełnił rolę krajowego punktu kontaktowego. Za jego pośrednictwem będzie się odbywała komunikacja z agencją Frontex we wszystkich kwestiach dotyczących działań agencji. Jest to potwierdzenie, że komendant główny Straży Granicznej będzie miał pełną informację na temat działalności agencji Frontex w Polsce.
W projekcie rząd zawarł również zmianę ustawy o ochronie granicy państwowej. Zmiana ta zawiera głównie kwestie techniczne dotyczące przyjmowania od agencji Frontex pomocy technicznej, informacyjnej, ale również operacyjnej, głównie wywiadowczej. Ma to usprawnić i ułatwić współpracę, która już funkcjonuje.
Kolejna zmiana ustawowa dotyczy ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Zakłada ona m.in. wydłużenie okresu delegowania lub przedłużania delegowania funkcjonariuszy oraz rozszerzenie kategorii funkcjonariuszy zwolnionych z weryfikacji przeprowadzanej przez inspektora nadzoru wewnętrznego, tak samo jak w przypadku Straży Granicznej.
Ważna kwestia dotyczy ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Chodzi o ułatwienie rejestracji samochodów i pojazdów, które są własnością Fronteksu. Niewielka zmiana przewidziana jest w ustawie o broni i amunicji. Przewiduje wyłączenie stosowania przepisów deregulacji odnośnie do członków personelu statutowego stałej służby. Chodzi tu o transport broni na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Ostatnia bardzo ważna zmiana obejmuje ustawę o cudzoziemcach. Ma ona ułatwić realizację jednego z priorytetów rządu, żeby osoby, których pobyt jest niepożądany na terytorium Polski, jak najszybciej różnymi środkami opuszczały terytorium naszego kraju i Unii Europejskiej. Tu rząd przedstawia zmiany przepisów dotyczących organizowania i koordynowania przez agencję Frontex operacji i interwencji powrotowych na terytorium RP. Oczywiście za operacje powrotowe i deportacyjne nadal pozostanie odpowiedzialna Straż Graniczna, ale bardzo często jest tak, że to Frontex dokonuje tej operacji, finansując ją ze swoich środków. Jest to dla państwa polskiego dużo tańsze, a skutek jest dokładnie taki sam. Tak więc wykazując dbałość o środki publiczne, angażujemy Frontex do operacji powrotowych, gdy tylko jest to możliwe.
Jak państwo doskonale wiecie, w 2025 r. o 30% zwiększyliśmy operacje powrotowe i deportacyjne. W tym roku prawdopodobnie ten wzrost będzie bardzo podobny. Angażowanie do tych operacji Fronteksu pozwoli zaoszczędzić znaczne środki, a w sytuacji, gdy nie mamy SAFE, bo SAFE mógł wzmocnić Straż Graniczną, na którą było przewidziane w tym programie 7 mld zł, każda forma obniżenia kosztów jest dla tej formacji istotna.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Gdy powstał Frontex, nikt nie przewidywał, że będzie to aż tak bardzo ważna agencja i że urośnie do rangi największej agencji funkcjonującej dzisiaj w Unii Europejskiej z perspektywą jeszcze większego rozwoju ze względu na zmianę polityki Unii Europejskiej w zakresie ochrony granic zewnętrznych. Ewolucja podejścia Unii Europejskiej do niekontrolowanej migracji jest od kilku lat bardzo duża i należy spodziewać się dalszych zmian, zresztą zmian zgodnych z naszym priorytetem, które rząd koalicji 15 października konsekwentnie podnosi w Unii Europejskiej od kilku lat. Część tych zmian dotyczy właśnie agencji Frontex, która zwiększy swój zakres osobowy i będzie miała większy budżet. Będzie również duża zmiana w zakresie realizowania operacji powrotowych i deportacyjnych w państwach trzecich prowadzonych przez agencję. Frontex ma działać inaczej, ma działać w państwach trzecich, rozwiązywać nasze problemy w kontaktach z państwami trzecimi, zamykać szlaki migracyjne i być superefektywny w zakresie powrotów, bo to jest dzisiaj absolutnie kluczowa kwestia zarówno dla Polski, jak i dla wielu państw członkowskich Unii Europejskiej.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych po przeprowadzeniu pierwszego czytania oraz rozpatrzeniu tego projektu ustawy na posiedzeniu 8 października 2026 r. wnosi, aby Wysoki Sejm raczył jak najszybciej uchwalić załączony projekt ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)