Wystąpienie w Sejmie · 17 listopada 2026

Sprawozdanie Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m oraz ustawy o bezpieczeństwie morskim (druki nr 2995 i 3220)

Mówi: Poseł Henryk Smolarz (tekst niewygłoszony) (PSL-TD) · 69. posiedzenie Sejmu, punkt 10. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 2995, druk nr 3220

Stanowisko

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedmiotem dzisiejszego posiedzenia jest sprawozdanie Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o rejestracji jachtów i innych jednostek pływających o długości do 24 m oraz ustawy o bezpieczeństwie morskim, zawarte w druku nr 3220. Komisja po przeprowadzeniu pierwszego czytania i rozpatrzeniu projektu na posiedzeniach w dniach 3 września oraz 22 października 2026 r. wnosi o uchwalenie załączonego projektu ustawy.

Głównym celem proponowanych zmian jest zwiększenie skuteczności nadzoru polskiej administracji morskiej nad jednostkami uzyskującymi polską przynależność, a także poprawa wiarygodności i aktualności danych zawartych w rejestrze REJA24.

Wysoka Izbo! Skala tego zagadnienia jest znacząca. Z danych przedstawionych w uzasadnieniu projektu wynika, że na dzień 21 grudnia 2025 r. w rejestrze znajdowało się ponad 100 900 jednostek pływających. Ok. 40% z nich należało do właścicieli mających miejsce zamieszkania lub siedzibę poza terytorium Polski. Ponad 11% stanowiły jednostki należące do podmiotów spoza Unii Europejskiej.

Dotychczasowy system umożliwiał uzyskiwanie polskiej przynależności jednostkom bez wystarczającej weryfikacji dokumentacji i stanu faktycznego. Problemem był również ograniczony kontakt polskiej administracji z właścicielami i armatorami jednostek eksploatowanych poza polskimi obszarami morskimi. Ma to znaczenie nie tylko administracyjne, ale przede wszystkim związane z bezpieczeństwem żeglugi, przeciwdziałaniem przestępczości i wiarygodnością Polski jako państwa bandery.

Jednym z najważniejszych rozwiązań projektu jest wprowadzenie obowiązkowego przeglądu wstępnego dla określonych jednostek niepodlegających obowiązkowi rejestracji, które ubiegają się o wpis do rejestru i uzyskanie polskiej przynależności. Przegląd będzie przeprowadzany przez upoważnioną uznaną organizację, która zweryfikuje dokumentację, zgodność danych ze stanem faktycznym oraz ogólną zdatność jednostki do żeglugi. Ważne jest przy tym, że obowiązek ten nie obejmie jednostek stanowiących polską własność. Projekt nie przewiduje zatem zwiększenia obciążeń administracyjnych dla tej grupy właścicieli.

Wysoka Izbo! Kolejnym istotnym rozwiązaniem jest wprowadzenie obowiązku cyklicznego potwierdzania ważności dokumentu rejestracyjnego. Właściciele będą musieli dokonywać takiego potwierdzenia nierzadziej niż raz na 5 lat. Pozwoli to aktualizować dane dotyczące właścicieli, armatorów i samych jednostek, a w przypadku braku dopełnienia tego obowiązku możliwe będzie zawieszenie ważności dokumentu rejestracyjnego.

Projekt przewiduje również doprecyzowanie zasad identyfikacji jednostek pływających, w tym nadawania i trwałego oznaczania indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Uporządkowane zostaną także procedury składania wniosków i prowadzenia korespondencji za pośrednictwem systemu teleinformatycznego REJA24.

Na uwagę zasługuje również upoważnienie Rady Ministrów do wprowadzania zakazów rejestracji określonych jednostek lub utrzymywania ich w rejestrze. Będzie to możliwe m.in. ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, ochronę porządku publicznego, ważny interes gospodarczy oraz zobowiązania międzynarodowe Polski. Rozwiązanie to ma szczególne znaczenie w obecnej sytuacji geopolitycznej i wobec prób uzyskiwania polskiej bandery przez podmioty z państw spoza Unii Europejskiej.

Wysoka Izbo! Projekt obejmuje również zmiany w ustawie o bezpieczeństwie morskim. Szczególnie istotne jest uregulowanie możliwości eksploatacji statków bezzałogowych na polskich obszarach morskich. Dyrektor urzędu morskiego będzie mógł wydać armatorowi zezwolenie na eksploatację takiego statku, pod warunkiem że poziom bezpieczeństwa żeglugi i ochrony środowiska morskiego nie będzie niższy niż w przypadku jednostek obsadzonych załogą. Zezwolenie będzie wydawane na okres niedłuższy niż 12 miesięcy po analizie dokumentacji, ocenie ryzyka i przeprowadzeniu inspekcji. W określonych przypadkach możliwe będzie również wymaganie dodatkowych testów lub praktycznej demonstracji działania jednostki. To rozwiązanie ma znaczenie nie tylko dla rozwoju nowych technologii morskich, ale również dla ochrony infrastruktury krytycznej na Bałtyku. Statki bezzałogowe mogą w przyszłości wspierać działania patrolowe, dozór i monitorowanie obszarów morskich, również w sytuacjach, w których wysyłanie jednostek z załogą wiązałoby się z dodatkowym ryzykiem.

Wysoka Izbo! Z perspektywy Polskiego Stronnictwa Ludowego - Trzeciej Drogi szczególnie ważne jest połączenie bezpieczeństwa państwa z rozwojem polskiej gospodarki morskiej. Polska bandera powinna oznaczać wiarygodność, odpowiedzialność i przestrzeganie wysokich standardów bezpieczeństwa. Jednocześnie nowe rozwiązania powinny być wdrażane w sposób proporcjonalny, tak aby nie tworzyć nieuzasadnionych obciążeń dla polskich właścicieli jachtów i jednostek pływających. Istotne jest również, aby administracja morska dysponowała odpowiednimi narzędziami i sprawnym systemem informatycznym do realizacji nowych zadań.

Nasz klub pozytywnie ocenia kierunek proponowanych zmian. Wzmocnienie nadzoru nad rejestrem, aktualizacja danych, przeciwdziałanie nadużyciom związanym z polską banderą oraz stworzenie podstaw prawnych dla eksploatacji statków bezzałogowych to rozwiązania odpowiadające na rzeczywiste potrzeby bezpieczeństwa morskiego. Dlatego Klub Parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego - Trzeciej Drogi popiera rozwiązania zawarte w sprawozdaniu komisji i opowiada się za przyjęciem projektu ustawy. Dziękuję bardzo.

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Henryk Smolarz