Stanowisko
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedmiotem dzisiejszej debaty jest sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o portach i przystaniach morskich, zawarte w druku nr 3329. Projekt został rozpatrzony przez połączone komisje 6 listopada 2026 roku, które wnoszą o uchwalenie załączonego projektu ustawy.
Celem proponowanych zmian jest dostosowanie zasad zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych dla podmiotów zarządzających portami i przystaniami morskimi do przepisów Unii Europejskiej dotyczących pomocy publicznej.
Wysoka Izbo! Polskie porty morskie mają strategiczne znaczenie dla gospodarki i bezpieczeństwa państwa. To nie tylko miejsca przeładunku towarów i obsługi transportu, ale również istotne elementy infrastruktury krytycznej, zaplecza logistycznego i bezpieczeństwa energetycznego.
Rozwój portów wymaga wieloletnich inwestycji. Mówimy o budowie i modernizacji infrastruktury, zapewnieniu dostępu do portów od strony morza i lądu, a także o pogłębianiu torów wodnych i basenów portowych. Są to przedsięwzięcia kosztowne, których realizacja wymaga stabilnych i przewidywalnych zasad finansowania.
Dotychczasowe przepisy przewidywały zwolnienie z podatku dochodowego dochodów podmiotów zarządzających portami, jednak jego dotychczasowy zakres wymagał dostosowania do unijnych reguł pomocy publicznej. Projekt nie likwiduje możliwości korzystania ze zwolnienia, lecz precyzuje, na jakie cele może ono zostać przeznaczone i na jakich warunkach.
Wysoka Izbo! Projekt wskazuje konkretne kategorie wydatków kwalifikujących się do zwolnienia.
Obejmują one między innymi działalność związaną z kontrolą i bezpieczeństwem ruchu morskiego, ochroną przeciwpożarową oraz ochroną portów. Uwzględniono również rozwój infrastruktury poza terenem portu, która jest powszechnie dostępna i udostępniana użytkownikom nieodpłatnie, na równych i niedyskryminacyjnych warunkach.
Zwolnienie będzie mogło obejmować także wydatki na budowę, wymianę i modernizację infrastruktury portowej oraz infrastruktury zapewniającej dostęp do portów i przystani morskich od strony morza lub lądu. Katalog obejmuje również pogłębianie oraz koszty planowania tych przedsięwzięć.
Istotne jest rozróżnienie działalności gospodarczej i niegospodarczej. W przypadku działalności gospodarczej zwolnienie będzie stanowiło pomoc publiczną i będzie ograniczone do poziomu dopuszczalnego na podstawie przepisów unijnych, w szczególności rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 651/2014.
Projekt wprowadza również obowiązek prowadzenia wyodrębnionej ewidencji rachunkowej dla działalności niegospodarczej. Ma to zapewnić prawidłowe przypisywanie przychodów i kosztów oraz przejrzystość rozliczeń.
Wysoka Izbo! Ważną częścią proponowanych rozwiązań jest mechanizm weryfikacji prawidłowości korzystania ze zwolnienia.
Właściwy dyrektor urzędu morskiego będzie odpowiadał za weryfikację wydatków pod kątem ich kwalifikowalności i zgodności z zasadami pomocy publicznej. Podmiot zarządzający portem będzie zobowiązany do przedstawienia odpowiedniego wniosku, sprawozdania z poniesionych wydatków, informacji dotyczących pomocy publicznej, dokumentacji sporządzonej przez biegłego rewidenta oraz kopii zeznania podatkowego.
Dyrektor urzędu morskiego będzie wydawał decyzję potwierdzającą prawidłowość kwalifikacji wydatków albo decyzję o ustaleniu i zwrocie nienależnej pomocy publicznej.
Projekt przewiduje również dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu nienależnie uzyskanej pomocy oraz obowiązek przechowywania dokumentacji przez odpowiedni okres. W przypadku konieczności zwrotu pomocy do należnej kwoty będą doliczane odsetki.
Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Jednocześnie przewidziano rozwiązania przejściowe, które pozwolą stosować dotychczasowe zasady do dochodów uzyskanych do końca 2026 roku, a w określonych przypadkach także do końca rozpoczętego wcześniej roku podatkowego.
Wysoka Izbo! Przy ocenie tych rozwiązań należy pamiętać, że zgodność z prawem Unii Europejskiej nie jest celem samym w sobie. Powinna ona służyć utrzymaniu możliwości wspierania rozwoju infrastruktury portowej, przy jednoczesnym zapewnieniu przejrzystych zasad udzielania pomocy publicznej.
Ważne jest, aby nowe procedury nie powodowały nadmiernych opóźnień w realizacji inwestycji. Podmioty zarządzające portami muszą mieć jasność, jakie wydatki mogą rozliczyć w ramach zwolnienia i jakie dokumenty będą wymagane. Równie istotna będzie sprawna współpraca administracji morskiej z podmiotami zarządzającymi portami.
Z perspektywy Polskiego Stronnictwa Ludowego - Trzeciej Drogi kluczowe jest utrzymanie konkurencyjności polskich portów, zapewnienie im stabilnych warunków rozwoju oraz wzmacnianie infrastruktury istotnej dla bezpieczeństwa państwa i gospodarki.
Nasz klub pozytywnie ocenia kierunek proponowanych zmian. Uporządkowanie zasad pomocy publicznej przy jednoczesnym zachowaniu możliwości finansowania inwestycji portowych jest rozwiązaniem potrzebnym i uzasadnionym.
Dlatego klub parlamentarny Polskiego Stronnictwa Ludowego-Trzeciej Drogi popiera rozwiązania zawarte w sprawozdaniu komisji i opowiada się za przyjęciem projektu ustawy. Dziękuję bardzo.