Stanowisko
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W obecnej sytuacji geopolitycznej wzmacnianie obecności i zaangażowania Unii Europejskiej w Azji Środkowej jest nie tylko uzasadnione, ale wręcz konieczne. Nie możemy patrzeć na ten region wyłącznie przez pryzmat odległości geograficznej. Azja Środkowa ma coraz większe znaczenie dla bezpieczeństwa międzynarodowego, stabilności gospodarczej i układu sił w naszym sąsiedztwie. Rosyjska agresja na Ukrainę zmieniła dotychczasowe relacje geopolityczne i otworzyła przestrzeń do budowania silniejszych więzi między państwami regionu a Unią Europejską. I właśnie dlatego tę szansę wynikającą z umowy o partnerstwie między Unią Europejską a Republiką Kirgiską powinniśmy wykorzystać.
Nowa umowa zastępuje porozumienie z 1995 r. i stanowi znacznie bardziej kompleksowe narzędzie współpracy. Obejmuje aż 327 artykułów regulujących m.in. kwestie polityczne, gospodarcze, bezpieczeństwa, wymiaru sprawiedliwości, edukacji i ochrony środowiska. Szczególnie istotny jest dla nas wymiar bezpieczeństwa. Umowa przewiduje współpracę w zakresie przeciwdziałania terroryzmowi, przestępczości zorganizowanej, praniu pieniędzy, korupcji, nielegalnemu handlowi bronią oraz rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia. Nie można również pominąć kwestii obchodzenia sankcji nałożonych na Federację Rosyjską. Republika Kirgiska jest wskazywana jako jedno z państw wykorzystywanych do omijania tych restrykcji. Dlatego potrzebujemy nie tylko sankcji, ale również skutecznych mechanizmów współpracy, kontroli i egzekwowania międzynarodowych zobowiązań. Nowa umowa daje nam dodatkowe narzędzia do działania w tym obszarze.
Ważny jest także wymiar demokratyczny. Nie możemy ignorować pogarszającej się sytuacji w Kirgistanie, ograniczania wolności mediów, swobód obywatelskich i osłabiania praworządności. Dlatego szczególnie istotne są zapisy umowy dotyczące ochrony praw człowieka, demokracji i społeczeństwa obywatelskiego. Co więcej, art. 316 przewiduje możliwość zastosowania odpowiednich środków, włącznie z zawieszeniem obowiązywania umowy w części lub całości, jeżeli jedna ze stron nie przestrzega podstawowych zobowiązań w zakresie demokracji i praw człowieka. To bardzo ważny sygnał: partnerstwo nie oznacza rezygnacji z wartości ani zgody na łamanie podstawowych praw i wolności.
Z perspektywy Polski istotne są również możliwości gospodarcze. Lepsza ochrona własności intelektualnej, przejrzyste zasady handlu i zamówień publicznych oraz większa przewidywalność otoczenia biznesowego mogą stworzyć nowe możliwości dla europejskich, a także polskich przedsiębiorców. Warto podkreślić, że umowa zapewnia również ochronę 167 oznaczeń geograficznych produktów unijnych, w tym polskich produktów spirytusowych.
Wysoka Izbo! W polityce zagranicznej musimy aktywnie budować relacje, wzmacniać partnerstwa i tworzyć narzędzia, które pozwolą nam skuteczniej realizować nasze interesy. Ta umowa jest właśnie takim narzędziem. Daje Unii Europejskiej większe możliwości oddziaływania, otwiera przestrzeń do współpracy i jednocześnie pozwala konsekwentnie upominać się o przestrzeganie wspólnych wartości.
Dlatego Klub Parlamentarny Centrum popiera procedowany projekt ustawy i opowiada się za wyrażeniem zgody na ratyfikację tej umowy. Dziękuję.