Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska mam przyjemność przedstawić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych oraz niektórych innych ustaw.
Projekt ma dostosować funkcjonowanie Żandarmerii Wojskowej do współczesnych wyzwań związanych z bezpieczeństwem państwa. Wojna za naszą wschodnią granicą, zagrożenia hybrydowe, cybernetyczne i terrorystyczne oraz rosnące wydatki na obronność wymagają sprawnych służb, które będą skutecznie chronić Siły Zbrojne, ich infrastrukturę, uzbrojenie, informacje oraz środki publiczne.
Jedną z najważniejszych zmian jest rozszerzenie właściwości Żandarmerii Wojskowej. Obejmuje ona w określonych ustawą sytuacjach także osoby cywilne, których działania pozostają bezpośrednio związane z bezpieczeństwem i funkcjonowaniem Sił Zbrojnych. Chodzi m.in. o osoby zakłócające czynności żandarmerii, bezprawnie posługujące się mundurem lub odznakami wojskowymi, współdziałające z żołnierzami przy popełnieniu czynu zabronionego czy posiadające pochodzące z przestępstwa sprzęt wojskowy lub uzbrojenie. Ma to znaczenie szczególnie w sytuacjach zagrożenia na terenach jednostek wojskowych, przy zdarzeniach z udziałem dronów czy podejrzeniu działań dywersyjnych. Reakcja państwa powinna być szybka i skuteczna niezależnie od tego, czy sprawcą jest żołnierz czy osoba cywilna.
Projekt wzmacnia również kompetencje żandarmerii w zakresie ochrony osób i obiektów, w tym polskich placówek zagranicznych oraz personelu dyplomatyczno-konsularnego. Istotnym elementem jest także przeciwdziałanie przestępczości gospodarczej i korupcyjnej związanej z obronnością. Przy rekordowych nakładach na modernizację armii musimy mieć pewność, że publiczne pieniądze są właściwie chronione. Dlatego Żandarmeria Wojskowa otrzyma szersze możliwości działania w sprawach dotyczących zamówień realizowanych przez jednostki wojskowe, a także narzędzia służące wykrywaniu przestępstw gospodarczych, korupcyjnych i skarbowych.
Zmiany dotyczą również czynności operacyjno-rozpoznawczych. Projekt rozszerza możliwości stosowania takich instrumentów jak kontrola operacyjna, zakup kontrolowany czy niejawne nadzorowanie wobec katalogu przestępstw odpowiadających współczesnym zagrożeniom, w tym przestępstw dotyczących bezpieczeństwa systemów informatycznych, finansowania terroryzmu czy oszustw komputerowych. Jednocześnie porządkuje się ustawowe podstawy funkcjonowania pionu operacyjno-rozpoznawczego żandarmerii.
Ważną zmianą jest możliwość rejestrowania obrazu, a w określonych przypadkach również dźwięku podczas czynności służbowych. Może to zwiększyć przejrzystość interwencji i chronić zarówno obywateli, jak i funkcjonariuszy. Projekt określa również zasady przechowywania i niszczenia takich materiałów.
Żandarmeria uzyska ponadto status oskarżyciela publicznego w zakresie swoich właściwości oraz możliwości samodzielnego prowadzenia czynności wyjaśniających i postępowań mandatowych w sprawach o wykroczenia.
Wysoka Izbo! Wzmocnienie kompetencji służb musi zawsze iść w parze z ochroną praw obywatelskich. Szczególnego znaczenia nabierają tu gwarancje dotyczące kontroli operacyjnej, przetwarzania danych i ochrony prywatności. Dlatego istotne jest, aby rozszerzeniu uprawnień towarzyszyły jasne podstawy ustawowe, określone zasady postępowania z materiałami oraz odpowiednie mechanizmy kontroli.
Bezpieczeństwo państwa to nie tylko liczebność i wyposażenie armii. To również sprawne instytucje, które potrafią chronić wojsko, infrastrukturę i publiczne pieniądze. Projektowana ustawa odpowiada na rzeczywiste wyzwania i wzmacnia zdolności Żandarmerii Wojskowej do skutecznego działania.
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska popiera przedmiotowy projekt ustawy. Dziękuję. (Oklaski)