Wystąpienie w Sejmie · 14 kwietnia 2026

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy o radcach prawnych (druki nr 1963 i 2367)

Mówi: Poseł Jarosław Sachajko (Demokracja) · 55. posiedzenie Sejmu, punkt 2. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 1963, druk nr 2367

Oczywiście, że jestem.

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Jako koło parlamentarne Demokracja Bezpośrednia będziemy głosowali za tym projektem, gdyż zawiera on rozwiązania potrzebne i racjonalne. Wzmacnia ochronę tajemnicy zawodowej, porządkuje zasady przetwarzania danych, doprecyzowuje odpowiedzialność dyscyplinarną, umożliwia sprawniejsze działanie organów samorządu oraz wzmacnia ochronę oznaczenia: kancelaria radcy prawnego. To są zmiany porządkujące i w wielu punktach pożyteczne.

Samorząd zawodowy ma służyć jakości wykonywania zawodu i ochronie obywatela, a nie doraźnym interesom politycznym. W tym kierunku ten projekt co do zasady zmierza. Ale właśnie dlatego trzeba powiedzieć jasno: samorząd zawodowy nie może przekształcić się w korporację o własnych uprawnieniach procesowych. Projekt przyznaje okręgowym izbom i Krajowej Izbie Radców Prawnych daleko idące uprawnienia organizacji pozarządowej i społecznej w postępowaniach cywilnych, karnych i administracyjnych. To rozwiązanie niesie ryzyko nadmiernej korporacyjności. Samorząd ma być strażnikiem standardów, a nie osobnym uczestnikiem życia procesowego wszędzie tam, gdzie uzna to za stosowne.

Druga uwaga - jeszcze ważniejsza ustrojowo. Państwo nie powinno utrwalać modelu przymusowej, wyłącznej przynależności do jednego tylko samorządu, jakby istniało tylko jedno dopuszczalne, formalne reprezentowanie środowiska. W mojej ocenie należy otworzyć debatę nad możliwością współistnienia kilku izb lub kilku struktur samorządowych w ramach jednego zawodu przy zachowaniu jednolitych standardów dostępu do zawodu, etyki i odpowiedzialności dyscyplinarnej. Art. 17 ust. 1 konstytucji pozwala tworzyć samorządy zawodowe, ale nie nakazuje ustawowego monopolu jednej korporacji. W zestawieniu z wolnością zrzeszania się z art. 58 ust. 1 oraz zasadą proporcjonalności z art. 31 ust. 3 obecny model budzi poważne wątpliwości konstytucyjne. Samorząd zawodowy jest potrzebny, ale potrzebny jest samorząd otwarty, pluralistyczny i służący obywatelom, a nie korporacja zamknięta, monopolistyczna i sama dla siebie.

Dlatego popierając kierunek tej ustawy, apeluję równocześnie o odrzucenie wszystkiego, co może prowadzić do nadmiernej korporacyjności i do wzmacniania monopolu jednej izby. To jest dobra nowelizacja w części technicznej, ale wymaga większej odwagi w części ustrojowej. Dziękuję. (Oklaski)

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Jarosław Sachajko