Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Na początku chcę powiedzieć, że słyszę już trzecią pochwałę projektu PSL, który jest kopią projektu Prawa i Sprawiedliwości, a nadal procedujemy nad czymś, co jest znacznie gorsze. Nie wiem, dlaczego nie odrzucimy tego projektu i nie zaczniemy procedować nad dobrym projektem. Czy to ma być tylko brak szacunku dla pieniędzy publicznych po to, żeby udawać, że pracujemy, czy może jednak to jest brak szacunku dla spółdzielców, których spraw nie uregulujemy tą ustawą.
Przechodząc do omówienia projektu ustawy, zacznę od tego, że spółdzielczość jest jedną z najlepszych form wspólnego zaspokajania potrzeb społecznych, w tym mieszkaniowych. Jej siłą jest współpraca, solidarność, demokratyczne zarządzanie wspólnym majątkiem. W wielu państwach świata spółdzielnie skutecznie zapewniają ludziom mieszkania, usługi, bezpieczeństwo ekonomiczne. Niestety, polski model spółdzielczości mieszkaniowej, ukształtowany w okresie PRL, a następnie dodatkowo wypaczony po 1989 r., daleko odbiega od najlepszych światowych standardów. Zamiast rzeczywistej władzy członków spółdzielni często mamy rozbudowaną biurokrację, wielokadencyjne zarządy i mieszkańców, którzy mają zbyt mały wpływ na zarządzanie własnym majątkiem.
Dlatego popieramy kierunek omawianej ustawy, chociaż, jak wspomniałem, słyszymy, że jest dużo lepszy projekt ustawy w tej chwili, ale mrożony przez marszałka Czarzastego. Trzeba wreszcie zakończyć wieloletnią niepewność prawną dotyczącą gruntów, na których stoją budynki spółdzielcze. Niestety przedłożony projekt ustawy rozwiązuje tylko część problemów. Reguluje przede wszystkim kwestie gruntów Skarbu Państwa i samorządów, a nie przedstawia kompleksowego rozwiązania sytuacji budynków stojących na gruntach prywatnych właścicieli. Wprawdzie istnieją już określone roszczenia ustawowe, jednak nie rozwiązano wszystkich problemów. Nie możemy tworzyć dwóch kategorii mieszkańców: tych, którym państwo pomoże uporządkować własność, i tych, którzy nadal będą latami tkwić w niepewności.
Są również inne zagrożenia. Projektowana ustawa w określonych przypadkach ogranicza możliwość wyodrębniania własności lokali, przede wszystkim w nowych inwestycjach mieszkaniowych na gruntach oddanych do użytkowania wieczystego po wejściu ustawy w życie, w tym wybudowanych w ramach budownictwa społecznego. Dopuszcza także umowne wyłączenie przekształcenia użytkowania wieczystego we własność nawet bezterminowo. Do tego dochodzą opłaty za użytkowanie wieczyste, możliwe konflikty z dawnymi właścicielami oraz ograniczenia w gospodarowaniu gruntami samorządowymi. Nie może być tak, że rozwiązując jeden problem własności, tworzymy kolejne problemy.
Panie Ministrze! Polska potrzebuje prawdziwej reformy spółdzielczości (Dzwonek), większej przejrzystości, rzeczywistej kontroli członków nad zarządami i skutecznej ochrony praw mieszkańców. Dziękuję.