Wystąpienie w Sejmie · 22 października 2026

Sprawozdanie Komisji Obrony Narodowej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 2869 i 3131)

Mówi: Poseł Jarosław Zieliński (PiS) · 67. posiedzenie Sejmu, punkt 47. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 2869, druk nr 3131

Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Żandarmeria Wojskowa zgodnie z projektem ustawy z druku nr 2869 otrzymuje cały szereg nowych uprawnień i kompetencji. Otrzymuje poszerzone kompetencje w zakresie podmiotowym i przedmiotowym. Można by się zastanawiać, czy ta formacja, która pełni funkcje policyjne w wojsku, powinna takie rozszerzone uprawnienia otrzymać. Pewnie gdybyśmy mieli inną sytuację w Polsce i otoczeniu międzynarodowym, gdybyśmy mieli inną sytuację geopolityczną, to byśmy się zastanawiali nad tym i być może wnioski byłyby inne. Jednakże wobec wojny hybrydowej, z jaką mamy do czynienia, wobec wojny toczącej się obok polskich granic i zagrożenia ze strony rosyjskiego imperializmu uznajemy - i tutaj nie było sporów w trakcie prac w komisji, sporów politycznych szczególnie - że warto te działania podjąć i kompetencje Żandarmerii Wojskowej rozszerzyć.

One dotyczą z jednej strony kompetencji, które przynależą Policji, niektórym służbom specjalnym, także administracji celno-skarbowej. Nie będę ich charakteryzował, chociaż dotyczą one spraw niezwykle ważnych, bo choćby takich jak stosowanie kontroli operacyjnej wobec osób stwarzających zagrożenie dla osoby ochranianej czy osób nie będących żołnierzami, jeżeli uczestniczą w postępowaniu udzielenia zamówienia publicznego, czy żołnierzy Sił Zbrojnych obcego państwa przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Jest także rozszerzenie katalogu przestępstw, które mogą być objęte kontrolą operacyjną. To domena służb specjalnych, także Policji, ale to uprawnienie otrzymuje też Żandarmeria Wojskowa. Z zakresu policyjnych uprawnień - choćby nakładanie grzywien w drodze mandatu karnego w przypadku każdego wykroczenia, oczywiście w zakresie właściwości podmiotowej Żandarmerii Wojskowej. W przypadku fałszywych alarmów czy wyrządzenia szkody w obrocie gospodarczym, czy łapownictwa na stanowiskach kierowniczych - tutaj kompetencje Żandarmerii Wojskowej będą rozszerzone.

Tak samo, jeżeli chodzi o wykonywanie zakupu kontrolowanego czy umożliwienie korzystania przez Żandarmerię Wojskową z informacji stanowiących tajemnicę zawodową oraz informacji o świadczeniu usług płatniczych. To też domena Policji, także służb specjalnych. Są też inne sprawy, o których nie będę tutaj z braku czasu mówił.

Natomiast chcę powiedzieć, że minister obrony narodowej będzie miał teraz w tym rozszerzonym zakresie kompetencji Żandarmerii Wojskowej do nadzoru trzy służby, które dysponują uprawnieniami operacyjnymi: Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego i Żandarmerię Wojskową. To nakłada na ministra obrony narodowej obowiązek ścisłego, realnego nadzoru nad tymi służbami i koordynacji między nimi. Chodzi o to, żeby one nie wchodziły sobie w drogę, bo cały szereg kompetencji, które otrzymuje Żandarmeria Wojskowa, dotąd wykonywała i można by spodziewać się, że będzie wykonywała SKW. Choćby w zakresie zapobiegania korupcji, jeżeli chodzi o zamówienia związane z postępowaniami przedprzetargowymi w wojsku. Jest dużo środków finansowych dzisiaj na wojsko, na zamówienia, jeżeli chodzi o produkcję dla Sił Zbrojnych. Tutaj rzeczywiście choćby z tego względu trzeba nad tym czuwać szczególnie, bo jak jest więcej pieniędzy, to i pokusy są większe. Myślę więc, że Żandarmeria Wojskowa też w tym zakresie spełni swoją rolę. Ona będzie po prostu formacją, która pomoże przestrzegać przepisy prawa w wojsku, w samej armii, ale także w otoczeniu okołowojskowym. Ma to istotne znaczenie.

Wysoka Izbo! Dochodzi do tego także inny wątek, mianowicie konieczność czuwania nad tym, żeby nie nakładały się w realnym działaniu kompetencje np. Policji i innych służb specjalnych jak choćby CBA czy ABW. Już nie mówię o SKW czy SWW, szczególnie SKW. Tutaj potrzebna jest ścisła współpraca ministra obrony narodowej z ministrem koordynatorem służb specjalnych i ministrem spraw wewnętrznych i administracji. W przyszłości trzeba będzie zapewne pomyśleć także nad tym. To w ogóle jest zadanie na pewno istotne, pewnie już nie na tę kadencję Sejmu, ale trzeba nad tym już myśleć, żeby na poziomie sejmowej Komisji do Spraw Służb Specjalnych lepiej uregulować kwestie związane z nadzorem sejmowym, cywilnym nadzorem nad tymi służbami, które mają uprawnienia operacyjne, a podlegają (Dzwonek) różnym ministrom, jeżeli chodzi o władzę wykonawczą. To jest przed nami.

Natomiast dzisiaj - już kończę, pani marszałek - dla wzmocnienia bezpieczeństwa państwa, dla ochrony Sił Zbrojnych przed różnymi zagrożeniami jesteśmy za tym, żeby Żandarmerię Wojskową w te poszerzone kompetencje wyposażyć.

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Jarosław Zieliński