Wystąpienie w Sejmie · 17 listopada 2026

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo upadłościowe, ustawy - Prawo restrukturyzacyjne oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (druki nr 3085 i 3280)

Mówi: Poseł Katarzyna Ueberhan (tekst niewygłoszony) (Lewica) · 69. posiedzenie Sejmu, punkt 3. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 3085, druk nr 3280

Stanowisko

Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Lewicy odnośnie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo upadłościowe, ustawy - Prawo restrukturyzacyjne oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych, druk sejmowy nr 3085, wraz ze sprawozdaniem komisji z druku nr 3280.

Przedstawione w przedłożeniu rozwiązanie i zakończenie oddłużenia bez oczekiwania na kolejne postanowienie sądu zasługują na poparcie. W sprawach objętych nowymi zasadami umorzenie pozostałych zobowiązań podlegających oddłużeniu ma następować z mocy prawa po 3 miesiącach od zakończenia okresu planu spłaty, jeżeli terminowo złożony wniosek nie doprowadzi do jego zmiany lub uchylenia. Dla osoby wychodzącej z niewypłacalności oznacza to większą przewidywalność i możliwość odbudowania stabilności finansowej rodziny.

Szczególnie ważne jest odstąpienie od uchylania planu spłaty wyłącznie z powodu niezłożenia rocznego sprawozdania. Należy pamiętać, iż takie uchybienia mogą wynikać chociażby z wykluczenia cyfrowego. Osoba, która rzetelnie spłaca zobowiązania, powinna otrzymać pomoc w dopełnieniu formalności.

Obowiązek sprawozdawczy pozostaje jednak w ustawie, dlatego potrzebne są zrozumiałe pouczenia i rzeczywiste wsparcie osób mających trudności z obsługą systemu. Dla Lewicy dostępność procedur jest istotnym warunkiem równego traktowania obywateli.

Pozytywnie należy ocenić doprecyzowanie dokonane w trakcie prac komisji, zgodnie z którym sąd nie bada sprawozdań z urzędu. Pozostaje natomiast możliwość kontroli w związku z wnioskiem uczestnika postępowania. Przeniesienie inicjatywy na uczestników wymaga szczególnej troski o drobnych wierzycieli, którzy nie dysponują profesjonalnym zapleczem prawnym. Prawo do wystąpienia o zmianę lub uchylenie planu musi być dla nich możliwe do wykorzystania w praktyce dzięki dostępnej informacji i sprawnemu rozpoznawaniu wniosków.

Utrzymanie zasady wynagradzania syndyków wymaga uważnej oceny w praktyce. Pozostaje otwartym pytanie, czy stawka odpowiadająca przeciętnemu wynagrodzeniu nie będzie nadmiernie obciążać prostych spraw, w których dłużnik nie ma majątku. Proponowane w projekcie rozwiązanie pozwala obniżyć rażąco wygórowane wynagrodzenie, a w uzasadnionych przypadkach także je podwyższyć. Wynagrodzenie powinno odpowiadać rzeczywistemu nakładowi pracy. Koszty postępowania wpływają przecież zarówno na sytuację osoby oddłużanej, jak i na wysokość środków dostępnych dla wierzycieli.

Ryczałt na pozostałe koszty, co do zasady ograniczony do 1/5 przeciętnego wynagrodzenia, powinien zwiększyć przewidywalność wydatków. Trzeba jednak monitorować, czy przewidziane wyjątki wystarczą do sprawnego prowadzenia bardziej złożonych spraw.

Pozostają jednak wątpliwości dotyczące rezygnacji ze skargi kasacyjnej w sprawach oddłużeniowych. Zastrzeżenia zgłaszał choćby prokurator krajowy. Niewielka liczba takich skarg sama w sobie nie dowodzi, że ten środek ochrony prawnej jest zbędny.

Docenić równocześnie należy poprawiony przepis przejściowy: dotychczasowe zasady postępowania kasacyjnego obejmą także sprawy, w których przed wejściem ustawy w życie wydano orzeczenie II instancji, choć skargi jeszcze nie wniesiono. To istotne dla przewidywalności prawa i ochrony uprawnień uczestników postępowania.

Za uzasadnione uznać należy wydłużenie vacatio legis z 30 dni do 6 miesięcy, ponieważ przewidywany czas potrzebny na dostosowanie Krajowego Rejestru Zadłużonych to od 4 do 6 miesięcy. Ten czas powinien służyć przygotowaniu systemu, przeszkoleniu pracowników oraz wyjaśnieniu uczestnikom nowych zasad. Przekazanie części czynności technicznych asystentom i pracownikom sekretariatów wymaga również odpowiedniego przygotowania organizacyjnego sądów.

Warto też zastanowić się nad pomiarem efektów zmian. Należy sprawdzić, czy skrócił się czas postępowań, jakie są ich rzeczywiste koszty i czy uczestnicy skutecznie korzystają z ochrony sądowej.

Podsumowując i mając powyższe na uwadze, klub Lewicy popiera niniejsze przedłożenie. Dziękuję.

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Katarzyna Ueberhan