Wystąpienie w Sejmie · 22 października 2026

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o portach i przystaniach morskich (druk nr 3138)

Mówi: Poseł Krzysztof Lipiec (RozwojPlus) · 67. posiedzenie Sejmu, punkt 46. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 3138

Dziękuję bardzo.

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić w imieniu Klubu Parlamentarnego Rozwój Plus pana premiera Mateusza Morawieckiego stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o portach i przystaniach morskich, druk sejmowy nr 3138.

Wysoka Izbo! Celem projektu ustawy jest dostosowanie dotychczasowego, bezwarunkowego zwolnienia podmiotowego dla podmiotów zarządzających portami morskimi - art. 17 ust. 1 pkt 26 ustawy o CIT - do wymogów europejskiego prawa pomocy publicznej, w szczególności rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Dotychczasowe zwolnienie miało charakter generalny i budziło poważne ryzyko uznania go przez Komisję Europejską za nielegalną pomoc publiczną niezgodną z rynkiem wewnętrznym. Omawiany projekt ustawy ma to ryzyko usunąć.

Powiem wprost: z punktu widzenia systemowego kierunek jest słuszny i konieczny. Kończy erę bezwarunkowego zwolnienia i chroni polskie porty przed wszczęciem formalnego postępowania przez Brukselę, które mogłoby zakończyć się nakazem zwrotu pomocy. Dlatego co do zasady ten kierunek popieramy, ale diabeł, jak zawsze w przypadku podatków, tkwi w szczegółach.

Po pierwsze, co oceniamy pozytywnie? Pozytywnie oceniamy wyłączenie ze zwolnienia dochodów z zysków kapitałowych. To jest typowa działalność komercyjna, która nie powinna korzystać z preferencji. Pozytywnie oceniamy prawidłowe rozróżnienie w nowym art. 10a ustawy portowej działalności niegospodarczej i działalności gospodarczej, co jest zgodne z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Nie jest pomocą publiczną: kontrola ruchu morskiego, ochrona przeciwpożarowa, ochrona portów, infrastruktura powszechnie dostępna i nieodpłatna poza terenem portu. Natomiast budowa nabrzeży, modernizacja, pogłębianie portów jest już działalnością gospodarczą i musi podlegać reżimowi rozporządzenia Komisji (UE) z limitem do wysokości luki finansowej. To jest kluczowe dla bezpieczeństwa prawnego naszych portów. Pozytywnie oceniamy też wprowadzenie mechanizmu sankcyjnego utraty prawa do zwolnienia w razie decyzji dyrektora urzędu morskiego o zwrocie pomocy.

Po drugie, czego dotyczą nasze najpoważniejsze zastrzeżenia? I tu, Wysoka Izbo, jest sedno problemu - art. 10a ust. 6-19. Powołuje się dyrektora urzędu morskiego jako organ właściwy do udzielania i weryfikacji pomocy publicznej. Panie marszałku, dyrektorzy urzędów morskich w Szczecinie i w Gdyni to świetni fachowcy od spraw morskich, ale oni nigdy nie pełnili funkcji organu pomocy publicznej. Nie mają kadr, doświadczenia w stosowaniu rozporządzenia Komisji, metody ekwiwalentu dotacji brutto i stopy referencyjnej. Powierzenie im tej roli bez wzmocnienia kadrowego i finansowego grozi po prostu paraliżem decyzyjnym dla portów w Gdańsku, Szczecinie, Świnoujściu i Gdyni. Do tego dochodzi obowiązkowe sprawozdanie biegłego rewidenta. To jest dodatkowy koszt szacunkowy rzędu 50-80 tys. zł rocznie dla każdego podmiotu zarządzającego. Brakuje precyzji. Projekt ustawy odsyła do K.p.a., ale nie jest sprecyzowane, kto jest organem drugiej instancji w przypadku odwołania od decyzji dyrektora urzędu morskiego. Minister do spraw gospodarki morskiej? To wymaga doprecyzowania, podobnie jak delegacja ustawowa w art. 10a ust. 20. Brak jednolitego wzoru i wniosku spowoduje chaos.

Po trzecie, i to jest zastrzeżenie najpoważniejsze, kwestia przepisu przejściowego. Art. 3 ust. 3 projektu stanowi, że warunkiem skorzystania z nowej pomocy jest rozpoczęcie prac po wejściu w życie ustawy, a zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) rozpoczęcie prac to pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie. Co to oznacza w praktyce? Oznacza to, że wszystkie inwestycje portowe, w przypadku których już podpisano umowy, przed 1 stycznia 2027 r., np. inwestycje w Gdańsku czy w Szczecinie, zostaną wykluczone z nowego zwolnienia. Może to sparaliżować toczące się postępowanie inwestycyjne o wartości 1 mld zł. To jest efekt mrożący. Wymaga to pilnej korekty i wprowadzenia przepisów przejściowych dla inwestycji w toku.

Wreszcie sprawa vacatio legis. Termin wejścia w życie ustawy w dniu 1 stycznia 2027 r. jest terminem zbyt krótkim. Porty muszą wdrożyć nowe systemy ewidencji księgowej, wyodrębnić działalność gospodarczą i niegospodarczą. Ponadto art. 17 ust. 14 ustawy o CIT nakazuje zapłatę podatku (Dzwonek) w terminie zaliczki, co miesiąc, po doręczeniu decyzji o zwrocie. To jest termin nierealny, grożący utratą płynności. Wnosimy o wydłużenie vacatio legis co najmniej do 1 lipca i wydłużenie terminu na zapłatę podatku do 60 dni.

Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:

Dziękuję bardzo.

Poseł Krzysztof Lipiec:

Potrzebuję jeszcze pół minuty.

(Poseł Dariusz Wieczorek: Oddam swoje w tej sytuacji.)

Wicemarszałek Piotr Zgorzelski:

Proszę bardzo.

Poseł Krzysztof Lipiec:

Wysoka Izbo! Podsumowując, projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej, nie narusza konstytucji w zakresie art. 84 i art. 217, realizuje nasz obowiązek jako państwa członkowskiego. Ale bez poprawek ustawa, choć słuszna co do idei, doprowadzi do paraliżu inwestycyjnego w polskich portach morskich o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej.

Dlatego Klub Parlamentarny Rozwój Plus popiera dalsze prace nad projektem w komisji i postuluje, aby w toku prac komisji uwzględnić następujące poprawki: wydłużenie vacatio legis do 1 lipca 2027 r., pilną korektę art. 3 ust. 3 i ochronę inwestycji już rozpoczętych, doprecyzowanie procedury odwoławczej i wzmocnienie kadrowe urzędów morskich, ewentualnie powierzenie tej roli wyspecjalizowanym organom, jak np. UOKiK, doprecyzowanie wzoru wniosku i zakresu sprawozdania rewidenta oraz wydłużenie terminu na zapłatę podatku po utracie zwolnienia. Bez tych poprawek to prawo będzie martwe. Bardzo dziękuję. (Oklaski)

(Poseł Norbert Pietrykowski: Dla dobra rozwoju.)

(Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Dorota Niedziela)

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Krzysztof Lipiec