Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Polskie porty morskie są jednym z fundamentów naszej gospodarki, bo to właśnie przez nie przechodzi znaczna część polskiego handlu zagranicznego. To one zapewniają nam dostęp do światowych rynków, bezpieczeństwo dostaw surowców energetycznych, a w sytuacji zagrożenia również zdolności logistyczne niezbędne dla obronności państwa. I dlatego rozwój portów w Gdyni, Gdańsku, Szczecinie, Świnoujściu, ale również naszych mniejszych portów regionalnych, musi być traktowany jako strategiczny interes Rzeczypospolitej.
Od wielu lat państwo polskie wspiera ten rozwój poprzez zwolnienie zarządów portów z podatku CIT w części przeznaczonej na inwestycje. I jest to rozwiązanie pozytywne. Pozwala pozostawić wypracowane środki w portach, zamiast odprowadzać je do budżetu państwa, a następnie ponownie ubiegać się o ich przyznanie na inwestycje. Niestety ten mechanizm został zakwestionowany przez Komisję Europejską, która uznała, że może on stanowić niedozwoloną pomoc publiczną.
I tutaj, Wysoka Izbo, trzeba powiedzieć o sprawie zasadniczej. W Konfederacji stoimy na stanowisku, że to państwo polskie powinno mieć możliwie szeroką swobodę kształtowania własnej polityki gospodarczej i podatkowej. Nie zgadzamy się z kierunkiem integracji, w którym instytucje unijne uzyskują coraz większy wpływ na decyzje gospodarcze podejmowane przez suwerenne państwa.
Polskie porty konkurują z portami niemieckimi, holenderskimi czy belgijskimi. I każde z tych państw prowadzi własną politykę wspierania strategicznej infrastruktury. Dlatego uważamy, że Polska powinna mieć prawo do stosowania skutecznych instrumentów podatkowych, które wzmacniają konkurencyjność naszych portów. Nie możemy dopuścić do sytuacji, w której reguły unijne będą ograniczały nasze możliwości rozwoju gospodarczego.
Komisja Europejska kwestionuje obecne zwolnienie od 2013 r. Stąd istnieje zagrożenie, że w przypadku utrzymywania tego stanu prawnego polskie porty zostaną zobowiązane do zwrotu korzyści podatkowych uzyskanych nawet od 2007 r. I projekt zachowuje zwolnienie z CIT, dostosowując jego zasady do unijnych regulacji dotyczących pomocy publicznej. I co więcej, rozszerza katalog wydatków kwalifikowanych o inwestycje w infrastrukturę zapewniającą dostęp do portów od strony morza i lądu. I to rozwiązanie zasługuje na uwagę, ponieważ właśnie infrastruktura dostępowa jest jednym z najważniejszych ograniczeń rozwojowych polskich portów.
Mamy jednak kilka istotnych zastrzeżeń. Po pierwsze, finansowanie inwestycji wieloletnich. Dotychczas zarządy portów mogły gromadzić dochody z przeznaczeniem na przyszłe inwestycje bez ograniczenia terminu ich wydatkowania. Natomiast nowe przepisy wiążą zwolnienie podatkowe z wydatkami faktycznie poniesionymi w danym roku podatkowym. Tymczasem inwestycje portowe kosztują setki milionów, a niekiedy miliardy złotych. Ich przygotowanie i realizacja trwają wiele lat. Dlatego pytamy pana ministra, czy nowe rozwiązania nie ograniczą zdolności zarządów portów do akumulowania kapitału na duże inwestycje strategiczne.
I po drugie, biurokracja. Projekt przewiduje dodatkowe obowiązki sprawozdawcze, weryfikację wydatków przez biegłego rewidenta oraz coroczne postępowanie przed dyrektorem urzędu morskiego. Chcemy mieć pewność, że nie stworzymy kolejnego rozbudowanego mechanizmu administracyjnego, który będzie generował koszty, i to szczególnie dla mniejszych portów.
Po trzecie, rzeczywiste skutki finansowe. Rząd zakłada, że nowe przepisy będą neutralne dla finansów publicznych i nie ograniczą istotnie dotychczasowych korzyści podatkowych. Ale czy ministerstwo przeprowadziło szczegółowe symulacje dla poszczególnych zarządów portów? Czy możemy mieć pewność, że po wejściu ustawy w życie ich zdolności inwestycyjne pozostaną na dotychczasowym poziomie?
Wysoka Izbo! Polska potrzebuje silnych konkurencyjnych portów morskich, potrzebuje wielkich inwestycji infrastrukturalnych, sprawnych połączeń drogowych i kolejowych oraz stabilnych warunków finansowania rozwoju. Dlatego przy ocenie tej ustawy będziemy kierować się przede wszystkim interesem polskiej gospodarki morskiej. Chcemy, aby polskie porty mogły inwestować więcej, rozwijać się szybciej i skutecznie konkurować z największymi portami Europy. Oczekujemy od rządu konkretnych odpowiedzi na przedstawione pytania. Od tych odpowiedzi oraz dalszych prac nad projektem będzie zależała nasza (Dzwonek) ostateczna ocena proponowanych rozwiązań. Dziękuję bardzo.