Stanowisko
Projekt ustawy dotyczący koordynacji działań antykorupcyjnych oraz likwidacji Centralnego Biura Antykorupcyjnego wprowadza jedną z największych zmian instytucjonalnych w systemie zwalczania korupcji w Polsce od wielu lat. Zakłada odejście od modelu jednej wyspecjalizowanej służby na rzecz systemu bardziej rozproszonego, w którym zadania antykorupcyjne będą realizowane przez kilka instytucji państwowych, w szczególności Policję, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Krajową Administrację Skarbową.
Jednocześnie projekt wprowadza mechanizm tzw. osłony antykorupcyjnej, czyli zestaw procedur mających zapewnić koordynację działań służb w przedsięwzięciach o podwyższonym ryzyku korupcyjnym, takich jak duże inwestycje publiczne, procesy legislacyjne czy wydatkowanie znacznych środków publicznych.
Zmiana modelu walki z korupcją może z jednej strony ograniczyć ryzyko koncentracji uprawnień w jednej służbie, z drugiej jednak rodzi pytania o przejrzystość nowego systemu, odpowiedzialność instytucjonalną oraz realną skuteczność działań po likwidacji wyspecjalizowanej służby antykorupcyjnej.
Reforma systemu zwalczania korupcji może być krokiem w stronę bardziej nowoczesnego i lepiej skoordynowanego modelu działania państwa. Jednocześnie tak daleko idąca zmiana instytucjonalna wymaga szczególnej przejrzystości oraz jasnego określenia odpowiedzialności poszczególnych organów.
Doprecyzowanie tych kwestii pozwoli ocenić, czy proponowany model rzeczywiście wzmocni państwowe mechanizmy walki z korupcją, czy też istnieje ryzyko powstania systemu mniej czytelnego dla obywateli i trudniejszego do demokratycznej kontroli.