Stanowisko
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Procedujemy dziś nad projektem zmian w Kodeksie postępowania karnego oraz Kodeksie karnym skarbowym, który dotyczy bardzo konkretnej, ale niezwykle istotnej kwestii - prawa do korzystania z pomocy prawnej w toku postępowania przygotowawczego.
Projekt wprowadza sądową kontrolę decyzji prokuratora o odmowie dopuszczenia pełnomocnika osoby niebędącej stroną. To krok w dobrym kierunku, bo wzmacnia standard państwa prawa i odpowiada na wątpliwości konstytucyjne zgłaszane od lat. Ale, jak często bywa, diabeł tkwi w szczegółach. Bo jeśli z jednej strony mówimy o kontroli sądowej, a z drugiej - pozostawiamy szerokie wyjątki pozwalające prowadzić czynności bez udziału pełnomocnika, to rodzi się pytanie: Czy ta kontrola będzie realna czy tylko formalna? Jeśli decyzja prokuratora może być wykonana przed jej ostateczną oceną przez sąd, to obywatel może zostać pozbawiony realnej ochrony, nawet jeśli później wygra. Niepokój budzi także brak precyzyjnych definicji pojęć, takich jak choćby ważny interes śledztwa. To pojęcie szerokie, ocenne i potencjalnie podatne na nadużycia.
Z drugiej strony projekt dotyczy sytuacji bardzo rzadkich. Skala problemu jest niewielka, ale dotyczy on praw jednostki, a więc obszaru, w którym nawet pojedyncze przypadki mają znaczenie. Dlatego kluczowe jest jedno: czy ta zmiana realnie wzmacnia obywatela wobec państwa czy tylko tworzy wrażenie takiego wzmocnienia. Bo państwo prawa to nie tylko dobre intencje ustawodawcy, ale przede wszystkim praktyka stosowania przepisów. Dziękuję bardzo.