Stanowisko
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Sołtys, rada sołecka, rada osiedla czy rada dzielnicy są często pierwszym miejscem, do którego mieszkaniec przychodzi ze swoją sprawą. To tam rozmawia się o drodze, oświetleniu, placu zabaw, pomocy dla sąsiada, lokalnym transporcie czy bezpieczeństwie dzieci. Te funkcje bywają społeczne albo symbolicznie wynagradzane, ale wiążą się z realnym zaufaniem mieszkańców, dlatego zasady kandydowania i utraty mandatu powinny być jasne, jednakowe i zapisane w ustawie, a nie zależeć od tego, jak każda gmina sformułowała statut swojej jednostki pomocniczej.
Poselski projekt wiąże prawo kandydowania na sołtysa, do rady sołeckiej oraz do organów dzielnic i osiedli z prawem wybieralności do rady gminy. Wprowadza również jednolite przesłanki wygaśnięcia mandatu, procedurę wysłuchania osoby, której sprawa dotyczy, oraz obowiązek przeprowadzenia wyborów uzupełniających. To rozwiązanie wzmacnia przejrzystość lokalnej demokracji. Mieszkańcy powinni wiedzieć, według jakich reguł wybierają swoich przedstawicieli, a osoba pełniąca funkcję publiczną powinna mieć pewność, że jej mandat nie zostanie wygaszony na podstawie dowolnie stworzonego lokalnego przepisu.
Trzeba jednak dopracować procedurę tak, aby ujednolicenie nie oznaczało automatyzmu. Rada gminy będzie zarówno ustalała, czy zachodzi przesłanka dla wygaśnięcia mandatu, jak i podejmowała uchwałę dotyczącą konkretnej osoby. Dlatego potrzebne są jasne terminy, gwarancje wysłuchania oraz skuteczna możliwość zakwestionowania błędnej decyzji.