Wystąpienie w Sejmie · 17 listopada 2026

Sprawozdanie Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii o rządowym projekcie ustawy o sprawiedliwym dostępie do danych i ich wykorzystywaniu (druki nr 3266 i 3288)

Mówi: Poseł Marcin Skonieczka (Centrum) · 69. posiedzenie Sejmu, punkt 9. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 3266, druk nr 3288

Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W epoce rolniczej o rozwoju i bogactwie decydowały przede wszystkim ziemia i praca ludzkich rąk. W epoce przemysłowej najważniejsze stały się paliwa kopalne, maszyny i fabryki. Dziś żyjemy w kolejnej epoce, w której strategicznymi zasobami są informacje, wiedza i dane. To one pozwalają przewidywać potrzeby klientów, usprawniać produkcję, rozwijać medycynę i tworzyć nowe technologie. Coraz częściej to od dostępu do danych zależy to, kto może skutecznie konkurować, a kto pozostaje zależny od innych.

Kto ma dane, ten ma władzę. Dlatego zasady dostępu do nich dotyczą dziś zarówno wolności gospodarczej, jak i pozycji obywatela wobec wielkich firm oraz państwa. W tym kontekście mam zaszczyt przedstawić stanowisko klubu parlamentarnego wobec rządowego projektu ustawy o sprawiedliwym dostępie do danych i ich wykorzystywaniu. Ta ustawa ma szczególne znaczenie dzisiaj, kiedy jesteśmy na progu kolejnej epoki, epoki sztucznej inteligencji. Wbrew temu, co mówi mój przedmówca, wszelkie regulacje służą właśnie temu, żeby ograniczyć monopol big techów i przez to zwiększyć wolność gospodarczą, dać szansę mniejszym firmom, ochronić obywateli. I temu właśnie służy procedowany projekt ustawy.

Jak wygląda dzisiaj sytuacja? Jeśli korzystamy z nowoczesnego samochodu, inteligentnego domu czy maszyny rolniczej, urządzenia te wytwarzają dane. Pokazują one, jak sprzęt pracuje, ile zużywa energii i kiedy może wymagać naprawy. Jednak użytkownik nie zawsze ma dostęp do tych danych i często dysponuje nimi tylko producent, który ten dostęp ogranicza. Ma to później swoje konkretne konsekwencje, bo rolnik przecież może potrzebować danych ze swojej maszyny, aby zlecić naprawę wybranemu serwisowi, takiemu, który on chce. Przedsiębiorca chce analizować pracę urządzeń, żeby ograniczyć swoje koszty, a konsument chce swobodnie wybrać usługi związane z kupionym sprzętem. Utrudniony dostęp do danych ogranicza te możliwości. I właśnie unijny akt w sprawie danych Data Act, DA, młodsza, mniej znana siostra DSA, jest stosowany bezpośrednio w Polsce od 12 września 2025 r. On określa już prawa i obowiązki w tym zakresie. Ułatwia również zmianę dostawców usług chmurowych, o czym mówili moi przedmówcy. W Polsce potrzebujemy jednak przepisów, które pozwolą skutecznie egzekwować te zasady. Właśnie temu służy ten procedowany projekt ustawy, który przede wszystkim wskazuje prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej jako organ odpowiedzialny za nadzór. Obywatele i przedsiębiorcy muszą wiedzieć, gdzie złożyć skargę i gdzie szukać ochrony swoich praw.

Projekt określa także procedury rozpatrywania sporów oraz zasady certyfikowania podmiotów, które będą pomagały rozstrzygać spory poza sądem. Przewiduje również kary za naruszenie obowiązków i możliwość sądowej kontroli decyzji. Bez kar te przepisy nie byłyby skuteczne, a tak jak powiedziałem, trzeba ograniczać władzę big techów. Projekt przewiduje również, jak rozstrzygać spory, gdy administracja, czy to samorządowa, czy państwowa, potrzebuje danych od przedsiębiorców. I wówczas firma musi mieć możliwość zakwestionowania żądania urzędu, jeśli uważa to żądanie za nieuzasadnione. To ważna ochrona nad używaniem władzy.

Wysoka Izbo! Dla Klubu Parlamentarnego Centrum argumentem za tymi rozwiązaniami jest przede wszystkim wolność wyboru. Użytkownik urządzenia powinien móc korzystać z przysługujących mu praw do de facto jego własnych danych i wybierać między konkurencyjnymi usługami. Niezależny serwis czy polska firma informatyczna powinny mieć szansę zdobywać klientów dzięki jakości, wiedzy i dobrej cenie, by w ten sposób zdobywać rynek. Jest to szansą dla małych i średnich przedsiębiorstw. Lepszy dostęp do danych może pomóc im tworzyć nowe usługi, poprawiać produktywność i konkurować z większymi podmiotami. Przejrzyste przepisy zwiększają pewność potrzebną do inwestowania. Dlatego Klub Parlamentarny Centrum popiera dalsze prace nad przedmiotowym projektem ustawy. Dziękuję bardzo.

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Marcin Skonieczka