Wystąpienie w Sejmie · 14 maja 2026

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 125. rocznicy strajku dzieci wrzesińskich (druki nr 2493 i 2564)

Mówi: Poseł Michał Pyrzyk (PSL-TD) · 57. posiedzenie Sejmu, punkt 30. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 2493, druk nr 2564

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam niezmierny zaszczyt również jako absolwent Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza we Wrześni zaprezentować oświadczenie Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe i jednocześnie wyrazić nasze pełne poparcie dla projektu uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie upamiętnienia dzieci wrzesińskich w 125. rocznicę strajku.

˝My z Tobą Boże rozmawiać chcemy,/ lecz 'Vater unser' nie rozumiemy,/ i nikt nie zmusi nas Ciebie tak zwać,/ bo Ty nie Vater, lecz Ojciec nasz˝. To anonimowy wiersz napisany przez dzieci wrzesińskie w maju 1901 r., kiedy rozpoczął się ich strajk przeciwko usunięciu języka polskiego z lekcji religii. Te wydarzenia sprzed 125 lat, których sercem stała się Września, nie stanowią tylko odległych kart podręczników. Stały się żywym fundamentem tożsamości regionu, całej Wielkopolski i Polski. Kiedy dzieci z Katolickiej Szkoły Ludowej stanęły w obronie polskiego języka i polskiej kultury, odmawiając przyjęcia niemieckich podręczników, odpowiadając na lekcjach nauczycielom po polsku, a także w języku swych przodków odmawiając modlitwy, pokazały światu potęgę wiary i przynależności. Ich opór wobec zaborcy był totalny, a za ten akt heroizmu zapłaciły brutalną chłostą i aresztem, a ich rodzice - więzieniem i karami finansowymi. Odwaga ta, płynąca z głębokiego patriotyzmu i tożsamości poranionych i zapłakanych dzieci, stała się iskrą, która roznieciła narodowy sprzeciw w całym zaborze pruskim.

Jako wieloletni mieszkaniec ziemi wrzesińskiej czuję szczególną wdzięczność wobec tych, którzy pamięć o wydarzeniach z 1901 r. pielęgnowali przez dekady. Nie pomijając nikogo, w sposób szczególny pragnę podkreślić rolę Samorządowej Szkoły Podstawowej nr 2 im. Dzieci Wrzesińskich. To tam, dzięki wieloletniej i mądrej wizji emerytowanego już dyrektora Mirosława Bryka, który kierował placówką w latach 1993-2018, historia strajku przestała być jedynie zapisem w kronikach, a stała się żywym etosem wychowawczym. Pragnę tutaj wspomnieć także prof. Mariana Torzewskiego, mojego nauczyciela, historyka i regionalistę, który wielokrotnie i z właściwą sobie pasją opowiadał nam, licealistom, o wydarzeniach z początku XX w. i uczennicy Broni Śmidowiczównie, która oddając nauczycielowi niemiecki katechizm, trzymała go przez fartuszek, aby ˝nie splamić sobie rąk˝.

To również dzięki postawie dzieci wrzesińskich my, ludowcy, wiemy, co znaczą i jak ważne są słowa ˝Roty˝: ˝Nie rzucim ziemi skąd nasz ród,/ Nie damy pogrześć mowy...˝. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Michał Pyrzyk