Wystąpienie w Sejmie · 21 października 2026

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia księdza Stanisława Stojałowskiego (druki nr 3207 i 3253)

Mówi: Poseł Mirosław Suchoń (Centrum) · 67. posiedzenie Sejmu, punkt 22. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 3207, druk nr 3253

Dokładnie, panie marszałku. Na Śląsku Cieszyńskim leży Bielsko.

(Poseł Przemysław Drabek: Biała nie.)

Biała leży w Małopolsce. Niektórzy tutaj tego nie wiedzą.

(Poseł Przemysław Drabek: Wiemy.)

Warto to wyjaśnić. To unikalne, piękne, historyczne, niezwykle bogate w kulturę miejsce. Bardzo serdecznie zapraszam do Bielska-Białej, ale też w Beskidy, na Śląsk Cieszyński, na Żywiecczyznę, ziemię pszczyńską. To są regiony pełne współpracy, ale też dobrego klimatu do wypoczynku.

Mam przyjemność przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Centrum w sprawie poselskiego projektu uchwały w sprawie upamiętnienia księdza Stanisława Stojałowskiego.

Wysoka Izbo! Ks. Stanisław Stojałowski to dziś postać często zapomniana, a jednak kluczowa dla historii polskiego ruchu ludowego. Był jezuitą wyświęconym w 1870 r. Po opuszczeniu zakonu został kapłanem diecezjalnym i, co ważne, od 1875 r. wydawał pisma ludowe ˝Wieniec˝ i ˝Pszczółkę˝. Zakładał kółka rolnicze, towarzystwa oświatowe i organizował wiece. Nazywano go ojcem ruchu ludowego, ale był posłem do Sejmu Krajowego i austriackiej Rady Państwa. Założył także Stronnictwo Chrześcijańsko-Ludowe.

Szczególny rozdział jego życia związany jest z pograniczem Śląska Cieszyńskiego i Galicji. Od początku lat 90. XIX w. działał w Cieszynie i okolicach, współpracując m.in. z inną wielką postacią naszej ziemi ks. Józefem Londzinem. Tam też przeniósł redakcję swoich pism, zakładał organizacje robotnicze i oświatowe, m.in. Towarzystwo ˝Macierzy Katolickiej˝ i Związek Chrześcijańskich Robotników i Robotnic. Od 1901 r. na stałe osiadł w Bielsku. Jego największym dziełem na tym terenie było założenie Domu Polskiego otwartego 19 października 1902 r. Dom stał się centrum polskości oraz polskiego życia społecznego, kulturalnego i narodowego. To była siedziba czytelni, biblioteki, Sokoła, spółdzielni i wielu polskich organizacji. Stojałowski prowadził tu intensywną pracę przeciw germanizacji, budząc świadomość narodową wśród ludności polskiej. Z tego powodu bardzo nie lubiła go władza, także austriacka, był więc wielokrotnie aresztowany. Pod koniec życia zbliżył się do Narodowej Demokracji. Zmarł w nędzy. Jego pogrzeb zgromadził ogromne tłumy, co było skutkiem jego działalności.

Z pewnością był postacią radykalną i kontrowersyjną, oskarżaną o demagogię, apodyktyczność, czasem o skrajne poglądy, ale warto pamiętać, że pozostaje prekursorem ruchu ludowego i chrześcijańsko-społecznego na ziemiach polskich. (Dzwonek) Jego praca oświatowa i organizacyjna wśród chłopów galicyjskich stała się fundamentem, na którym budowano później polski ruch ludowy i niepodległą Polskę.

Posłowie Klubu Parlamentarnego Centrum podejmą decyzję w głosowaniu o poparciu tej uchwały. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Mirosław Suchoń