Wystąpienie w Sejmie · 17 listopada 2026

Sprawozdanie Komisji Zdrowia o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3281 i 3328)

Mówi: Poseł Radosław Lubczyk (PSL-TD) · 69. posiedzenie Sejmu, punkt 2. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 3281, druk nr 3328

Pani Marszałek! Pani Minister! Przedmiotem dzisiejszej debaty jest sprawozdanie Komisji Zdrowia dotyczące projektu nowelizacji ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych.

Celem proponowanych zmian jest usprawnienie systemu refundacji, poprawa dostępności nowoczesnych terapii, a także zwiększenie bezpieczeństwa lekowego Polski. Doświadczenia z funkcjonowania przepisów wprowadzonych w 2023 r. pokazały, że niektóre rozwiązania wymagają doprecyzowania i dostosowania do aktualnych potrzeb pacjentów oraz możliwości systemu ochrony zdrowia.

Jednym z ważnych elementów projektu jest wprowadzenie ustawowej podstawy dla krajowej listy leków krytycznych. Będzie ona określać leki szczególnie istotne dla bezpieczeństwa zdrowotnego. Ma być publikowana przez ministra zdrowia co najmniej raz w roku. To ważne rozwiązanie w kontekście problemu z dostępnością niektórych produktów leczniczych i konieczności zapewnienia ciągłości terapii pacjentów. Projekt przewiduje również konkretne wsparcie dla krajowej produkcji leków. W przypadku produktów wytwarzanych w Polsce z wykorzystaniem substancji czynnej produkowanej w naszym kraju obniżka dla pacjenta ma wzrosnąć z 15% do 30%. Koszt tej obniżki będzie finansowany ze środków funduszu. Rozwiązanie to ma zachęcić do rozwijania produkcji leków i substancji czynnych w Polsce, a tym samym ograniczyć zależność od zagranicznych dostawców. Istotną zmianą jest także ograniczenie cen leków po wygaśnięciu okresu wyłączności rynkowej. W pierwszej decyzji refundacyjnej wydanej po tym okresie cena zbytu netto leku nie będzie mogła przekraczać 75% ceny ustawowej z ostatniej decyzji administracyjnej o objęciu refundacją. Ma to przyczynić się do racjonalizacji wydatków publicznych na refundację. Projekt daje również ministrowi zdrowia możliwość wezwania odpowiedzialnego podmiotu do złożenia wniosku refundacyjnego, jeśli jest to uzasadnione niezaspokojoną potrzebą zdrowotną lub racjonalizacją wydatków publicznych. Dzięki temu system będzie mógł skutecznie reagować na sytuacje, w których objęcie leku refundacją jest szczególnie potrzebne.

Ważne rozwiązania dotyczą również programów lekowych. W określonych przypadkach Narodowy Fundusz Zdrowia będzie zobowiązany do zawarcia umowy umożliwiającej rozpoczęcie leczenia od pierwszego dnia obowiązywania decyzji refundacyjnej. Dotyczy to nowych programów i leków, dla których nie ma refundowanego odpowiednika w danym wskazaniu. Chodzi o to, aby pacjenci nie musieli czekać na uruchomienie programu, mimo że decyzja o refundacji już obowiązuje. Nowelizacja przewiduje także utworzenie systemu monitorowania programów lekowych oraz modułu systemu informacji medycznej. System ma umożliwić gromadzenie i analizowanie danych dotyczących kwalifikacji pacjentów, przebiegu terapii oraz jej skuteczności. Takie informacje mogą być istotne zarówno dla oceny efektów leczenia, jak i dla podejmowania przyszłych decyzji refundacyjnych. Na uwagę zasługują również zmiany dotyczące leków sierocych stosowanych w leczeniu chorób rzadkich. Przy podejmowaniu decyzji refundacyjnych większe znaczenie mają mieć nie tylko kryteria ekonomiczne, ale także pozostałe aspekty, w tym znaczenie terapii dla pacjentów i szczególny charakter chorób, z którymi się zmagają. To ważne, ponieważ w przypadku chorób rzadkich sama analiza kosztów nie zawsze oddaje rzeczywistą wartość nowej terapii.

Projekt przewiduje ponadto możliwość udziału przedstawicieli organizacji pacjentów w posiedzeniach zespołu koordynacyjnego. Ich głos może pomóc w lepszym uwzględnieniu perspektywy osób korzystających z leczenia. Jednocześnie udział ten nie będzie obejmował głosowania ani rozstrzygania spraw pacjentów. Zmiany obejmują także leki recepturowe, przygotowane w aptekach na podstawie recepty. Minister zdrowia będzie mógł określać formularze dla poszczególnych specjalizacji medycznych, w tym skład jakościowy leków, oraz dopuszczać rozwiązania alternatywne. Projekt reguluje również zasady finansowania wybranych składników i materiałów wykorzystywanych do ich przygotowywania. Celem jest uporządkowanie zasad sporządzania i finansowania leków. W projekcie utrzymany zostaje mechanizm określający maksymalny poziom całkowitego budżetu przeznaczonego na refundację na poziomie 17% środków przeznaczonych na finansowanie świadczeń gwarantowanych. Przewidziano również rozwiązania przejściowe dotyczące 2027 r.

Wysoka Izbo! Przedstawione zmiany obejmują wiele obszarów funkcjonowania systemu refundacji. Ich wspólnym celem jest poprawa dostępności leczenia, zwiększenie bezpieczeństwa dostaw leków oraz bardziej racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi. Ważne jest również to, że projekt dostrzega potrzebę wzmacniania krajowej produkcji leków i uwzględnia głos pacjentów. Są to kwestie, które powinny mieć istotne znaczenie przy kształtowaniu polityki lekowej. W imieniu Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe informuję, że popieramy przedstawione sprawozdanie Komisji Zdrowia i będziemy głosować za przyjęciem tego projektu ustawy. Dziękuję. (Oklaski)

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Radosław Lubczyk