Stanowisko
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Centrum przedstawiam stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących oraz niektórych innych ustaw, druk nr 3355, oraz sprawozdania Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych z dnia 17 listopada, druk nr 3357.
Budowa pierwszej elektrowni jądrowej to jedno z najważniejszych przedsięwzięć w polskiej energetyce i jeden z filarów bezpieczeństwa energetycznego kraju. Przygotowanie i realizacja takiej inwestycji trwają wiele lat, a część obowiązujących przepisów nie przystaje do jej skali i zaczyna ją spowalniać. Projekt usuwa przeszkody, które ujawniły się w praktyce.
Najważniejsza zmiana dotyczy decyzji lokalizacyjnej. Dziś można ją wydać najwyżej na 10 lat, a przepisy nie przesądzają jednoznacznie, co po upływie tego terminu dzieje się z jej skutkami. Projekt usuwa tę niepewność. Decyzja będzie wydawana bezterminowo, a decyzje już wydane również staną się bezterminowe. Uproszczone zostaje także nabywanie gruntów. Inwestor uzyska użytkowanie wieczyste z mocy prawa, gdy decyzja stanie się ostateczna, i nie będzie musiał zawierać odrębnej umowy. Analogiczne rozwiązanie funkcjonuje już przy terminalu LNG w Świnoujściu i przy sieciach przesyłowych.
Kolejne istotne zmiany dotyczą postępowań przed Państwową Agencją Atomistyki. Dokumentacja bezpieczeństwa elektrowni liczy tysiące stron i przy udziale partnerów zagranicznych powstaje w języku angielskim. Tłumaczenie całości jest kosztowne, obciąża administrację i grozi błędami w dokumentach, od których zależy bezpieczeństwo jądrowe. Projekt pozwala składać wybrane dokumenty po angielsku. Decyzję w tej sprawie podejmuje jednak prezes agencji, który może zażądać tłumaczenia. Projekt porządkuje też zasady udziału w postępowaniu i dostępu do dokumentów wrażliwych technologicznie. Społeczeństwo będzie mogło zapoznać się z wnioskiem, zgłosić uwagi w ciągu 45 dni, a jeśli odbędzie się rozprawa, będzie ona jawna.
Z punktu widzenia polskich firm szczególnie ważna jest bezpośrednia zapłata dla podwykonawców. Jeżeli wykonawca nie zapłaci za wykonane roboty, wynagrodzenie wypłaci spółka PEJ - jeśli prace spełnią określone kryteria. To mechanizm znany z zamówień publicznych, który zwiększa bezpieczeństwo krajowych przedsiębiorstw biorących udział w budowie.
Wysoka Izbo! Program jądrowy potrzebuje stabilnych i przewidywalnych przepisów, a ten projekt je zapewnia. Klub Parlamentarny Centrum poprze projekt ustawy.