Wystąpienie w Sejmie · 18 listopada 2026

Sprawozdanie Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o referendum lokalnym (druki nr 2126 i 3277)

Mówi: Poseł Sławomir Zawiślak (Konfederacja_KP) · 69. posiedzenie Sejmu, punkt 24. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 2126, druk nr 3277

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Jako posłowie Koła Poselskiego Konfederacja Korony Polskiej dobrze oceniamy ten senacki projekt i będziemy go popierać. Jednocześnie przypominamy, że ten sukces można określić jednocześnie jako akt oskarżenia wobec państwa, które przez 15 lat nie potrafiło naprawić własnego zaniedbania.

Art. 66 ustawy o referendum lokalnym określa, w jaki sposób obywatel może zaskarżyć wynik referendum. Od 1 sierpnia 2011 r. przepis ten odsyła jednak do ordynacji wyborczej do rad gmin, która od tego dnia już nie obowiązywała. Przez 15 lat obywatel, który chciał bronić uczciwości głosowania w swojej gminie, otrzymywał w ustawie odesłanie donikąd. Przez 15 lat nie naprawił tego żaden rząd, żaden minister ani żadna większość w tej Izbie.

Kto zauważył ten problem? Świadomy swoich praw i wadliwości obowiązującego prawa obywatel, który w listopadzie 2023 r. skierował petycję do Senatu. Senat przyjął projekt w grudniu 2025 r., a następnie projekt składający się z jednego artykułu przeleżał w Sejmie niemal 11 miesięcy, zanim komisja zajęła się nim 5 listopada. Tak wygląda w naszej ojczyźnie tempo naprawiania państwa, kiedy chodzi o zabezpieczenie praw obywateli, a nie interesów politycznej czy samorządowej władzy. Ten projekt to zaledwie łata. Państwowa Komisja Wyborcza sama wskazała, że ustawa o referendum lokalnym wymaga gruntownej nowelizacji. My mówimy jasno, w jakim kierunku powinna zmierzać taka nowelizacja. Należy oddać jak największą władzę mieszkańcom.

Zgodnie z obowiązującym prawem referendum lokalne jest ważne dopiero wtedy, gdy uczestniczy w nim niemniej niż 30% uprawnionych do głosowania. W przypadku referendum dotyczącego odwołania wójta lub burmistrza wymagana frekwencja wynosi 3/5 liczby osób, które uczestniczyły w wyborze odwołanego włodarza. Zbyt często władze samorządowe stosują prostą, niestety nazbyt często skuteczną strategię. Zamiast przekonywać obywateli do siebie argumentami i efektami pracy, wystarczy zniechęcić wyborców do udziału w budowaniu społeczeństwa obywatelskiego, co zwykle często skutkuje brakiem uczestnictwa w referendum.

Przypominamy przy tym, że nawet jeśli mimo ww. demobilizujących działań zdeterminowani mieszkańcy odwołają władzę, to do czasu nowych wyborów gminą będzie rządzić osoba wyznaczona przez premiera, a więc przez władzę centralną w Warszawie. Nasza propozycja jest prosta: znieść albo radykalnie obniżyć progi frekwencyjne, tak aby o wyniku referendum decydowali ci mieszkańcy, którzy przyszli głosować, a nie ci, którzy zostali w domu. Należy również dać mieszkańcom więcej niż 7 dni na wniesienie protestu przeciwko ważności referendum.

Konfederacja Korony Polskiej pragnie samorządu, w którym ostatnie i najważniejsze słowo należy do mieszkańców, a nie do lokalnych układów czy decyzji podejmowanych przez rząd. Dlatego poprzemy tę porządkową (Dzwonek) zmianę. Jednocześnie wzywamy rząd do przedstawienia Sejmowi projektu gruntownej, oczekiwanej społecznie reformy referendum lokalnego. My będziemy pierwszymi, którzy taką reformę poprą. Dziękuję. (Oklaski)

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Sławomir Zawiślak