Wystąpienie w Sejmie · 21 stycznia 2026

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (druki nr 868 i 1953)

Mówi: Poseł Tomasz Kostuś (tekst niewygłoszony) (KO) · 50. posiedzenie Sejmu, punkt 8. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 868, druk nr 1953

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Ten projekt nie dotyczy wielkiej polityki, dotyczy zwykłych ludzi, którzy chcą się zorganizować, pomóc innym albo zrobić coś dobrego dla swojej społeczności, a dziś odbijają się od biurokratycznej ściany.

W Polsce założenie stowarzyszenia potrafi trwać miesiącami. Trzeba pisać skomplikowany statut, poprawiać go kilka razy na wezwania sądu, płacić opłaty i po prostu czekać. Dla wielu oddolnych inicjatyw to skuteczny zabójca entuzjazmu. Ten projekt to zmienia. Wprowadza urzędowy wzorzec statutu i szybką, elektroniczną rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym. Czyli: prościej, taniej i szybciej, tak jak już dziś działa to w ramach systemu S24 w przypadku spółek. To jest realne wzmocnienie konstytucyjnej wolności zrzeszania się, deregulacja, która nie kosztuje miliardów, a może uwolnić tysiące społecznych inicjatyw: od kół sportowych, przez grupy seniorów, po lokalne organizacje sąsiedzkie.

Projekt jest też rozsądny pod względem systemowym. Odciąży sądy rejestrowe, uprości procedury oraz zwiększy przewidywalność i transparentność. Co ważne, nikt nikogo nie zmusza do korzystania ze wzorca. Kto chce mieć własny, bardziej rozbudowany statut, nadal może iść normalną ścieżką. Dlatego to jest dobra, techniczna i proobywatelska zmiana, która powinna nas tu łączyć ponad podziałami.

Na koniec dwa pytania. Po pierwsze, jak szczegółowy będzie wzorzec statutu i czy planowane są różne warianty dla różnych typów stowarzyszeń? Po drugie, jakie mechanizmy zabezpieczą system przed nadużyciami, żeby szybka ścieżka nie stała się furtką dla fikcyjnych organizacji?

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Tomasz Kostuś