Dziękuję.
Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! W imieniu Komisji Obrony Narodowej mam przyjemność przedstawienia sprawozdania o projekcie poselskim ustawy o zmianie ustawy o znakach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, złożonym z inicjatywy Polskiego Stronnictwa Ludowego.
Jako przedstawicielka wnioskodawców miałam zaszczyt przedstawienia Komisji Obrony Narodowej tej propozycji, która zyskała poparcie komisji, i dzięki temu możemy procedować i rozmawiać merytorycznie na temat, wydawałoby się, niekontrowersyjnej ustawy. Bo wydaje się, że w sprawach wojska, w sprawach bezpieczeństwa powinniśmy mówić jednym językiem, poza politycznymi emocjami. Nasza ustawa wychodzi naprzeciw oczekiwaniom wojska. Dlatego proszę z jednej strony o merytoryczną rozmowę, a z drugiej strony o niewywoływanie politycznego sporu w tej sprawie. Jest charakterystyczne dla nas, posłów Komisji Obrony Narodowej, że potrafimy wznieść się również poza swoje osobiste poglądy.
Szanowni Państwo! Sztandar jest jednym z najważniejszych symbolów jednostki wojskowej. Art. 8 stanowi, że jednostka, która utraci sztandar wskutek słabości ducha bojowego, ulega rozformowaniu. A jednocześnie nowe jednostki wojskowe mogą latami czekać na możliwość jego otrzymania. Dotyczy to również najlepszych z najlepszych. Jednostka Wojskowa GROM, powołana w 1990 r., otrzymała sztandar dopiero w 1996 r. Formoza, której tradycje sięgają lat 70., otrzymała swój sztandar dopiero w 2014 r. Jaki jest tego powód? Art. 9 ustawy z 1993 r. daje prawo do sztandaru tylko jednostkom liniowym, samodzielnym i zdolnym do walki. Ustawa nie precyzuje jednak, kiedy taką zdolność można stwierdzić. W praktyce obecne kryterium może oznaczać i oznacza wieloletnie oczekiwanie. Dlatego np. 1. Dywizja Piechoty Legionów, która od 2023 r. formuje się na terenie czterech województw, może taki sztandar zgodnie z obecnym stanem rzeczy otrzymać dopiero w 2034 r., mimo że i społeczeństwa lokalne, i wojsko budują swoją tożsamość już od 2023 r. Przedłożona ustawa porządkuje te kwestie. Jednostka przeznaczona do walki będzie mogła uzyskać sztandar już podczas formowania.
Szanowni Państwo! Polska armia rośnie w siłę jak nigdy. Służy w niej prawie 220 tys. żołnierzy, półtora raza więcej niż w 2021 r. Wskazują na to dane. Na obronność wydajemy najwięcej - 5% PKB. Rocznie do służby zgłasza się ok. 60 tys. ludzi, a 40 tys. rozpoczyna szkolenie. Powstają nowe jednostki w całej Polsce.
Nasi sojusznicy ten problem, o którym mówię, rozwiązują w inny sposób. Np. litewska 1. dywizja, odtworzona w styczniu 2025 r., otrzymała sztandar w kwietniu 2026 r., choć pełną gotowość będzie miała dopiero w 2030 r. Francuski pułk cyberobrony powstał 1 stycznia 2025 r., a sztandar dostał rok później. Moim zdaniem i zdaniem wielu polskich żołnierzy taki stan rzeczy powinien być również w Polsce. Dlatego odpowiadamy na inicjatywę dowódców i proponujemy zmianę art. 9 ustawy o znakach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Prawo do sztandaru otrzymają po tej zmianie wszystkie jednostki przeznaczone do prowadzenia walki zbrojnej lub zabezpieczenia bojowego oraz szkoły wojskowe, także te, które są w trakcie formowania.
Komisja Obrony Narodowej rozpatrzyła ten projekt 17 września i wnosi o jego uchwalenie. Według oceny skutków regulacji nie powinien on przyczynić się do dodatkowych wydatków budżetowych. Zgodnie z art. 11 ustawy sztandary będą mogły być fundowane przez lokalne społeczności, które chcą w ten sposób związać się z wojskiem i wspólnie budować tożsamość. Przed sztandarem kolejne pokolenia żołnierzy będą składać przysięgę, a sztandar nie będzie mógł zaginąć. Nowo utworzona jednostka Wojska Polskiego musi mieć od początku prawo do swojego macierzystego symbolu. Jako autorka ustawy i sprawozdawca komisji wnoszę o jej uchwalenie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)