Wystąpienie w Sejmie · 17 listopada 2026

Sprawozdanie Komisji Zdrowia o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 3281 i 3328)

Mówi: Poseł Wioleta Tomczak (Polska2050) · 69. posiedzenie Sejmu, punkt 2. porządku obrad

Dotyczy: druk nr 3281, druk nr 3328

Szanowna Pani Marszałek! Pani Ministro! Wysoka Izbo! Procedujemy dziś nad nowelizacją ustawy refundacyjnej. To projekt potrzebny, ponieważ praktyka stosowania przepisów wprowadzonych nowelizacją z listopada 2023 r. pokazała, że część przyjętych wówczas rozwiązań nie spełnia swoich założeń, a niektóre wręcz utrudniają sprawne funkcjonowanie systemu refundacyjnego.

Ustawa refundacyjna z 2011 r. stworzyła ramy dla finansowania leków ze środków publicznych. Po ponad dekadzie wymagała zmian i dostosowania do nowych realiów rynku farmaceutycznego oraz postępu medycyny. Niestety nowelizacja z 2023 r. przyniosła również rozwiązania, które w praktyce okazały się wadliwe. Skutkiem były problemy interpretacyjne, wydłużenie postępowań administracyjnych i dodatkowe obciążenia dla uczestników rynku bez proporcjonalnych korzyści dla pacjentów.

Klub Parlamentarny Polska 2050 popiera kierunek proponowanych zmian. Ich wspólnym mianownikiem jest odejście od nadmiernego, sformalizowanego systemu na rzecz aktywnego, opartego na danych i potrzebach zdrowotnych zarządzania polityką lekową państwa.

Jednym z przykładów jest kwestia zabezpieczenia ciągłości dostaw leków. Wprowadzony w 2023 r. mechanizm określa minimalne wielkości dostaw oparte na ustawowym wzorze i ujawnił liczne problemy. Nie uwzględniał w wystarczającym stopniu rzeczywistego zapotrzebowania na poszczególne produkty, a jednocześnie komplikował procedury refundacyjne. Projekt przywraca właściwą rolę negocjacjom prowadzonym przez Komisję Ekonomiczną, która będzie mogła oceniać deklarowane dostawy w odniesieniu do potrzeb pacjentów. Chodzi o to, aby zabezpieczyć dostępność leków, a nie tworzyć obowiązki, które nie zawsze mają uzasadnienie rynkowe i zdrowotne.

Istotnym rozwiązaniem jest również wprowadzenie szybkiej ścieżki refundacyjnej dla leków w opakowaniach obcojęzycznych. Wiemy, że niedobory leków mogą doprowadzić do opóźnienia, a nawet przerwania terapii. Jeżeli dany produkt jest dostępny za granicą, a problemem pozostaje brak polskojęzycznego opakowania, nie powinniśmy tworzyć kolejnych barier administracyjnych.

Chciałabym zwrócić szczególną uwagę na wymiar gospodarczy i strategiczny tej nowelizacji. Bezpieczeństwo lekowe jest częścią bezpieczeństwa państwa. Pandemia, wojna za naszą wschodnią granicą i zakłócenia globalnych łańcuchów dostaw pokazały, jak niebezpieczne jest uzależnienie od zewnętrznych dostawców, substancji czynnych i gotowych produktów leczniczych. Nie możemy traktować produkcji farmaceutycznej wyłącznie jako kolejnej gałęzi przemysłu. To również element naszej odporności na kryzysy.

Pozwolę sobie podkreślić, że część rozwiązań zawartych w tej ustawie odpowiada również na zagadnienia, które były przedmiotem prac połączonych Komisji: Zdrowia i Obrony Narodowej. W ubiegłym roku na mój wniosek dwukrotnie debatowaliśmy na forum Sejmu w trybie zarówno jawnym, otwartym na stronę społeczną, jak i w trybie tajnym. Rozmawialiśmy o bezpieczeństwie lekowym państwa, odporności systemu ochrony zdrowia na sytuacje kryzysowe i konieczności wzmocnienia krajowych zdolności produkcyjnych. Dzisiejsza ustawa wpisuje się w ten kierunek i pokazuje, że bezpieczeństwo zdrowotne jest istotnym elementem bezpieczeństwa państwa, za co serdecznie dziękuję Ministerstwu Zdrowia.

Dlatego pozytywnie oceniam rozwiązania premiujące wytwarzanie leków w Polsce, w szczególności z wykorzystaniem krajowych substancji czynnych. Preferencje refundacyjne i administracyjne dla takich produktów mogą tworzyć lepsze warunki do inwestowania w krajowe moce produkcyjne. To szansa na rozwój polskich przedsiębiorstw, nowe miejsca pracy i większą niezależność w dostępie do leków.

Kolejna istotna zmiana dotyczy samego sposobu prowadzenia polityki refundacyjnej. Państwo nie powinno być wyłącznie biernym uczestnikiem procesu uzależnionym od tego, jakie wnioski i kiedy zdecyduje się złożyć producent.

Projekt nie jest pozbawiony kwestii wymagających dyskusji. Wątpliwości dotyczą m.in. zakresu jawności protokołów negocjacyjnych, ochrony danych oraz terminów wdrażania niektórych rozwiązań informatycznych. Nie powinniśmy jednak tracić z pola widzenia całości proponowanych zmian i ich zasadniczego celu. Stąd Polska 2050 poprze projekt ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Źródło: stenogram posiedzenia Sejmu RP (API Sejmu). Wszystkie wystąpienia: Wioleta Tomczak