Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Procedowana dziś nowelizacja ustawy refundacyjnej jest projektem, na który od dawna czekają pacjenci, organizacje pacjenckie, ale również środowiska medyczne. System refundacji leków w Polsce wymaga zmian. Zbyt skomplikowane procedury, nadmierna biurokracja i długotrwałe postępowania sprawiają, że pacjenci niejednokrotnie muszą miesiącami, a nawet latami oczekiwać na dostęp do nowoczesnych terapii. Dlatego dostrzegamy w tym projekcie szereg rozwiązań, które zasługują na pozytywną ocenę. Przede wszystkim uproszczenie procedur refundacyjnych, ograniczenie zbędnej dokumentacji i przyspieszenie uruchamiania programów lekowych. To konkretne zmiany, które mogą sprawić, że pacjenci szybciej otrzymają potrzebne leczenie.
Na szczególną uwagę zasługują rozwiązania dotyczące chorób rzadkich. To obszar, w którym dotychczasowe mechanizmy oceny technologii medycznych często okazują się niewystarczające. Trudno bowiem oczekiwać przeprowadzenia wielkich badań klinicznych w przypadku choroby, na którą cierpi kilkadziesiąt czy kilkaset osób. Dlatego uwzględnienie specyfiki chorób rzadkich w procesie refundacyjnym jest potrzebnym kierunkiem zmian. Dla tych pacjentów dostęp do terapii to często nie kwestia poprawy komfortu życia, ale szansa na jego uratowanie.
Pozytywnie oceniamy również fakt, że projektodawca dostrzega potrzebę wspierania i promowania produkcji leków w Polsce, w szczególności przez polskie przedsiębiorstwa farmaceutyczne. Wyznaczenie, wzmocnienie krajowego przemysłu farmaceutycznego to nie tylko kwestia gospodarcza. To również kwestia bezpieczeństwa lekowego naszego państwa. Ostatnie lata pokazały, że niebezpieczne może być uzależnienie od zagranicznych łańcuchów dostaw. Polska musi posiadać własne zdolności produkcyjne zarówno gotowych leków, jak i substancji czynnych, niezbędnych do ich wytwarzania. Dlatego kierunek polegający na peryferowaniu krajowej produkcji zasługuje na uznanie. Należy jednak zadbać, aby przyjęte kryteria nie okazały się zbyt restrykcyjne i nie wykluczały systemu preferencji odnośnie do przedsiębiorców rzeczywiście produkujących leki w Polsce. Nie oznacza to jednak, że nie dostrzegamy niedociągnięć w procedowanym projekcie ustawy. Wątpliwości budzą m.in. mechanizmy premiowania placówek medycznych za wybór najtańszych terapii. Oczywiście racjonalne gospodarowanie środkami publicznymi jest konieczne, ale nie może poradzić do sytuacji, w której względy finansowe ograniczają lekarzowi możliwość indywidualnego doboru leczenia. Pacjent nie może być traktowany wyłącznie jako pozycja w kosztorysie Narodowego Funduszu Zdrowia. Niepokój również budzi ryzyko tzw. refundacji na papierze, kiedy lek formalnie znajduje się w systemie refundacyjnym, ale w praktyce pacjent ma utrudniony dostęp do takiej terapii. Wyjaśnienia wymagają także konsekwencje wyłączenia leków dostępnych bez recepty z refundacji oraz proponowanych limitów wydatków na poszczególne terapie.
Wszystkie te zastrzeżenia powinny zostać potraktowane poważnie. Nie możemy bowiem dopuścić do sytuacji, w której przepisy mające poprawić dostępność leczenia w praktyce będą tworzyły nowe bariery dla pacjentów. Mamy jednak nadzieję, że przyjęte rozwiązania rzeczywiście przyczynią się do poprawy sytuacji pacjentów, bo to właśnie pacjent i jego bezpieczeństwo powinny być najważniejszym punktem odniesienia dla każdej ustawy dotyczącej ochrony zdrowia.
Nie zamierzamy sprzeciwiać się rozwiązaniom, które mogą skrócić drogę pacjentom do leczenia, ograniczyć biurokrację, poprawić dostępność terapii do chorób rzadkich i wzmocnić bezpieczeństwo lekowe Polski. Będziemy natomiast uważnie przyglądać się praktycznym skutkom nowych przepisów i oczekiwać usunięcia ewentualnych nieprawidłowości. To właśnie oczekiwania środowisk pacjenckich, potrzeba usprawnienia systemu oraz zawarte w projekcie rozwiązania sprawiają, że klub Konfederacji nie będzie przeciwny tej ustawie pomimo dostrzeganych przez nas zastrzeżeń. Dziękuję bardzo.