Powiat · woj. wielkopolskie

Herb: Powiat średzki

Powiat średzki

Starosta, rada powiatu, budżet i 5 gmin powiatu: z oficjalnych danych PKW, GUS i Ministerstwa Finansów.

Mieszkańcy
60 144
GUS, 31.12.2025 · od 2015: +4,7%
Wydatki 2025
152,9 mln zł
sprawozdanie Rb-28S
Radni
17
wybrani 7.04.2024
Gminy
5
w granicach powiatu

Władze

Kto rządzi?

Wybory 7 kwietnia 2024

Rada Powiatu Średzkiego

17 mandatów; najwięcej zdobył komitet KWW NASZEPSR.PL (5). Kobiety: 6 (35%), mediana wieku w dniu wyborów: 62 lata. Komitety lokalne mają 10 z 17 mandatów. Maksymalna dieta radnego w 2026 r.: 3 947,93 zł miesięcznie (85% limitu ustawowego; jak to liczymy).

  • KWW NASZEPSR.PL 5
  • KW PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ 4
  • KKW KOALICJA OBYWATELSKA 3
  • KWW PL2050+PŚL 3
  • KWW WOJCIECHA ZIĘTKOWSKIEGO 2

KWW NASZEPSR.PL 5

  • Bogusław Biernatokręg 1 · 632 gł.
  • Monika Buchwaldokręg 2 · 291 gł.
  • Małgorzata Fertałaokręg 3 · 540 gł.
  • Marek Idaszekokręg 1 · 414 gł.
  • Katarzyna Jastrząbokręg 1 · 450 gł.

KW PRAWO I SPRAWIEDLIWOŚĆ 4

  • Jacek Gabałaokręg 3 · 584 gł.
  • Stefan Kominekokręg 2 · 537 gł.
  • Waldemar Owczarzakokręg 1 · 1 094 gł.
  • Dariusz Szymczakokręg 1 · 430 gł.

KKW KOALICJA OBYWATELSKA 3

  • Ernest Iwańczukokręg 1 · 1 601 gł.
  • Jarosław Krzeminskiokręg 1 · 430 gł.
  • Dariusz Tomaszewskiokręg 3 · 380 gł.

KWW PL2050+PŚL 3

  • Mirosław Janickiokręg 2 · 316 gł.
  • Mirosława Kaźmierczakokręg 1 · 312 gł.
  • Krzysztof Urbasokręg 3 · 674 gł.

KWW WOJCIECHA ZIĘTKOWSKIEGO 2

  • Ewa Kusikokręg 1 · 867 gł.
  • Jadwiga Wielandokręg 1 · 473 gł.

Skład według wyników wyborów z 7 kwietnia 2024 r. (PKW). W trakcie kadencji mandaty mogły wygasnąć, a na zwolnione miejsca wejść kolejne osoby z list: aktualny skład podaje strona rady. Liczba głosów to wynik kandydata w jego okręgu.

Sprawozdania budżetowe · 2025

Pieniądze powiatu

Rankingi samorządów

Wykonanie budżetu za cały 2025 r. według sprawozdań Rb-27S (dochody), Rb-28S (wydatki) i RbZ (zobowiązania) przekazanych Ministrowi Finansów. Kwoty na mieszkańca liczymy z liczby ludności GUS. Porównania odnoszą się do mediany: powiaty.

Dochody 2025138,8 mln zł2 308 zł na mieszkańca
Wydatki 2025152,9 mln złw tym inwestycje 37,7 mln zł (24,7%)
Zadłużenie na 31.12.202566,6 mln zł1 107 zł na mieszkańca · 48,0% rocznych dochodów
Wynik budżetu 2025−14,1 mln złdeficyt (dochody minus wydatki)

Wobec 2024 r.: dochody -7,7%, wydatki +7,6%, zadłużenie wzrosło o 16,9 mln zł.

Na co idą pieniądze

Wydatki 2025 według działów klasyfikacji budżetowej (udział w całości).

  1. Oświata32,2%49,2 mln zł
  2. Transport i drogi18,2%27,8 mln zł
  3. Administracja10,1%15,4 mln zł
  4. Bezpieczeństwo i straże5,6%8,6 mln zł
  5. Edukacyjna opieka wychowawcza5,5%8,4 mln zł
  6. Polityka społeczna5,2%8,0 mln zł
  7. Obrona narodowa4,0%6,1 mln zł
  8. Rodzina3,7%5,6 mln zł
  9. Pozostałe działy15,6%23,8 mln zł
Diety w rozdziale rady (§ 303)467,6 tys. zł2 292 zł miesięcznie w przeliczeniu na jeden z 17 mandatów

Limit dla jednego radnego w 2025 r.: 3 832,94 zł miesięcznie.

Promocja479,3 tys. zł8 zł na mieszkańca

2,2 raza więcej niż mediana powiatów (4 zł na mieszkańca).

Administracja (urząd)13,1 mln zł218 zł na mieszkańca

Podobnie jak typowa jednostka (mediana powiatów: 236 zł na mieszkańca).

Inwestycje37,7 mln zł627 zł na mieszkańca

Więcej niż mediana powiatów (439 zł na mieszkańca).

Odsetki i obsługa długu3,5 mln złdział 757

Miejsce wśród powiatów (1 = najwyższa kwota)

  • 31. na 314 · wydatki na promocję na mieszkańca
  • 7. na 314 · zadłużenie na mieszkańca
  • 75. na 314 · inwestycje na mieszkańca
  • 214. na 314 · dochody na mieszkańca

Wybrane dochody 2025: udział w PIT 60,0 mln zł; udział w CIT 11,1 mln zł.

Najnowsze dane · I półrocze 2026 dochody 96,2 mln zł, wydatki 71,7 mln zł (w tym inwestycje 13,8 mln zł), zadłużenie na 30.06.2026: 65,5 mln zł.

Diety w rozdziale rady to § 303 „różne wydatki na rzecz osób fizycznych” (75019); obok diet radnych obejmuje zwroty kosztów ich podróży, a w części jednostek także diety sołtysów lub członków rad dzielnic: dlatego kwota na mandat nie jest dietą jednego radnego. Promocja to rozdział 75075, administracja: rozdział urzędu. Dane: Ministerstwo Finansów, sprawozdania z wykonania budżetu (dane.gov.pl, CC BY 4.0), publikacja 2026-03-26.

Statystyki GUS · Bank Danych Lokalnych · 2025 i wrzesień 2026

Jak się zmienia powiat średzki

Skąd te liczby

Liczba mieszkańców powiatu średzkiego na koniec 2025 r.: 60 144, o 4,7% więcej niż w 2015 r. (57 429). Zmiana w tym czasie: województwo: −0,1%; Polska: −2,9%. Stopa bezrobocia rejestrowanego w powiecie średzkim na koniec września 2026 r.: 6,9% (województwo 3,8%, Polska 5,8%). W 2025 r. urodziło się 491 dzieci (w 2015 r.: 689); przyrost naturalny: −97.

Liczba mieszkańców

60 1442025

Liczba mieszkańców: 2025 i zmiana w 5 i 10 lat
Obszar2025zmiana (%) od 2020zmiana (%) od 2015
Powiat średzki60 144+1,1+4,7
Woj. wielkopolskie3 471 302−1,0−0,1
Polska37 332 510−2,0−2,9

2015: 57 429 · 2020: 59 469

Od 2020 r. liczba mieszkańców uwzględnia korektę GUS po Narodowym Spisie Powszechnym 2021, a wcześniejsze lata opierają się na spisie z 2011 r.; zmiana od 2015 r. obejmuje więc także tę korektę, a zmiana od 2020 r. jest liczona w jednej metodzie.

Stan na 31 grudnia. Źródło: GUS, Bank Danych Lokalnych, temat P2137, zmienna 72305.

Urodzenia

4912025

Urodzenia: 2025 i zmiana w 5 i 10 lat
Obszar2025zmiana (%) od 2020zmiana (%) od 2015
Powiat średzki491−30,2−28,7
Woj. wielkopolskie23 803−33,7−35,2
Polska238 264−32,9−35,5

2015: 689 · 2020: 703

Przyrost naturalny w 2025 r.: −97 osób.

Urodzenia żywe w ciągu roku. Źródło: GUS, Bank Danych Lokalnych, temat P1873, zmienna 59.

Przyrost naturalny na 1000 mieszkańców

−1,612025

Przyrost naturalny na 1000 mieszkańców: 2025 i zmiana w 5 i 10 lat
Obszar2025zmiana od 2020zmiana od 2015
Powiat średzki−1,61−2,74−5,08
Woj. wielkopolskie−3,21−2,03−4,24
Polska−4,48−1,28−3,81

2015: 3,47 · 2020: 1,13

Urodzenia żywe minus zgony. Źródło: GUS, Bank Danych Lokalnych, temat P3428, zmienna 450551.

Saldo migracji na 1000 mieszkańców

3,712025

Saldo migracji na 1000 mieszkańców: 2025 i zmiana w 5 i 10 lat
Obszar2025zmiana od 2020zmiana od 2015
Powiat średzki3,71−0,59–
Woj. wielkopolskie0,78+0,28–
Polska0,29+0,17–

2020: 4,30

Saldo migracji w 2025 r.: +223 osoby. GUS nie podaje wartości za 2015 r., dlatego zmiana od tego roku jest pusta.

Zameldowania minus wymeldowania na pobyt stały, w kraju i z zagranicą. Źródło: GUS, Bank Danych Lokalnych, temat P1350, zmienna 1365239.

Stopa bezrobocia rejestrowanego

6,9%wrzesień 2026

Stopa bezrobocia rejestrowanego: wrzesień 2026 i zmiana w 5 i 10 lat
Obszarwrzesień 2026zmiana (pkt proc.) od IX 2021zmiana (pkt proc.) od IX 2016
Powiat średzki6,9%+1,0−3,3
Woj. wielkopolskie3,8%+0,5−1,3
Polska5,8%+0,2−2,5

IX 2016: 10,2% · IX 2021: 5,9%

Miesiąc wcześniej (sierpień 2026): 7,0%; rok wcześniej (wrzesień 2025): 6,4%; zarejestrowani bezrobotni na koniec września: 1 717.

Bezrobotni zarejestrowani w cywilnej ludności aktywnej zawodowo, koniec miesiąca. Źródło: GUS, Bank Danych Lokalnych, tematy P3559 i P2961 (dane miesięczne).

Udział bezrobotnych w liczbie ludności w wieku produkcyjnym

4,6%2025

Udział bezrobotnych w liczbie ludności w wieku produkcyjnym: 2025 i zmiana w 5 i 10 lat
Obszar2025zmiana (pkt proc.) od 2020zmiana (pkt proc.) od 2015
Powiat średzki4,6%−0,3−2,3
Woj. wielkopolskie2,8%−0,1−1,5
Polska4,1%−0,5−2,4

2015: 6,9% · 2020: 4,9%

Zarejestrowani bezrobotni na 31 grudnia 2025 r.: 1 616.

Zarejestrowani w urzędzie pracy, stan na 31 grudnia. Źródło: GUS, Bank Danych Lokalnych, temat P2670, zmienna 79214.

Przeciętne wynagrodzenie brutto

8 229 zł2025

Przeciętne wynagrodzenie brutto: 2025 i zmiana w 5 i 10 lat
Obszar2025zmiana (%) od 2020zmiana (%) od 2015
Powiat średzki8 229 zł+64,4+126,9
Woj. wielkopolskie8 316 zł+66,8+123,3
Polska9 371 zł+69,7+125,8

2015: 3 627 zł · 2020: 5 004 zł

To 87,8% średniej krajowej w tym samym ujęciu GUS (Polska = 100). Kwota różni się od przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej ogłaszanego co miesiąc, bo nie obejmuje najmniejszych firm.

Miesięcznie; bez podmiotów gospodarczych o liczbie pracujących do 9 osób. Źródło: GUS, Bank Danych Lokalnych, temat P2497, zmienna 64428.

Podmioty w rejestrze REGON na 10 tys. mieszkańców

1 2772025

Podmioty w rejestrze REGON na 10 tys. mieszkańców: 2025 i zmiana w 5 i 10 lat
Obszar2025zmiana od 2020zmiana od 2015
Powiat średzki1 277+181+311
Woj. wielkopolskie1 529+214+350
Polska1 458+234+369

2015: 966 · 2020: 1 096

Firmy, spółki, fundacje, stowarzyszenia i jednostki publiczne. Źródło: GUS, Bank Danych Lokalnych, temat P2419, zmienna 60530.

Mieszkania oddane do użytkowania na 1000 mieszkańców

9,22025

Mieszkania oddane do użytkowania na 1000 mieszkańców: 2025 i zmiana w 5 i 10 lat
Obszar2025zmiana od 2020zmiana od 2015
Powiat średzki9,2+0,3+3,6
Woj. wielkopolskie6,2−0,1+1,6
Polska5,6−0,2+1,8

2015: 5,6 · 2020: 8,9

Nowe mieszkania oddane w ciągu roku. Źródło: GUS, Bank Danych Lokalnych, temat P3820, zmienna 747060.

Współczynnik obciążenia demograficznego osobami starszymi

28,22025

Współczynnik obciążenia demograficznego osobami starszymi: 2025 i zmiana w 5 i 10 lat
Obszar2025zmiana od 2020zmiana od 2015
Powiat średzki28,2+4,4+9,3
Woj. wielkopolskie30,1+4,1+9,0
Polska32,6+4,5+9,8

2015: 18,9 · 2020: 23,8

Osoby w wieku 65 lat i więcej na 100 osób w wieku 15–64 lata. Źródło: GUS, Bank Danych Lokalnych, temat P2426, zmienna 634067.

Współczynnik dzietności

dane dla podregionu: poznański

1,2252025

Współczynnik dzietności: 2025 i zmiana w 5 i 10 lat
Obszar2025zmiana od 2020zmiana od 2015
Podregion poznański1,225−0,405−0,311
Woj. wielkopolskie1,119−0,369−0,265
Polska1,068−0,319−0,221

2015: 1,536 · 2020: 1,630

GUS nie publikuje współczynnika dzietności dla gmin i powiatów; najbliższa jednostka to podregion poznański (NUTS 3), do którego należy powiat średzki.

Przeciętna liczba dzieci, które urodziłaby kobieta przy płodności z danego roku. Źródło: GUS, Bank Danych Lokalnych, temat P2346, zmienna 59049.

Dane: GUS, Bank Danych Lokalnych (licencja CC BY 4.0), stan pobrania na 2 listopada 2026 r. Kolumny „zmiana od”: przy liczbach i kwotach zmiana w procentach, przy odsetkach w punktach procentowych, przy pozostałych wskaźnikach różnica wartości. Linia trendu: kolejne lata, a przy bezrobociu ten sam miesiąc w kolejnych latach. Bezrobocie w powiatach · Dzietność w województwach

Wyniki wyborów · suma gmin

Jak głosują mieszkańcy

Wyniki wyborów: gminy i porównanie z Polską

Prezydent RP: 2025

II tura · 1 czerwca 2025

  1. Rafał Trzaskowski51,6%16 127 gł.
  2. Karol Nawrocki48,4%15 137 gł.

I tura · 18 maja 2025

  1. Rafał Trzaskowski31,3%9 237 gł.
  2. Karol Nawrocki25,2%7 436 gł.
  3. Sławomir Mentzen16,7%4 921 gł.
  4. Szymon Hołownia7,0%2 057 gł.
  5. Grzegorz Braun5,9%1 731 gł.

Sejm: 2023

15 października 2023 · frekwencja 75,7%

  1. PiS30,8%10 411 gł.
  2. KO29,0%9 795 gł.
  3. Trzecia Droga18,8%6 356 gł.
  4. Lewica9,2%3 122 gł.
  5. Konfederacja8,1%2 752 gł.
  6. Bezpartyjni Samorządowcy1,9%637 gł.
  7. Pozostałe2,2%755 gł.

Dane: PKW (wybory samorządowe 2024, wybory do Sejmu 2023, wybory Prezydenta RP 2025). Procent = udział w ważnych głosach; dla powiatu i województwa sumujemy głosy z gmin. Frekwencja i wyniki w gminach, z wynikiem województwa i Polski: wyniki wyborów: Powiat średzki.

5 gmin

Gminy powiatu średzkiego

Gminy powiatu
JednostkaWłodarz (2024 lub później)MieszkańcyDochody 2025 na mieszk.Dług na mieszk.Inwestycje na mieszk.
Gmina Dominowogmina wiejskaKrzysztof Pauterwójt · KWW SAMORZĄDNA GMINA DOMINOWO3 5388 945 zł3 295 zł1 367 zł
Gmina Krzykosygmina wiejskaAndrzej Janickiwójt · KWW SAMORZĄD KRZYKOSY 20247 4459 927 zł3 076 zł2 800 zł
Gmina Nowe Miasto Nad Wartągmina wiejskaWiesław Schreiberwójt · KWW WIESŁAWA SCHREIBERA8 44010 084 zł1 007 zł2 793 zł
Gmina Środa Wielkopolskagmina miejsko-wiejskaPiotr Mielochburmistrz · KWW NASZEPSR.PL33 7778 245 zł3 284 zł1 329 zł
Gmina Zaniemyślgmina miejsko-wiejskaGrzegorz Gralaburmistrz · KWW MY ZANIEMYŚLANIE6 9448 735 zł534 zł1 832 zł

Urząd

Starostwo Powiatowe w Środzie Wielkopolskiej

ul. Daszyńskiego 5, 63-000 Środa Wielkopolska

Dane teleadresowe: MSWiA, baza teleadresowa JST (16.04.2026).

Najczęstsze pytania

Kto jest starostą powiatu średzkiego?

Starostą jest Ernest Iwańczuk (stan na 6 października 2026, źródło: strona starostwa).

Ile zarabia starosta średzkiego?

Według rozporządzenia o wynagradzaniu pracowników samorządowych starosta zarabia od 15 641,60 zł do 19 552 zł brutto miesięcznie, plus dodatek za wieloletnią pracę do 2 256 zł. Kwotę ustala rada powiatu.

Ile wynosi budżet powiatu średzkiego?

W 2025 r. dochody wyniosły 138,8 mln zł, a wydatki 152,9 mln zł; zadłużenie na koniec roku 66,6 mln zł.

Ilu mieszkańców ma powiat średzki?

Według GUS na 31 grudnia 2025 r. powiat średzki miał 60 144 mieszkańców (w 2015 r.: 57 429, zmiana +4,7%).

Jakie jest bezrobocie w powiecie średzkim?

Na koniec września 2026 r. stopa bezrobocia rejestrowanego w powiecie średzkim wynosiła 6,9% (w województwie 3,8%, w Polsce 5,8%); rok wcześniej: 6,4%. Zarejestrowanych bezrobotnych: 1 717 (GUS).

Ilu radnych ma rada powiatu średzkiego?

Rada liczy 17 radnych wybranych 7 kwietnia 2024 r.; najwięcej mandatów ma KWW NASZEPSR.PL (5).