Interpelacja w sprawie zahamowania rozwoju społecznych inicjatyw mieszkaniowych (SIM) przez rząd koalicji 13 grudnia

Szanowna Pani Minister,

społeczne inicjatywy mieszkaniowe (SIM) to jeden z nielicznych modeli budownictwa mieszkaniowego, który w ostatnich latach dawał realne szanse na zwiększenie dostępności mieszkań dla rodzin o umiarkowanych dochodach, bez konieczności zaciągania kredytów hipotecznych na dziesięciolecia. Model ten, oparty na współpracy rządu, gmin i państwowych instytucji finansujących (BGK, KZN), pozwalał na budowę mieszkań czynszowych o umiarkowanych kosztach, z zastosowaniem unikalnych rozwiązań organizacyjnych i finansowych, w tym:

- udostępnianie gruntów publicznych (głównie z KZN), - bezzwrotne wsparcie finansowe (w formie „wyprawki” 3 mln zł + 10% wartości inwestycji z RFRM), - dopłaty do 35% wartości inwestycji z Funduszu Dopłat BGK, - partycypacja mieszkańców w kosztach na poziomie 10–30%, - brak konieczności angażowania środków budżetów gmin.

Dzięki temu stworzono realne fundamenty dla budownictwa mieszkaniowego opartego na celach społecznych, a nie spekulacyjnych, w oparciu o szeroką współpracę z samorządami.

Tymczasem z niepokojem należy odnotować, że po zmianie rządu w grudniu 2023 roku rozwój SIM-ów został drastycznie zahamowany, a niektóre działania obecnej koalicji rządzącej noszą znamiona sabotażu wobec dobrze działających instrumentów publicznych.

Szczególnie niepokojące są informacje o:

- wstrzymaniu lub ograniczeniu finansowania nowych inwestycji SIM, - zamrożeniu przekazywania gruntów z Krajowego Zasobu Nieruchomości (KZN), - dezintegracji współpracy z samorządami, z których wiele rozważa wycofanie się z inicjatywy, - zwiększeniu kosztów funkcjonowania KZN przy jednoczesnym ograniczeniu jego efektywności.

Na tle kryzysu mieszkaniowego w Polsce – pogłębianego rosnącymi cenami kredytów, stagnacją inwestycyjną w sektorze komercyjnym i spadającą dostępnością mieszkań dla młodych Polaków – uzasadnione jest pytanie o rzeczywiste intencje obecnego rządu wobec polityki mieszkaniowej. Czy zamiast rozwijać nowoczesny, zdecentralizowany i oparty na współpracy model publiczno-samorządowy, rząd próbuje centralizować kontrolę i traktować spółki SIM i KZN jako przedmiot walki frakcyjnej?

W sytuacji, gdy deficyt mieszkań w Polsce nadal przekracza 1,5 miliona lokali, a młode pokolenie Polaków znajduje się w pułapce mieszkaniowej, zablokowanie lub marginalizowanie dobrze funkcjonujących instrumentów takich jak SIM może zostać odebrane jako działanie politycznie motywowane, a nie oparte na interesie publicznym. Dlatego niezbędna jest pełna, publiczna informacja o stanie rozwoju społecznych inicjatyw mieszkaniowych i podejmowanych przez rząd działaniach.

W związku z powyższym proszę o udzielenie szczegółowych informacji:

1. Rozwój SIM-ów – dane statystyczne:

Ile społecznych inicjatyw mieszkaniowych powstało w latach 2021, 2022, 2023, 2024 i do kwietnia 2025 r.? Z jaką liczbą gmin współpracowały te SIM-y w poszczególnych latach? Ilu mieszkańców zostało objętych planami inwestycyjnymi SIM-ów (wg szacunków na etapie projektowania)?

2. Proces inwestycyjny SIM-ów:

Ile pozwoleń na budowę zostało wydanych SIM-om w latach 2021–2025 (z podziałem rocznym)? Na jaką liczbę mieszkań opiewały te pozwolenia? Ile przetargów na wykonawstwo ogłoszono w każdym z wymienionych lat? Ile inwestycji rozpoczęto w danym roku (rozpoczęcie fizycznych prac budowlanych)? Ile mieszkań zostało ukończonych i przekazanych do użytku w poszczególnych latach?

3. Finansowanie SIM-ów:

Ile środków z Rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa (RFRM) przekazano SIM-om w latach 2021–2025? Ile środków z Funduszu Dopłat Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) przekazano w tych latach? Czy pojawiły się nowe źródła finansowania inwestycji SIM od grudnia 2023 roku? Jeśli tak, jakie? Jakie są łączone poziomy dofinansowania inwestycji SIM w latach 2021–2025, z podziałem na źródła?

4. Grunty z KZN dla SIM-ów:

Ile nieruchomości zostało przekazanych SIM-om z Krajowego Zasobu Nieruchomości w latach 2021–2025? Jaką miały łączną powierzchnię i wartość rynkową? Jakie były roczne cele KZN w zakresie przekazywania gruntów dla celów mieszkaniowych i ile z nich zrealizowano?

5. Koszty funkcjonowania KZN:

Ile wynosiły roczne koszty funkcjonowania KZN w latach 2021–2025? Jakie były główne pozycje kosztowe (wynagrodzenia, obsługa administracyjna, analizy, promocja)? Z czego wynika wzrost kosztów KZN w 2024 roku o około 1/3? Czy obecny rząd dokonał przeglądu efektywności funkcjonowania KZN i czy opublikowano wyniki?