Interpelacja w sprawie penalizacji osób w kryzysie bezdomności
Data wpływu: 2025-09-19
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka Marcelina Zawisza pyta ministrów o penalizację osób w kryzysie bezdomności za drobne wykroczenia związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych, kwestionując skuteczność i zasadność takich działań. Interpelacja dotyczy wytycznych dla Policji i Straży Miejskiej oraz przeglądu prawa karnego pod kątem penalizacji zachowań wynikających z bezdomności.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie penalizacji osób w kryzysie bezdomności Interpelacja nr 12369 do ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra sprawiedliwości w sprawie penalizacji osób w kryzysie bezdomności Zgłaszający: Marcelina Zawisza Data wpływu: 19-09-2025 Szanowny Panie Ministrze! W trakcie posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. zakończenia bezdomności 17 września 2025 omawialiśmy problematykę penalizacji bezdomności.
Wytyczne ONZ w sprawie skrajnego ubóstwa i praw człowieka wskazują, że należy dokonać przeglądu regulacji prawnych pod kątem przepisów dotyczących penalizacji osób w kryzysie bezdomności i skrajnego ubóstwa. Wytyczne te, jak i raporty Specjalnego Sprawozdawcy ONZ ds. skrajnego ubóstwa i praw człowieka, oraz ustalenia nauki, wskazują na nieefektywność penalizacji czynności powiązanych z kryzysem bezdomności, również w wymiarze ekonomicznym. Służby państwowe po prostu marnują zasoby i pieniądze. Przy tym pogłębiając stygmatyzację i wykluczenie osób w kryzysie bezdomności i nierzadko utrudniają wychodzenie z kryzysu.
Policja i Straż Miejska karzą mandatami za czynności związane z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych. Osoby w kryzysie bezdomności karane są między innymi za kąpiele w miejscach publicznych, kradzieże nieznacznych ilości owoców i warzyw z ogrodów, jeżdżenie “na gapę” komunikacją, a przede wszystkim za żebranie w miejscu publicznym w sytuacji, gdy interweniujący funkcjonariusze uznają (często w sposób arbitralny, bo nie sposób w trakcie interwencji dokonać dokładnej oceny), że karana przez nich osoba jest zdolna do pracy lub posiada środki do życia (tj. za wykroczenie z art. 58 § 1 Kodeksu wykroczeń).
Za, często słusznym, oburzeniem społecznym niestety poza nałożeniem kary przez służby nie idzie żadne inne działanie o charakterze pomocowym, zaś działania służb porządkowych, szczególnie w przypadku wykroczeń z art. 58 § 1 K.w. mają raczej charakter dbania o “estetykę” przestrzeni publicznych, niż ochronę społeczeństwa przed realnym zagrożeniem. Bezskuteczność i niezgodność takich działań jest szeroko opisana nie tylko w wytycznych ONZ, ale również w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i wystąpieniach rzecznika praw obywatelskich.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: Czy minister spraw wewnętrznych i administracji wydał lub wyda wytyczne postępowania dla Policji i Straży Miejskiej dotyczące możliwości odstępowania od wszczęcia postępowania mandatowego w przypadku osób doświadczających bezdomności popełniających drobne wykroczenia w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych?
Czy minister spraw wewnętrznych i administracji, minister sprawiedliwości i nadzorowane przez ministerstwa służby aktualnie biorą pod uwagę przy wszczynaniu postępowań mandatowych przy wykroczeniach osób w kryzysie bezdomności fakt, że wymierzanie kar za czynności powiązane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych przez te osoby jest bezskuteczne i może prowadzić do marnotrawstwa zasobów i środków służb mundurowych i wymiaru sprawiedliwości?
Czy minister sprawiedliwości dokonał lub planuje dokonać (a jeżeli tak, to kiedy) przeglądu regulacji prawa karnego, głównie prawa wykroczeń, pod kątem penalizacji zachowań zmierzających do zaspokojenia przez jednostki podstawowych potrzeb życiowych?
Posłanka Marcelina Zawisza wyraża zaniepokojenie planowaną likwidacją stażu lekarskiego i przeniesieniem przygotowania praktycznego na uczelnie, kwestionując gotowość uczelni do zapewnienia odpowiednich zasobów kadrowych i małych grup klinicznych. Pyta o aktualną sytuację na uczelniach i plany ministerstwa w zakresie wprowadzenia obowiązkowych, małych grup klinicznych na ostatnim roku studiów lekarskich.
Posłanka Zawisza interweniuje w sprawie wieloletnich naruszeń prawa w Warszawie dotyczących specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, niepełnosprawnością intelektualną i autyzmem, krytykując brak reakcji ministerstwa i zaniechania wojewody mazowieckiego. Pyta, jakie działania ministerstwo podejmuje, aby zapewnić dostęp do tych usług i wyegzekwować przestrzeganie praw osób niepełnosprawnych.
Posłanka pyta ministra o powody odmowy zwiększenia subwencji dla UAM na remont akademika "Jowita" w 2025 roku, mimo wcześniejszych obietnic finansowania. Interpelacja kwestionuje plany ministerstwa odnośnie do jednorazowego zwiększenia subwencji w 2026 roku na ten cel.
Posłanka Zawisza wyraża zaniepokojenie likwidacją oddziałów ginekologiczno-położniczych i wzrostem liczby porodów poza szpitalami, pytając o plany Ministerstwa Zdrowia dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa rodzącym i finansowania opieki położniczej w szpitalach bez oddziałów ginekologicznych. Krytykuje przedstawianie tego zjawiska jako planowe działanie rządu.
Posłanka Marcelina Zawisza interweniuje w sprawie braku remontu drogi krajowej nr 43 na odcinku Rudniki-granica woj. opolskiego, wskazując na zagrożenie bezpieczeństwa pieszych, zwłaszcza dzieci. Pyta o postęp prac nad remontem, termin realizacji oraz możliwość skierowania środków na ten cel w roku 2026.
Projekt uchwały dotyczy działań mających na celu zapewnienie, że Trybunał Konstytucyjny spełnia wymogi sądu ustanowionego na mocy prawa, niezawisłego i bezstronnego. Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka, po ponownym rozpatrzeniu wniosku, wnosi o odrzucenie projektu uchwały. Inicjatywa ustawodawcza związana jest z postulatami niezależności i bezstronności Trybunału Konstytucyjnego. Proponowane odrzucenie sugeruje brak zgody na interwencję w obecny stan prawny lub sposób funkcjonowania TK.
Druk sejmowy nr 2334 dotyczy zgłoszenia kandydatury Pana Artura Kotowskiego na stanowisko sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Pan Kotowski jest profesorem nauk prawnych, specjalistą w dziedzinie prawa publicznego i teorii prawa, z bogatym dorobkiem naukowym i doświadczeniem w praktyce prawniczej. Wnioskodawcy, grupa posłów Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, argumentują, że jego wykształcenie, wiedza i doświadczenie czynią go bardzo dobrym kandydatem na to stanowisko. Kandydaturę popiera szereg posłów z Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość.
Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji dotyczy rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druk nr 2291). Komisja po pierwszym czytaniu i rozpatrzeniu projektu na posiedzeniu wnioskuje o uchwalenie projektu ustawy przez Sejm bez poprawek. Projekt ten ma na celu deregulację w obszarze szkolnictwa wyższego i nauki, jednak szczegółowe zmiany nie są w tym sprawozdaniu wymienione.
Przedstawiony dokument to pismo Marszałka Senatu do Marszałka Sejmu, informujące o uchwałach podjętych przez Senat w dniu 4 marca 2026 r. Dotyczą one szeregu ustaw, w tym ustawy o niekaraniu obywateli RP walczących na Ukrainie, zmian w ustawach o obrocie towarami strategicznymi, CEIDG, ochronie zabytków, prawie oświatowym, inwestycjach przeciwpowodziowych, prawie energetycznym oraz wykonywaniu mandatu posła i senatora. Pismo sygnalizuje potencjalną konieczność zmian redakcyjnych i systematyzacyjnych w związku z przyjęciem poprawek Senatu, aby zachować spójność numeracji i odesłań w aktach prawnych.
Dokument przedstawia listę ustaw przekazanych przez Senat do Sejmu po 53. posiedzeniu. Ustawy te obejmują zmiany w różnych obszarach prawa, m.in. niekaralności obywateli walczących na Ukrainie, obrotu towarami strategicznymi, ewidencji działalności gospodarczej, ochrony zabytków, prawa oświatowego, inwestycji przeciwpowodziowych, prawa energetycznego oraz wykonywania mandatu posła i senatora. Przyjęcie poprawek Senatu może wiązać się z koniecznością korekt redakcyjnych i numeracyjnych w ustawach.