Interpelacja w sprawie wykorzystania 500 mln zł przekazanych w formie obligacji skarbowych Narodowemu Centrum Nauki
Data wpływu: 2025-10-11
Co to jest interpelacja? To formalne pytanie posła do organu władzy (np. ministra) w konkretnej sprawie publicznej.
Przeglądaj też tematy interpelacji, profile posłów i druki sejmowe.
Posłanka Marcelina Zawisza pyta o brak transparentności i opóźnienia w udostępnieniu 500 mln zł w obligacjach skarbowych dla Narodowego Centrum Nauki (NCN), co pogłębia kryzys finansowy w NCN i zagraża polskiej nauce. Pyta o szczegóły interpretacji prawnej umożliwiającej spieniężenie obligacji i plany MF w związku z niedofinansowaniem NCN w budżecie na 2026.
HTML źródłowy dostępny także bez JavaScript
Interpelacja w sprawie wykorzystania 500 mln zł przekazanych w formie obligacji skarbowych Narodowemu Centrum Nauki Interpelacja nr 12829 do ministra nauki i szkolnictwa wyższego, ministra finansów i gospodarki w sprawie wykorzystania 500 mln zł przekazanych w formie obligacji skarbowych Narodowemu Centrum Nauki Zgłaszający: Marcelina Zawisza Data wpływu: 11-10-2025 Szanowny Panie Ministrze, w listopadzie 2024 roku rząd zapowiedział i formalnie przekazał Narodowemu Centrum Nauki (NCN) kwotę 500 mln zł w formie obligacji skarbowych.
Miało to być istotne wzmocnienie systemu finansowania badań naukowych w Polsce, a także jasny sygnał odbudowywania zaufania do instytucji wspierających naukę. Niestety, środki te długo pozostawały zamrożone z powodów prawnych. Jak poinformowali zarówno przedstawiciele NCN, jak i MNiSW, obowiązująca ustawa o NCN nie przewiduje możliwości finansowania działalności centrum z obligacji skarbowych. W efekcie środki te nie mogły być dotąd wykorzystane do finansowania konkursów, grantów czy stypendiów. We wrześniu br.
ogłoszono, że Ministerstwo Finansów wydało interpretację, zgodnie z którą możliwe jest spieniężenie przekazanych NCN obligacji i przeznaczenie uzyskanych środków na cele statutowe centrum. Informacja ta była komunikowana publicznie zarówno przez NCN, jak i przez ministra nauki i szkolnictwa wyższego, jednakże pełna treść tej interpretacji nie została do tej pory opublikowana w oficjalnych źródłach (BIP MF, Monitor Polski, Dziennik Urzędowy MF). Brak transparentności w tej sprawie oraz dalsze przeciąganie w czasie procesu realnego udostępnienia środków na działalność NCN budzi poważne wątpliwości i niepokój środowiska naukowego.
Tymczasem sytuacja finansowa NCN jest dramatyczna. Współczynnik sukcesu w konkursach grantowych spadł do poziomu, który zagraża funkcjonowaniu całego systemu – szereg wybitnych projektów nie otrzymuje wsparcia, a młodzi naukowcy tracą szansę na stabilny rozwój kariery. Środowisko naukowe od miesięcy alarmuje o kryzysie – w ostatnich dniach powstała petycja w obronie NCN podpisana przez tysiące badaczy. Sama instytucja apeluje o zwiększenie o 400 mln zł dotacji celowej z budżetu tylko po to, żeby zrekompensować wzrost inflacji i kosztów oraz podnieść bardzo niski (relatywnie w UE) współczynnik sukcesu.
Projekt budżetu państwa na rok 2026 przewiduje dotację dla NCN w kwocie 1,75 mld zł – bez zmian w stosunku do obecnej. Ta kwota nie zrekompensuje odczuwalnego już efektu zamrożenia obligacji ani wzrostu kosztów i inflacji, ani nie wystarczy, by znacząco podnieść współczynnik sukcesu konkursów i zabezpieczyć możliwość stabilnego finansowania nowych inicjatyw badawczych. Wobec powyższego proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: Kiedy dokładnie Ministerstwo Finansów wydało interpretację dotyczącą możliwości spieniężenia obligacji skarbowych przekazanych NCN (data, numer pisma)?
Jaka jest pełna treść tej interpretacji oraz w jakiej formie została ona sporządzona – pismo, opinia prawna, interpretacja ogólna? Dlaczego interpretacja nie została opublikowana dotychczas w Monitorze Polskim, Dzienniku Urzędowym MF ani w BIP MF? Czy planuje się jej publikację? Jaki jest harmonogram działań prowadzących do realnego spieniężenia obligacji i przekazania środków finansowych NCN? Czy Ministerstwo Finansów potwierdza, że NCN będzie mogło swobodnie korzystać ze środków uzyskanych ze sprzedaży obligacji w finansowaniu konkursów grantowych i innych instrumentów wsparcia badań?
W związku z zapisem w projekcie budżetu na 2026 r., który przewiduje 44,26 mld zł na naukę i szkolnictwo wyższe, czy Ministerstwo Finansów uważa tę kwotę za wystarczającą do zrekompensowania skutków zamrożenia obligacji oraz dla funkcjonowania NCN? Czy Ministerstwo Finansów zamierza uwzględnić apel Rady NCN i środowiska naukowego o przyznanie co najmniej 400 mln zł dodatkowego wsparcia w 2026 roku w celu podniesienia współczynnika sukcesu w konkursach grantowych i zabezpieczenia płynności agencji?
Zwracam uwagę, że dalsze utrzymywanie tej sytuacji bez rozstrzygnięcia uderza w fundamenty zaufania środowiska naukowego do państwa oraz zagraża utrzymaniu konkurencyjności polskiej nauki w skali europejskiej.
Posłanka Marcelina Zawisza wyraża zaniepokojenie planowaną likwidacją stażu lekarskiego i przeniesieniem przygotowania praktycznego na uczelnie, kwestionując gotowość uczelni do zapewnienia odpowiednich zasobów kadrowych i małych grup klinicznych. Pyta o aktualną sytuację na uczelniach i plany ministerstwa w zakresie wprowadzenia obowiązkowych, małych grup klinicznych na ostatnim roku studiów lekarskich.
Posłanka Zawisza interweniuje w sprawie wieloletnich naruszeń prawa w Warszawie dotyczących specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, niepełnosprawnością intelektualną i autyzmem, krytykując brak reakcji ministerstwa i zaniechania wojewody mazowieckiego. Pyta, jakie działania ministerstwo podejmuje, aby zapewnić dostęp do tych usług i wyegzekwować przestrzeganie praw osób niepełnosprawnych.
Posłanka pyta ministra o powody odmowy zwiększenia subwencji dla UAM na remont akademika "Jowita" w 2025 roku, mimo wcześniejszych obietnic finansowania. Interpelacja kwestionuje plany ministerstwa odnośnie do jednorazowego zwiększenia subwencji w 2026 roku na ten cel.
Posłanka Zawisza wyraża zaniepokojenie likwidacją oddziałów ginekologiczno-położniczych i wzrostem liczby porodów poza szpitalami, pytając o plany Ministerstwa Zdrowia dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa rodzącym i finansowania opieki położniczej w szpitalach bez oddziałów ginekologicznych. Krytykuje przedstawianie tego zjawiska jako planowe działanie rządu.
Posłanka Marcelina Zawisza interweniuje w sprawie braku remontu drogi krajowej nr 43 na odcinku Rudniki-granica woj. opolskiego, wskazując na zagrożenie bezpieczeństwa pieszych, zwłaszcza dzieci. Pyta o postęp prac nad remontem, termin realizacji oraz możliwość skierowania środków na ten cel w roku 2026.
Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji dotyczy rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (druk nr 2291). Komisja po pierwszym czytaniu i rozpatrzeniu projektu na posiedzeniu wnioskuje o uchwalenie projektu ustawy przez Sejm bez poprawek. Projekt ten ma na celu deregulację w obszarze szkolnictwa wyższego i nauki, jednak szczegółowe zmiany nie są w tym sprawozdaniu wymienione.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości ma na celu wdrożenie opcji z dyrektywy UE, umożliwiającej zwolnienie niektórych przedsiębiorstw z obowiązku raportowania w zakresie zrównoważonego rozwoju (ESG) za lata 2025 i 2026. Zwolnienie to dotyczy jednostek, które nie przekraczają określonych progów zatrudnienia (1000 osób) i przychodów (1,9 mld zł). Celem jest zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla firm, które docelowo nie będą objęte szerszym zakresem raportowania ESG. Ustawa wprowadza przepis epizodyczny pozwalający na niewykonywanie obowiązków w zakresie sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju w okresie przejściowym.
Przedłożony dokument to sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Obrony Narodowej dotyczące uchwały Senatu w sprawie ustawy o Finansowym Instrumencie Zwiększania Bezpieczeństwa SAFE. Komisje po rozpatrzeniu uchwały Senatu wnoszą o przyjęcie wszystkich poprawek Senatu zawartych w punktach 1-4. Poprawka nr 1 ma być głosowana łącznie z poprawką nr 4. Dokument ten stanowi element procesu legislacyjnego, w którym Sejm rozpatruje poprawki Senatu do ustawy.
Projekt ustawy wprowadza zmianę w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce, umożliwiając doktorantom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej otrzymanie zapomogi. Zapomoga ta przysługuje wyłącznie obywatelom polskim. Warunki przyznawania zapomogi mają być określane przez rektora uczelni lub dyrektora odpowiedniej instytucji w uzgodnieniu z samorządem doktorantów. Celem ustawy jest wsparcie finansowe doktorantów w trudnych sytuacjach życiowych, co potencjalnie wpłynie na poprawę ich warunków studiowania i prowadzenia badań.
Projekt ustawy wprowadza możliwość przyznawania zapomóg doktorantom, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji życiowej. Dodaje on art. 209a do Ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym i Nauce. Warunki przyznawania zapomogi mają być ustalone przez rektora uczelni lub dyrektora odpowiedniej jednostki naukowej w porozumieniu z samorządem doktorantów. Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.