Interpelacja w sprawie zaliczenia pracy kierowców autobusów wykonywanej w Wielkiej Brytanii do pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją w sprawie problemu, z jakim boryka się coraz większa liczba obywateli polskich, którzy przez wiele lat wykonywali pracę kierowców autobusów w Wielkiej Brytanii, a po powrocie do kraju nie mogą uzyskać uznania tego okresu zatrudnienia jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu polskiego prawa.

Zgodnie z polskimi przepisami, w szczególności z ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, praca kierowcy autobusu w transporcie publicznym jest kwalifikowana jako praca o szczególnym charakterze, uprawniająca do wcześniejszej emerytury pomostowej. Jednakże analogiczna praca wykonywana w państwach Unii Europejskiej – w tym w Wielkiej Brytanii (przed Brexitem) – nie jest uznawana za taki rodzaj zatrudnienia, nawet jeśli charakter obowiązków, warunki pracy oraz ryzyka zawodowe są w praktyce tożsame.

Wielu polskich obywateli, którzy po wstąpieniu Polski do UE podejmowali legalne zatrudnienie w Wielkiej Brytanii jako kierowcy autobusów, przez lata wykonywało tę samą pracę, często w systemie zmianowym, podlegając restrykcyjnym przepisom dotyczącym czasu prowadzenia pojazdów i obowiązkowych okresów odpoczynku. W świetle przepisów brytyjskich (m.in. Drivers’ Hours Rules), kierowcy zobowiązani są do zachowania co najmniej 10-godzinnego odpoczynku między zmianami oraz 24-godzinnego odpoczynku co dwa tygodnie, co potwierdza istnienie znacznych obciążeń psychofizycznych związanych z tą pracą.

Mimo to, w momencie ubiegania się o emeryturę w Polsce, ZUS nie zalicza okresów takiej pracy do stażu w szczególnych warunkach, argumentując, iż obowiązujące przepisy dotyczą wyłącznie prac wykonywanych na terytorium Polski. Powoduje to nierówne traktowanie osób, które wykonywały identyczną pracę, lecz w różnych krajach, oraz stoi w sprzeczności z duchem koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w Unii Europejskiej.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje podjęcie działań legislacyjnych mających na celu umożliwienie uznawania pracy w szczególnych warunkach wykonywanej w innych państwach, w tym w Wielkiej Brytanii, za równoważną z pracą wykonywaną w Polsce w kontekście prawa do emerytury pomostowej?

2. Czy resort rozważa wprowadzenie mechanizmu indywidualnego potwierdzania charakteru pracy za granicą (na podstawie dokumentacji od pracodawcy lub zagranicznych przepisów prawa pracy)?

3. Jakie działania planuje ministerstwo w celu zapewnienia równego traktowania obywateli polskich, którzy po akcesji do Unii Europejskiej wykonywali zawody w warunkach identycznych z uznawanymi w Polsce za szczególne?