Interpelacja w sprawie rekultywacji dawnego składowiska odpadów komunalnych przy ul. Okólnej w Markach

Zgodnie z art. 192 ust. 2 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej poniżej przedstawiono krótkie przedstawienie stanu faktycznego.

KRÓTKIE PRZEDSTAWIENIE STANU FAKTYCZNEGO:

Do naszych biur poselskich zgłosili się radni miasta Marki, informując o istniejącym problemie związanym z biernością podmiotów i instytucji publicznych oraz zaniechaniami dotyczącymi rekultywacji dawnego składowiska odpadów komunalnych przy ul. Okólnej w Markach, które skutkują tym, że po ponad 30 latach od rozpoczęcia rekultywacji składowiska nie zakończono do tej pory nawet pierwszego jej etapu.

Teren ten po dawnym wysypisku śmieci, zwany potocznie Zwałką, to obszar o wielkości około 10 hektarów położony w centrum miasta Marki. Zwałka znajduje się 13,5 km w linii prostej od Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, a na jej szycie wyznaczono geodezyjny środek województwa mazowieckiego – zatem pod kątem geodezyjnym teren ten można uznać za symboliczne „serce Mazowsza”. Na szczycie Zwałki, dokładnie w miejscu stanowiącym geodezyjny środek województwa mazowieckiego, znajduje się punkt widokowy, z którego można podziwiać widok na panoramę Warszawy.

Zgodnie z obszerną dokumentacją oraz informacjami przekazanymi przez radnych miasta Marki wynika, że Warszawa intensywnie poszukiwała w latach siedemdziesiątych XX wieku miejsca na składowanie swoich śmieci, które stawały się nie lada problemem dla stolicy. Na wniosek Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w m.st. Warszawie pod koniec lat 70. Wydział Urbanistyki i Architektury m.st. Warszawy wydał decyzję o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej w sprawie tymczasowego wysypiska komunalnego śmieci w Markach. Decyzja ta wyznaczyła, że miejscem, w którym powstanie nowe składowisko odpadów komunalnych dla m.st. Warszawy, będzie teren położony w mieście Marki przy ul. Okólnej.

Wysypisko w Markach uruchomiono tymczasowo na okres 3 lat, na uzgodnionym początkowo terenie o pow. 6 hektarów, jednak użytkowane było przez kilkanaście lat i zajęło teren o pow. ponad 10 hektarów, osiągając wysokość aż 24 m wobec 3 m planowanej wysokości. Na wysypisko trafiały oprócz odpadów komunalnych także odpady przemysłowe. Rozmiary zniszczeń ekologicznych w rejonie wysypiska były znaczące, a wyniki badań środowiska (powietrza, gleby i wody) wykazały, że obszar, o którym mowa, był skażony w stopniu najwyższym w rejonie Warszawy. Woda badana przy wysypisku śmieci w Markach charakteryzowała się parametrami fizycznymi i chemicznymi odpowiadającymi swymi wartościami ściekom. Obserwacja stanu zachorowalności w mieście prowadzona przez lekarzy tam pracujących wskazywała na bardzo znaczny stopień wzrostu zachorowań na choroby układu pokarmowego i oddechowego u ludności zamieszkałej w rejonie wysypiska. W środku lata pojawiały się ogniska epidemii zatruć pokarmowych oraz chorób dróg oddechowych obejmujących szczególnie małe dzieci. Wysypisko to było prowadzone wbrew wszelkim przyjętym założeniom – przekroczono znacznie parametry czasu jego funkcjonowania, zajętej powierzchni, wysokości składowania odpadów itd. Miasto Marki i jego mieszkańcy nigdy nie otrzymali z tego tytułu żadnego zadośćuczynienia. Warto podkreślić, że warszawskie odpady były składowane w mieście Marki nieodpłatnie – oznacza to, że miasto Marki i jego mieszkańcy nigdy nie odnieśli z tego tytułu żadnej korzyści – jedynym beneficjentem takiego stanu rzeczy było m.st. Warszawa – miasto Marki i jego mieszkańcy byli stroną całkowicie poszkodowaną takim stanem rzeczy.

Składowisko odpadów komunalnych w Markach oficjalnie zakończyło swoje funkcjonowanie w dniu 31.12.1990 r. Podmiot, który prowadził składowisko (tj. Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania w Warszawie sp. z o.o.), był zobowiązany do przeprowadzenia niezwłocznej i kompleksowej rekultywacji tego terenu. Niestety również w tym przypadku nastąpiła zwłoka. W maju 1993 roku powstał wykonawczy projekt techniczny rekultywacji i zagospodarowania terenów po Zwałce. Projekt techniczny obejmuje swoim zakresem rekultywację techniczną, czyli m.in. uformowanie bryły zwałki, jej odgazowanie, odwodnienie, drenowanie, zazielenienie i zadrzewienie – wszystko to składa się na etap I rekultywacji określony w projekcie technicznym. Przez minione ponad 30 lat (tj. od 1993 roku, kiedy rozpoczęto prace rekultywacyjne) Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania w Warszawie sp. z o.o. nie dokończyło prac związanych nawet z tymże etapem I rekultywacji. Z tego powodu do tej pory nie rozpoczęto nawet prac nad projektem wykonawczym rekultywacji pod kątem zagospodarowania terenów pod rekreację (etap II rekultywacji) zgodnie z powstałą we wrześniu 1992 roku koncepcją rekultywacji i zagospodarowania wysypiska i terenów wokół niego (tzw. założenia techniczno-ekonomiczne).

Miasto Marki już od połowy lat 90. XX wieku powinno w miejscu dawnego składowiska odpadów komunalnych dysponować terenem w pełni zrekultywowanym technicznie, sanitarnie, biologicznie oraz zagospodarowanym pod kątem sportowo-rekreacyjnym. W świetle przedstawionych informacji i dokumentów rekultywacja terenów po dawnym składowisku odpadów komunalnych przy ul. Okólnej w Markach oprócz rekultywacji biologicznej polegającej na zagospodarowaniu zieleni zakłada m.in. wybudowanie torów i zjazdów saneczkowych, wykonanie trasy biegów narciarskich, wybudowanie ścieżek zdrowia, wybudowanie ośrodka sportu terenowego z widownią, wybudowanie boisk sportowych, ukształtowanie zbocza składowiska dla sportów zimowych, wykonanie trybun, wykonanie małej architektury, takiej jak ławki, stołki betonowe z drewnianymi siedziskami, kosze na śmieci, stoliki szachowe, szachy terenowe, kręgle wahadłowe, schody drewniane, wykonanie dróg o nawierzchni asfaltowej i żwirowej, wykonanie nawierzchni chodnikowej z kostki brukowej i płyt chodnikowych, wykonanie rekultywacji stawu wraz z wyrównaniem dna zbiornika oraz wykonaniem nadbrzeży betonowych i naturalnych. Niestety po dziś dzień rekultywacja tego terenu nie została zakończona.

Rekultywacja dawnego składowiska odpadów komunalnych przy ul. Okólnej w Markach została przerwana przez Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania w Warszawie sp. z o.o. ponad 20 lat temu i do dziś nie została wznowiona. W postępowaniu MPO nie widać żadnych przejawów dążenia do zakończenia chociażby I etapu rekultywacji. Zgodnie z dokumentacją oraz informacjami przekazanymi przez radych miasta Marki po dokonanej w czerwcu 2023 r. komisyjnej inspekcji na terenie rekultywowanego wysypiska – prace wcześniej wykonane przez MPO zostały w znacznej części zdegradowane poprzez samowolne nieuzasadnione i bezprawne przerwanie rekultywacji i wieloletnie (ponad 20-letnie) zaniechanie kontynuacji prac. Ponadto teren rekultywacji nie jest objęty należytym nadzorem, co powoduje, że składowane są na nim liczne nielegalne odpady niewiadomego pochodzenia. Oprócz tego MPO zaniechało podstawowych działań rekultywacyjnych (takich jak zagospodarowanie odcieków ze składowiska), które to zaniedbania powodują kumulację negatywnych oddziaływań wysypiska na środowisko i zdrowie mieszkańców.

Rekultywacja dawnego składowiska odpadów komunalnych przy ul. Okólnej w Markach miała zapewnić mieszkańcom realne zadośćuczynienie za wieloletnie uciążliwości związane z nieodpłatnym funkcjonowaniem wysypiska warszawskich śmieci na terenie Marek. Niestety mieszkańcy Marek nadal odczuwają negatywne skutki nie tylko wieloletniego nieodpłatnego funkcjonowania wysypiska warszawskich śmieci na terenie Marek, lecz również ponoszą konsekwencje spowodowane już ponad 30-letnimi zaniechaniami MPO w kwestii rekultywacji tego terenu.

Rekultywowany teren po dawnym składowisku odpadów komunalnych przy ul. Okólnej w Markach to miejsce wyjątkowe m.in. ze względu na swoją lokalizację oraz walory rekreacyjne. Teren ten jest geodezyjnym środkiem województwa mazowieckiego, przez co można uznać go za symboliczne „serce Mazowsza”. Wykorzystując swoje walory rekreacyjne, włącznie z niepowtarzalnym widokiem na panoramę stolicy Polski – Warszawę, może stać się nie tylko symbolicznym, ale również rzeczywistym sercem Mazowsza, które tętni życiem zarówno zimą, jak i latem. Wizja ta jest nadzwyczaj realna, ponieważ odpowiednio przeprowadzona rekultywacja tego terenu może uczynić z niego wartość nie tylko dla mieszkańców miasta Marki, ale także dla mieszkańców całego województwa mazowieckiego.

Zapoznając się z obszerną dokumentacją oraz aktualnym stanem sprawy, nie sposób nie dostrzec, że tak duże i długo trwające zaniechania Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w Warszawie sp. z o.o. jako podmiotu odpowiedzialnego za rekultywację dawnego składowiska odpadów komunalnych w Markach nie byłyby możliwe, gdyby nie bierność i zaniechania podmiotów i instytucji publicznych odpowiedzialnych za nadzór i kontrolę procesu rekultywacji. Samorząd miasta Marki okazał się zbyt słaby wobec podmiotów i instytucji odpowiedzialnych za zaistniały stan rzeczy, co oznacza, że niezbędne jest, aby otrzymał w tej sprawie pomoc od administracji państwowej – inaczej ciężko będzie liczyć na pozytywne rozstrzygnięcie omawianego problemu .

Intencją wystosowania niniejszej interpelacji jest zapoznanie się z opisaną w niej sprawą kompetentnych organów, które są władne spowodować wznowienie i dokończenie przez właściwe podmioty rekultywacji i zagospodarowania dawnego składowiska odpadów komunalnych przy ul. Okólnej w Markach, tak aby mieszkańcy Marek w końcu uzyskali to, co im się należy już od kilkudziesięciu lat.

__________________________________________________________________________________

Opis formy pytań zawartych w interpelacji (…):

W związku z obszernością poruszanej problematyki pytania w niniejszej interpelacji podzielono na 24 wątki, do których wystosowano 96 pytań. Wszystkie 96 pytań zawartych jest w treści niniejszej interpelacji (…) .

Zgodnie z art. 192 ust. 2 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej interpelacja powinna być skierowana zgodnie z właściwością interpelowanego. Poniżej przedstawiono wyjaśnienie, dlaczego niniejsza interpelacja została skierowana do Prezesa Rady Ministrów oraz sformułowano prośbę o udzielnie odpowiedzi w konkretnej formie.

Prośba o udzielenie przez Premiera odpowiedzi w konkretnej formie:

Pragniemy podkreślić, że niniejsza interpelacja jest skierowana bezpośrednio do prezesa Rady Ministrów, ponieważ jako naczelny organ administracji państwowej jako jedyny posiada kompetencje do udzielenia odpowiedzi na większość z zadanych pytań (ze względu na ich zakres i treść). Wnosimy więc, aby odpowiedź została udzielona właśnie przez prezesa Rady Ministrów , a nie przez ministra klimatu i środowiska czy innych ministrów, ze względu na to, aby odpowiedź na niniejszą interpelację mogła być udzielona w sposób wyczerpujący . Pragniemy uniknąć sytuacji, w której możemy na konkretne pytania otrzymać odpowiedzi w rodzaju np. „Informuję, że podjęcie takich działań nie należy do kompetencji ministra (…).”, „Informuję, że w zakresie kompetencji ministra (…) nie znajduje się uprawnienie do (…)”, „Minister (…) nie nadzoruje wszystkich organów administracji publicznej (…) ” itp.

W związku powyższym składamy niniejszą interpelację (…), aby uzyskać odpowiedź od organu, do którego ją skierowano, który posiada odpowiednie kompetencje do udzielania merytorycznej odpowiedzi na konkretne zadane pytania, tj. od prezesa Rady Ministrów.

Z góry dziękujemy za udzielenie merytorycznej i wyczerpującej informacji w niniejszej sprawie.

Serdecznie prosimy, aby w odpowiedzi przywołać konkretne numery pytań, na które udzielana jest odpowiedź (tj. np. ad 1, ad 2, ad 3 itd.) – jest to bardzo istotny element ze względu na obszerność niniejszej interpelacji .

__________________________________________________________________________________

Zgodnie z art. 192 ust. 2 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej poniżej przedstawiono pytania wynikające z przedstawionego stanu faktycznego (…).

PYTANIA:

96 pytań w 24 wątkach

__________________________________________________________________________________

WĄTEK NR 1 (…)

Pytania:

1. Czy administracja państwowa posiada możliwość podjęcia działań zapewniających udzielenie miastu Marki pomocy w celu wyegzekwowania odpowiedniej rekompensaty/odszkodowania od Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w m.st. Warszawie sp. z o.o. oraz od m.st. Warszawy (jako prawnego właściciela MPO) z tytułu wielokrotnego i bezprawnego przekroczenia terminu nieodpłatnego funkcjonowania warszawskiego wysypiska odpadów komunalnych prowadzonego na terenie miasta Marki?

2. Jeżeli tak, to jakie konkretne działania administracja państwowa może podjąć w celu udzielania miastu Marki pomocy w poruszonej kwestii?

__________________________________________________________________________________

WĄTEK NR 2 (…)

Pytania:

3. Czy administracja państwowa posiada możliwość podjęcia działań zapewniających udzielenie miastu Marki pomocy w celu wyegzekwowania odpowiedniej rekompensaty/odszkodowania od Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w m.st. Warszawie sp. z o.o. oraz od m.st. Warszawy (jako prawnego właściciela MPO) z tytułu wielokrotnego i bezprawnego przekroczenia powierzchni terenu warszawskiego wysypiska odpadów komunalnych prowadzonego na terenie miasta Marki?

4. Jeżeli tak, to jakie konkretne działania administracja państwowa może podjąć w celu udzielania miastu Marki pomocy w poruszonej kwestii?

__________________________________________________________________________________

WĄTEK NR 3 (…)

Pytania:

5. Czy administracja państwowa posiada możliwość podjęcia działań zapewniających udzielenie miastu Marki pomocy w celu wyegzekwowania odpowiedniej rekompensaty/odszkodowania od Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w m.st. Warszawie sp. z o.o. oraz od m.st. Warszawy (jako prawnego właściciela MPO) z tytułu wielokrotnego i bezprawnego przekroczenia wysokości warszawskiego wysypiska odpadów komunalnych prowadzonego na terenie miasta Marki?

6. Jeżeli tak, to jakie konkretne działania administracja państwowa może podjąć w celu udzielania miastu Marki pomocy w poruszonej kwestii?

__________________________________________________________________________________

WĄTEK NR 4 (…)

Pytania:

7. Czy administracja państwowa posiada możliwość podjęcia działań zapewniających udzielenie miastu Marki pomocy w celu wyegzekwowania odpowiedniej rekompensaty/odszkodowania od Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w m.st. Warszawie sp. z o.o. oraz od m.st. Warszawy (jako prawnego właściciela MPO) z tytułu nieodpowiedniego eksploatowania wysypiska polegającego na braku przeprowadzania eksploatacji wysypiska kwartałami i zaniechaniu ich natychmiastowej rekultywacji po ich wykorzystaniu ?

8. Jeżeli tak, to jakie konkretne działania administracja państwowa może podjąć w celu udzielania miastu Marki pomocy w poruszonej kwestii?

__________________________________________________________________________________

WĄTEK NR 5 (…)

Pytania:

9. Czy administracja państwowa posiada możliwość podjęcia działań zapewniających udzielenie miastu Marki pomocy w celu wyegzekwowania odpowiedniej rekompensaty/odszkodowania od Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w m.st. Warszawie sp. z o.o. oraz od m.st. Warszawy (jako prawnego właściciela MPO) z tytułu m.in. nieodpowiedniego eksploatowania wysypiska polegającego na braku przeprowadzania bieżącego przykrywania wysypiska ziemią?

10. Jeżeli tak, to jakie konkretne działania administracja państwowa może podjąć w celu udzielania miastu Marki pomocy w poruszonej kwestii?

__________________________________________________________________________________

WĄTEK NR 6 (…)

Pytania:

11. Czy administracja państwowa posiada możliwość podjęcia działań zapewniających udzielenie miastu Marki (oraz innym właścicielom działek bezprawnie zajętych przez MPO pod wysypisko) pomocy w celu wyegzekwowania odpowiedniej rekompensaty/odszkodowania od Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w m.st. Warszawie sp. z o.o. oraz od m.st. Warszawy (jako prawnego właściciela MPO) z tytułu bezprawnego zajęcia działek pod wysypisko?

12. Jeżeli tak, to jakie konkretne działania administracja państwowa może podjąć w celu udzielania miastu Marki pomocy w poruszonej kwestii?

13. Jakie konsekwencje prawne (i nie tylko) wynikają dla właścicieli omawianych działek z faktu, że MPO nie spełniło wymogu polegającego na uzyskaniu prawa do terenu, i wbrew warunkom decyzji nr 162/77 prowadziło składowisko odpadów również na działkach, do których nie dysponowało wspomnianym tytułem prawnym , uwzględniając, że warunek ten był konieczny do spełnienia pod rygorem utraty ważności decyzji ?

14. Jakie konsekwencje prawne (i nie tylko) wynikają dla MPO z faktu, że MPO nie spełniło wymogu polegającego na uzyskaniu prawa do terenu, i wbrew warunkom decyzji nr 162/77 prowadziło składowisko odpadów również na działkach, do których nie dysponowało wspomnianym tytułem prawnym , uwzględniając, że warunek ten był konieczny do spełnienia pod rygorem utraty ważności decyzji ?

15. Jakie konsekwencje prawne (i nie tylko) wynikają dla m.st. Warszawy (jako prawnego właściciela MPO) z faktu, że MPO nie spełniło wymogu polegającego na uzyskaniu prawa do terenu, i wbrew warunkom decyzji nr 162/77 prowadziło składowisko odpadów również na działkach, do których nie dysponowało wspomnianym tytułem prawnym , uwzględniając, że warunek ten był konieczny do spełnienia pod rygorem utraty ważności decyzji ?

__________________________________________________________________________________

WĄTEK NR 7 (…)

Pytania:

16. Czy administracja państwowa posiada możliwość podjęcia działań zapewniających udzielenie miastu Marki pomocy w celu wyegzekwowania odpowiedniej rekompensaty/odszkodowania od Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w m.st. Warszawie sp. z o.o. oraz od m.st. Warszawy (jako prawnego właściciela MPO) z tytułu braku partycypacji MPO w kosztach urządzenia ul. Okólnej oraz ul. Słonecznej?

17. Jeżeli tak, to jakie konkretne działania administracja państwowa może podjąć w celu udzielania miastu Marki pomocy w poruszonej kwestii?

__________________________________________________________________________________

WĄTEK NR 8 (…)

Pytania:

18. Czy administracja państwowa posiada możliwość podjęcia działań zapewniających udzielenie miastu Marki pomocy w celu wyegzekwowania odpowiedniej rekompensaty/odszkodowania od Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w m.st. Warszawie sp. z o.o. oraz od m.st. Warszawy (jako prawnego właściciela MPO) z tytułu braku sfinansowania budowy ul. Grunwaldzkiej i ul. Okólnej?

19. Jeżeli tak, to jakie konkretne działania administracja państwowa może podjąć w celu udzielania miastu Marki pomocy w poruszonej kwestii?

20. Czy administracja państwowa posiada możliwość podjęcia działań zapewniających udzielenie miastu Marki pomocy w celu wyegzekwowania odpowiedniej rekompensaty/odszkodowania od Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w m.st. Warszawie sp. z o.o. oraz od m.st. Warszawy (jako prawnego właściciela MPO) z tytułu braku sfinansowania budowy ulic w Markach o wartości 50 mln zł w cenach z 1988 r.?

21. Jeżeli tak, to jakie konkretne działania administracja państwowa może podjąć w celu udzielania miastu Marki pomocy w poruszonej kwestii?

___________________________________________________________________

WĄTEK NR 9 (…)

Pytania:

22. Czy administracja państwowa posiada możliwość podjęcia działań zapewniających udzielenie miastu Marki pomocy w celu wyegzekwowania odpowiedniej rekompensaty/odszkodowania od Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w m.st. Warszawie sp. z o.o. oraz od m.st. Warszawy (jako prawnego właściciela MPO) z tytułu wieloletnich opóźnień w rozpoczęciu realizacji podstawowych działań rekultywacyjnych?

23. Jeżeli tak, to jakie konkretne działania administracja państwowa może podjąć w celu udzielania miastu Marki pomocy w poruszonej kwestii?

___________________________________________________________________

WĄTEK NR 10 (…)

Pytania:

24. Czy administracja państwowa posiada możliwość podjęcia działań zapewniających udzielenie miastu Marki pomocy w celu wyegzekwowania odpowiedniej rekompensaty/odszkodowania od Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w m.st. Warszawie sp. z o.o. oraz od m.st. Warszawy (jako prawnego właściciela MPO) z tytułu wieloletnich opóźnień w rozpoczęciu realizacji podstawowych działań rekultywacyjnych, które to opóźnienia powodowały kumulację negatywnych oddziaływań wysypiska na środowisko i zdrowie mieszkańców oraz na dalsze uniemożliwianie mieszkańcom korzystania z tego terenu zgodnie z zatwierdzonymi założeniami, tj. w celach sportowo-rekreacyjnych?

[…] Pełna treść w dokumencie źródłowym.