Interpelacja w sprawie braku możliwości wskazania wynagrodzenia akordowego w formularzu powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy, wprowadzonym na podstawie ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Zgodnie z art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu i posła zwracam się z interpelacją poselską w sprawie braku możliwości wskazania wynagrodzenia akordowego w formularzu powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy, wprowadzonym na podstawie ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tzw. specustawy). Skutkiem tej luki prawnej są bowiem wysokie kary finansowe nakładane na rolników.

Do mojego biura poselskiego zgłosił się rolnik z Warmii i Mazur, któremu Straż Graniczna naliczyła 72 tysięcy złotych kary za rzekome nielegalne zatrudnienie 24 obywateli Ukrainy tylko dlatego, że wspomniany formularz nie pozwolił na prawidłowe wprowadzenie rzeczywistego sposobu ich zatrudnienia w trybie akordowym.

Problem jest powszechny i ogólnopolski. Formularz powiadomienia o powierzeniu pracy obywatelowi Ukrainy dopuszcza bowiem wyłącznie wpisanie stawki godzinowej i liczby godzin pracy w tygodniu, co wyklucza system akordowy powszechnie stosowanym przy zbiorach. Taki kształt formularza wprowadzony został na mocy tzw. specustawy z dnia 12 marca 2022 r, ale do tej pory nie został zaktualizowany. W rezultacie pracodawcy zmuszeni są wpisywać dane techniczne, które nie odzwierciedlają rzeczywistego systemu rozliczeń, co podczas kontroli Straży Granicznej jest podstawą do bezpodstawnego kwestionowania legalności zatrudniania obywateli Ukrainy i nakładania surowych kar.

Należy zaznaczyć, że przepisy nie zakazują stosowania wynagrodzenia akordowego. Wręcz przeciwnie – art. 78 par. 1 Kodeksu pracy stanowi, że wynagrodzenie powinno być ustalone zgodnie z rodzajem, ilością i jakością świadczonej pracy. Z kolei art. 88i wspomnianej wyżej specustawy wymaga jedynie podania warunków wykonywania pracy przez Ukraińców, nie zaś określonego trybu ich prezentacji. Jedynym problemem systemowym jest zatem nieprawidłowo skonstruowany formularz. W ten sposób pracodawcy są narażeni na sankcje za stwierdzenie nielegalnego powierzenia pracy cudzoziemcowi, mimo że zatrudniają ich zgodnie z prawem i w oparciu o właściwe umowy.

Zwracam się zatem o podjęcie działań w celu wprowadzenia do formularza zmian umożliwiających rolnikom zatrudnianie i rozliczanie pracowników w systemie akordowym oraz pomocy w anulowaniu kar już naliczonych.

Niniejszym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Jakie działania podjęło MRPiPS w celu aktualizacji wzoru omawianego formularza, tak by umożliwić pracodawcom – w szczególności rolnikom – wskazanie zgodnego ze stanem faktycznym wynagrodzenia akordowego jako formy rozliczenia pracy?

Kiedy można spodziewać się wprowadzenia zmian?

Czy resort zna skalę problemu kar nakładanych na rolników wyłącznie z powodu braku możliwości zapisu rzeczywistego systemu wynagradzania w formularzu? Czy ma dane dotyczące liczby oraz wysokości takich kar?

W jaki sposób resort zamierza pomóc rolnikom, wobec których zastosowano sankcje finansowe za rzekome nielegalne zatrudnienie, mimo że nieprawidłowości wynikały wyłącznie z ograniczeń systemowych?

Czy ministerstwo rozważa wydanie wytycznych dotyczących zasad weryfikacji legalności zatrudnienia przy stosowaniu wynagrodzenia akordowego, tak żeby do czasu aktualizacji formularza zapobiec dalszemu nakładaniu kar na pracodawców?