Interpelacja w sprawie podstawy, trybu i finansowania udziału osoby towarzyszącej w zagranicznej wizycie ministra spraw zagranicznych w Indiach (17-20 stycznia 2026 r.), standardów transparentności oraz potrzeby doprecyzowania przepisów w tym zakresie

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z wizytą wicepremiera i ministra spraw zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej Pana Radosława Sikorskiego w Republice Indii w dniach 17-20 stycznia 2026 r. zwracam się z interpelacją dotyczącą standardów przejrzystości w zakresie udziału osób towarzyszących w zagranicznych wizytach oficjalnych oraz sposobu dokumentowania i rozliczania kosztów takich udziałów.

Z publicznie dostępnych informacji wynika, że strona indyjska w oficjalnym komunikacie dotyczącym wizyty wskazała wprost, iż w wizycie uczestniczyła również „Mrs. Anne Applebaum”. Równocześnie w komunikatach publikowanych po stronie polskiej brak jest jasnej, publicznej informacji o statusie osoby towarzyszącej, podstawie jej udziału oraz o tym, kto poniósł koszty jej podróży i pobytu (przeloty, hotele, ewentualne ryczałty, logistyka i zabezpieczenie). W sytuacji gdy strona gospodarza ujmuje osobę towarzyszącą w oficjalnej zapowiedzi, brak analogicznego wyjaśnienia po stronie polskiej w praktyce generuje niepotrzebne domysły, ryzyka reputacyjne oraz spór, który dałoby się rozbroić prostą transparentnością.

W dyplomacji udział małżonka/małżonki osoby pełniącej wysoką funkcję publiczną bywa elementem protokolarnym, obejmującym przede wszystkim wydarzenia reprezentacyjne, kulturalne lub społeczne. Dodatkowo, w programach wizyt międzynarodowych zdarzają się formuły typu „photo op: Official Only”, co może oznaczać, że część fotografii i ujęć oficjalnych celowo obejmuje jedynie urzędników, nawet jeżeli osoby towarzyszące przebywają na miejscu. Różnice w materiałach zdjęciowych czy komunikatach nie stanowią same w sobie dowodu na jakiekolwiek „ukrywanie”, ale wskazują na potrzebę jasnego opisu standardów: kto, w jakim charakterze, w których punktach programu uczestniczył oraz na czyj koszt.

Jednocześnie należy zauważyć, że w państwie prawa i przy rosnącej wrażliwości opinii publicznej na gospodarowanie środkami publicznymi standardem powinno być, aby w przypadku jakiegokolwiek wykorzystania zasobów państwa na rzecz osoby niepełniącej funkcji publicznej (logistyka, rezerwacje, transport delegacyjny, akredytacje protokolarne, zabezpieczenie) istniała jasna podstawa, ścieżka decyzyjna i rozliczenie, a informacja o źródłach finansowania była możliwa do weryfikacji. Brak jednolitych reguł i jednoznacznej komunikacji sprzyja interpretacjom skrajnym: z jednej strony powstają niesprawiedliwe podejrzenia, z drugiej – zanika przejrzystość w obszarze, który powinien być odporny na uznaniowość.

Dodatkowo, niezależnie od rozstrzygnięcia okoliczności tej konkretnej wizyty, warto rozważyć, czy obecne przepisy i praktyka nie są zbyt nieprecyzyjne w zakresie udziału małżonków członków Rady Ministrów w wydarzeniach dyplomatycznych i protokolarnych. W wielu państwach rozwiązano to poprzez jasne ramy „osoby oficjalnie towarzyszącej” w części reprezentacyjnej wizyty, co ma konkretne zalety: porządkuje status, ogranicza uznaniowość, umożliwia transparentne rozliczenie ewentualnych kosztów publicznych, pozwala z góry określić granice (np. zakaz udziału w częściach roboczych negocjacji i brak dostępu do informacji wrażliwych), a także umożliwia wykorzystanie komponentu kulturalnego i społecznego wizyt jako narzędzia soft power, bez naruszania standardów państwa prawa. Z perspektywy interesu publicznego takie doprecyzowanie mogłoby zmniejszyć temperaturę sporów, a jednocześnie zwiększyć profesjonalizm i przewidywalność protokołu dyplomatycznego.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: