Interpelacja w sprawie braku możliwości pobierania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przez emerytowanych żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy służb mundurowych

Szanowna Pani Ministro,

zwracam się z interpelacją w sprawie sytuacji emerytowanych żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy rozpoczęli służbę przed 1 stycznia 1999 r. i po przejściu na emeryturę resortową podjęli zatrudnienie w sektorze cywilnym, odprowadzając pełne składki na ubezpieczenia społeczne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Mimo wieloletniego opłacania tych składek osoby te nie mają możliwości uzyskania emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Składki są wprawdzie ewidencjonowane na ich indywidualnych kontach w ZUS, jednak ze względu na obowiązujące reguły zbiegu prawa do świadczeń (art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) nie przekładają się na jakiekolwiek świadczenie. Problem dotyczy – według szacunków – kilkudziesięciu tysięcy osób, w tym byłych policjantów, żołnierzy zawodowych, strażaków PSP, funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz Służby Więziennej.

Należy podkreślić, że osoby te nie domagają się dodatkowych świadczeń z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej ani z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych, ponieważ z tego systemu zostały już rozliczone. Ich oczekiwanie jest proste i uzasadnione: chcą otrzymać emeryturę za pracę faktycznie wykonywaną po zakończeniu służby oraz za składki, które rzeczywiście opłacili.

Obecnie dziesiątki tysięcy takich osób nadal pracują i odprowadzają składki emerytalne, które zasilają Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i służą bieżącemu finansowaniu systemu. Składki te są ewidencjonowane na ich kontach, jednak bez perspektywy wypłaty jakiegokolwiek świadczenia. Jednocześnie emeryci mundurowi, którzy wstąpili do służby po 1999 r., mają możliwość – po spełnieniu określonych warunków – pobierania emerytury zarówno z systemu mundurowego, jak i z ZUS.

Różnicowanie sytuacji prawnej emerytów wyłącznie ze względu na datę rozpoczęcia służby budzi poważne wątpliwości co do zgodności z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz zakazem dyskryminacji. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Warto przy tym zauważyć, że polskie rozwiązanie stanowi wyjątek na tle państw sojuszniczych NATO i Unii Europejskiej. W Niemczech, Francji, Włoszech, Hiszpanii, Belgii, Holandii i Czechach emerytowani żołnierze i funkcjonariusze, którzy po zakończeniu służby podejmują pracę cywilną i odprowadzają składki do powszechnego systemu emerytalnego, nabywają z tego tytułu odrębne uprawnienia emerytalne, a ich składki nie przepadają i generują świadczenie.

Polska pozostaje jednym z nielicznych krajów NATO, w którym państwo pobiera składki emerytalne od byłych funkcjonariuszy służb mundurowych, nie oferując w zamian żadnego świadczenia. Problem ten ma charakter powtarzalny i jest przedmiotem licznych petycji, wystąpień obywatelskich oraz zapytań kierowanych do różnych resortów.

Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w swoich odpowiedziach konsekwentnie wskazują na Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jako właściwe do podjęcia inicjatywy legislacyjnej w tym zakresie. Z informacji publicznie dostępnych wynika, że powołano międzyresortowy zespół roboczy i odbyły się spotkania, jednak mimo upływu wielu miesięcy brak jest konkretnych efektów legislacyjnych, a stan prac pozostaje niejasny.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

Z poważaniem

Marcin Skonieczka Poseł na Sejm RP