Interpelacja nr 20968

Interpelacja w sprawie funkcjonowania organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi oraz obciążeń finansowych branży kinowej

Adresat: minister kultury i dziedzictwa narodowego

Data wpływu: 2026-11-09

W skrócie

Posłowie krytykują nieprzejrzysty i niesprawiedliwy system organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (OZZ) w branży kinowej, który generuje wysokie, nieuzasadnione koszty i prowadzi do sporów sądowych, szczególnie obciążając małe kina. Zadają pytania dotyczące kontroli nad OZZ, planowanych reform prawnych oraz równomiernego podziału obciążeń finansowych między kina a dystrybutorów filmowych.

Opis wygenerowany automatycznie na podstawie danych Sejmu RP · jak powstają opisy AI

Treść interpelacji

Szanowna Pani Ministro,

zwracam się do Pani Minister w związku z problemami, z jakimi mierzy się polska branża kinowa w zakresie pobierania i podziału wynagrodzeń autorskich przez organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi (OZZ), a także w związku z prowadzonymi w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego pracami nad zmianami przepisów dotyczących prawa autorskiego i kinematografii.

Obecny system budzi poważne zastrzeżenia zarówno pod względem przejrzystości, jak i zasadności oraz wysokości obciążeń nakładanych na kina. Brak zatwierdzonych i powszechnie obowiązujących tabel wynagrodzeń, jednostronne ustalanie stawek przez organizacje zbiorowego zarządzania, a także roszczenia kierowane przez kilka organizacji wobec tych samych podmiotów prowadzą do niepewności finansowej i wieloletnich sporów sądowych.

Sytuacja ta jest szczególnie trudna dla małych, niezależnych i samorządowych kin, które nie dysponują odpowiednimi zasobami finansowymi i prawnymi, aby skutecznie kwestionować nakładane na nie opłaty. Tymczasem kina pełnią nie tylko funkcję gospodarczą, ale również istotną rolę kulturalną i społeczną, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach.

Wątpliwości dotyczą również sposobu gospodarowania środkami pobieranymi przez OZZ. Z raportu „Działalność organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i pokrewnymi: rosnące przychody a efektywność dystrybucji” z 13 stycznia 2025 r., przygotowanego przez Stanisława Dąbka na zlecenie organizacji branżowych, wynika, że w latach 2019-2023 dziewięć analizowanych organizacji pobrało ponad 4 mld zł, podczas gdy ich łączne koszty operacyjne i finansowe wyniosły 948 mln zł. Koszty zarządzania prawami wzrosły w tym okresie o około 39%.

Na koniec 2023 r. organizacje dysponowały środkami w wysokości 1,683 mld zł. Według raportu średnio około 250 mln zł rocznie nie było przekazywane uprawnionym w ustawowym terminie, a w ciągu pięciu lat około 329 mln zł stanowiły środki niepodzielone, przeznaczane następnie między innymi na działalność organizacji lub ponowny podział.

Dane te rodzą pytania o skuteczność nadzoru nad OZZ, koszty ich funkcjonowania oraz rzeczywistą efektywność przekazywania wynagrodzeń twórcom.

Osobnym problemem pozostają planowane zmiany dotyczące środków z nieodebranych tantiem. W komunikacie ministerstwa z 30 kwietnia 2026 r. zapowiedziano rozwiązania umożliwiające ponowne przeznaczanie niewypłaconych środków na wynagrodzenia dla artystów.

Polskie Stowarzyszenie Nowe Kina zwraca jednak uwagę na szczególny charakter wynagrodzeń związanych z wyświetlaniem filmów w kinach. Zgodnie z art. 70 ust. 2¹ pkt 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wynagrodzenie współtwórców i artystów wykonawców jest proporcjonalne do wpływów z wyświetlania konkretnego utworu audiowizualnego. Związek wynagrodzenia z danym filmem został również podkreślony w wyroku Sądu Najwyższego z 19 września 2024 r., sygn. II CSKP 1556/22.

W ocenie przedstawicieli branży przekazywanie niewypłaconych wynagrodzeń należnych twórcom jednego filmu na rzecz twórców innych produkcji może pozostawać w sprzeczności z tą zasadą. Wątpliwości dotyczą także obowiązujących przepisów o środkach niepodzielonych oraz skuteczności identyfikowania osób uprawnionych do otrzymania wynagrodzeń, w szczególności twórców zagranicznych.

Kolejną kwestią wymagającą rozważenia jest obecny podział obciążeń finansowych pomiędzy kina i dystrybutorów filmowych. Jak wskazuje Polskie Stowarzyszenie Nowe Kina, dystrybutorzy uzyskują przychody z wyświetlania filmów, ale nie uczestniczą w opłatach na rzecz Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej ani w wypłacaniu tantiem należnych współtwórcom i artystom wykonawcom z tego tytułu. Stowarzyszenie postuluje zatem zmianę przepisów ustawy o kinematografii oraz prawa autorskiego, tak aby zarówno kina, jak i dystrybutorzy ponosili obciążenia proporcjonalnie do przypadającej im części przychodów z wyświetlania filmów, bez podwójnego obciążania tych samych wpływów.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

Uważam, że konieczne jest wypracowanie systemu, który z jednej strony zagwarantuje twórcom należne wynagrodzenia, a z drugiej zapewni kinom jasne, sprawiedliwe i przewidywalne warunki prowadzenia działalności.

Ochrona praw twórców nie powinna odbywać się kosztem stabilności finansowej kin, które są niezbędnym elementem polskiego życia kulturalnego i umożliwiają publiczności dostęp do twórczości filmowej.

Z poważaniem

Aleksandra Leo Posłanka na Sejm RP

Inne interpelacje: Izabela Bodnar

Wszystkie interpelacje

Czym jest interpelacja? · Najnowsze interpelacje · Tematy interpelacji