Interpelacja w sprawie tworzenia kolumbariów na terenach przykościelnych oraz dostosowania przepisów sanitarnych do rosnącej liczby pochówków urnowych

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją dotyczącą konieczności dostosowania obowiązujących przepisów o chowaniu zmarłych do współczesnych realiów społecznych, demograficznych i przestrzennych, w szczególności poprzez umożliwienie lokalizowania kolumbariów na terenach przykościelnych.

Obowiązująca ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych powstała w zupełnie innych realiach społecznych i technologicznych. W czasie jej uchwalania kremacja była praktyką marginalną, podczas gdy obecnie staje się jedną z dominujących form pochówku. Według dostępnych danych kremacja stanowi około 40% wszystkich pochówków w Polsce, a w największych miastach udział pochówków urnowych sięga już 58–60%. Jednocześnie eksperci wskazują, że zasoby terenów grzebalnych w wielu dużych miastach mogą wyczerpać się w perspektywie najbliższych 8–10 lat.

W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabierają kolumbaria, które pozwalają na wielokrotnie bardziej efektywne wykorzystanie przestrzeni niż tradycyjne pochówki ziemne. W wielu państwach europejskich i pozaeuropejskich funkcjonują one nie tylko na cmentarzach, ale również przy świątyniach i innych obiektach kultu religijnego.

Obecne przepisy wymagają jednak, aby prochy osób zmarłych były składane wyłącznie na terenie cmentarza. W praktyce oznacza to, że nawet niewielkie kolumbarium przy kościele traktowane jest jak cmentarz, co wiąże się z koniecznością spełnienia rygorystycznych wymogów sanitarnych i planistycznych, przewidzianych pierwotnie dla tradycyjnych pochówków ziemnych.

Tymczasem liczne opracowania wskazują, że prochy ludzkie po kremacji nie stanowią zagrożenia epidemiologicznego ani sanitarnego. Prowadzony w temperaturze kilkuset stopni Celsjusza proces eliminuje wszelkie drobnoustroje chorobotwórcze, a przechowywane w szczelnych urnach prochy nie generują odcieków ani innych oddziaływań charakterystycznych dla tradycyjnych miejsc pochówku.

W mojej ocenie dostosowanie przepisów do rosnącej liczby kremacji oraz postępującego niedoboru miejsc grzebalnych jest konieczne zarówno z punktu widzenia interesu publicznego, jak i racjonalnego gospodarowania przestrzenią. Umożliwienie tworzenia kolumbariów na terenach przykościelnych mogłoby stanowić jedno z rozwiązań odpowiadających na wyzwania demograficzne i urbanistyczne, przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów sanitarnych oraz poszanowania tradycji religijnych.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Z wyrazami szacunku dr Tomasz Rzymkowski