Interpelacja w sprawie jakości procedur weryfikacji rozpraw doktorskich na przykładzie rozprawy doktorskiej Jakuba Wiecha

Szanowny Panie Ministrze,

do opinii publicznej dotarły informacje dotyczące rozprawy doktorskiej mgr. Jakuba Wiecha pt. „Wpływ instytucji i prawa Unii Europejskiej na bezpieczeństwo rynku gazu ziemnego w Polsce w latach 2004–2019”, przygotowanej na Uniwersytecie Warszawskim.

W piątek 25 września 2026 r. Ośrodek Studiów Wschodnich poinformował publicznie, że w rozprawie znalazły się fragmenty wcześniejszych analiz ekspertów OSW – wykorzystane, według ośrodka, bez zmian i bez podania źródła. OSW wskazał, że chodzi łącznie o około 2,5 proc. objętości rozprawy, opublikował zestawienie porównawcze i poinformował o skierowaniu pisma w tej sprawie do Uniwersytetu Warszawskiego. Odsetek 2,5 proc. jest szacunkiem OSW, a nie ustaleniem uczelni ani organu prowadzącego postępowanie.

Jakub Wiech przyznał publicznie, że we wskazanych miejscach zabrakło właściwego oznaczenia źródła. Wskazał, że było to wynikiem błędu, a nie celowego działania, oraz że w innych miejscach rozprawy powołuje się na analizy OSW. Jednocześnie podał, że zarzuty dotyczące tych fragmentów zostały przekazane komisji doktorskiej na kilka dni przed obroną i że odniósł się do nich w trakcie obrony. Publiczny komunikat OSW jest późniejszy niż obrona. Wiech poinformował także, że rozprawa została poddana badaniu w Jednolitym Systemie Antyplagiatowym, promotor zaakceptował wynik tego badania bez zgłaszania uwag, a sam Wiech nie miał przed obroną dostępu do raportu i wystąpił o niego do promotora dopiero po obronie. Nie jest publicznie znane, czy i w jakim zakresie fragmenty wskazane przez OSW zostały wykazane w raporcie JSA.

Obrona odbyła się 21 września 2026 r. na Uniwersytecie Warszawskim. Z publicznie dostępnych informacji, w tym z relacji samego doktoranta, wynika, że rozprawa miała wcześniej trzy pozytywne recenzje i została dopuszczona do obrony. W głosowaniu komisji trzy osoby opowiedziały się za przyjęciem uchwały w sprawie nadania stopnia, trzy przeciw, a cztery wstrzymały się od głosu. Komisja nie zarekomendowała zatem nadania stopnia. Nie jest to jeszcze decyzja o odmowie nadania stopnia: zgodnie z procedurą rozstrzygnięcie należy do rady dyscypliny. Doktorant zapowiedział, że nie zamierza korzystać ze ścieżki odwoławczej.

Sprawa budzi zainteresowanie nie tylko ze względu na konkretną rozprawę, ale także z punktu widzenia wiarygodności procedur kontroli oryginalności prac naukowych. Od 2019 r. rozprawy doktorskie są badane w JSA. Ministerstwo wskazuje, że raport nie przesądza o plagiacie, lecz wspiera promotora i osoby oceniające pracę. W tej sprawie pozostaje do wyjaśnienia, czy zostały użyte prawidłowo mechanizmy przewidziane prawem: badanie JSA, ocena raportu przez promotora, recenzje oraz przebieg obrony. Dotyczy to zarówno pytania, czy JSA wykazał zbieżności wskazane następnie przez OSW, jak i pytania, dlaczego – jeżeli je wykazał – nie doprowadziło to do wyjaśnienia lub zwrotu pracy do poprawy przed dopuszczeniem do obrony.

Nie przesądzam, czy w przypadku tej rozprawy doszło do plagiatu w rozumieniu przepisów. Ustalenia wymaga przebieg kontroli oraz to, czy obecne narzędzia i praktyka ich stosowania wystarczająco wychwytują nieoznaczone zapożyczenia z publicznie dostępnych analiz, raportów i publikacji eksperckich.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

Z wyrazami szacunku

dr Tomasz Rzymkowski