Interpelacja w sprawie projektowanych zmian systemowych dotyczących funkcjonowania środowiskowych domów samopomocy oraz projektu ustawy o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami

Szanowna Pani Minister,

w następstwie posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Rozwoju Małopolski pragnę zwrócić Pani uwagę na niezwykle istotny problem, z którym boryka się obecnie środowisko wsparcia osób z niepełnosprawnościami. Zwracam się do Pani Minister, interweniując w imieniu strony społecznej – przedstawicieli środowiskowych domów samopomocy (ŚDS), którzy wyrażają głęboki niepokój związany z planowaną reformą systemu.

W dniach 27 kwietnia 2026 r. oraz 12 maja 2026 r. w Krakowie odbyły się spotkania (odpowiednio: ogólnopolskie koordynatorów oraz przedstawicieli placówek z terenu województwa małopolskiego), których celem była analiza założeń projektu ustawy o wyrównywaniu szans osób z niepełnosprawnościami.

Strona społeczna stanowczo nie zgadza się z kierunkiem proponowanych zmian systemowych. Przedstawiciele ŚDS wyrażają zdecydowany sprzeciw wobec planów przekształcenia środowiskowych domów samopomocy w centra niezależnego życia. Zmiany te, w ocenie środowiska, zagrażają stabilności systemu, który funkcjonuje z powodzeniem od ponad 30 lat.

Główne obawy i postulaty strony społecznej obejmują:

Środowiskowe domy samopomocy podkreślają, że stanowią sprawdzony model deinstytucjonalizacji usług społecznych i realizują postanowienia Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, wspierając uczestników blisko ich miejsca zamieszkania.

Należy z całą mocą podkreślić, że choć środowisko dostrzega potrzebę ewolucji, to obecny system wsparcia wymaga racjonalnej korekty co do jego funkcjonowania oraz zapewnienia lepszego, adekwatnego do rosnących kosztów finansowania, a nie drastycznej rewolucji. Wypracowane przez ponad trzy dekady mechanizmy wsparcia i zaufanie, jakim podopieczni darzą te placówki, powinny stanowić fundament do dalszego doskonalenia. Zamiast całkowicie burzyć i przebudowywać istniejące struktury poprzez niesprawdzone eksperymenty systemowe, państwo polskie powinno skupić się na doinwestowaniu i optymalizacji działań obecnych ośrodków.

Mając na uwadze powyższe, niezwykle krytyczne stanowisko strony społecznej oraz obawy o los tysięcy osób z niepełnosprawnościami, a także działając w oparciu o ustawę o wykonywaniu mandatu posła i senatora, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania: