Interpelacja w sprawie doniesień o nieuregulowanych przez podmioty ukraińskie należnościach wobec Orlen SA za dostawy paliw i innych produktów naftowych oraz wpływu tych rozliczeń na bilans handlowy Polski z Ukrainą

Szanowny Panie Ministrze,

w przestrzeni publicznej pojawiają się niezwykle niepokojące wypowiedzi parlamentarzystów dotyczące braku regulowania przez stronę ukraińską należności za paliwa, gaz płynny, oleje, smary oraz inne produkty naftowe dostarczane przez Orlen SA i spółki należące do Grupy Orlen.

Poseł Marek Jakubiak publicznie stwierdził, że zgodnie z posiadanymi przez niego informacjami należności za dostawy węglowodorów (miliardy litrów paliw, smarów, olejów i LPG) nie są opłacane.

Są to zarzuty wyjątkowo poważne. Orlen SA jest spółką o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa energetycznego i gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej. Udzielanie zagranicznym kontrahentom niekontrolowanego, bezterminowego lub niewystarczająco zabezpieczonego kredytu kupieckiego mogłoby oznaczać narażenie spółki oraz jej akcjonariuszy na wielomiliardowe straty. Mogłoby również wpływać na ceny paliw płacone przez polskich obywateli i przedsiębiorców, zdolności inwestycyjne koncernu, bezpieczeństwo dostaw oraz wysokość dywidendy należnej Skarbowi Państwa.

Sprawa wymaga wyjaśnienia również w kontekście gwałtownego wzrostu polskiego eksportu na Ukrainę oraz rosnącej nadwyżki Polski w dwustronnym handlu towarowym. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego wymiana handlowa Polski z Ukrainą przedstawiała się następująco:

Rok

Eksport z Polski do Ukrainy

Import z Ukrainy do Polski

Obroty ogółem

Saldo Polski

2021

6,270 mld euro

4,246 mld euro

10,516 mld euro

+2,024 mld euro

2022

9,711 mld euro

5,994 mld euro

15,705 mld euro

+3,717 mld euro

2023

11,338 mld euro

4,423 mld euro

15,761 mld euro

+6,915 mld euro

2024

13,123 mld euro

4,755 mld euro

17,878 mld euro

+8,368 mld euro

W latach 2021–2024 wartość polskiego eksportu na Ukrainę wzrosła z 6,27 mld euro do 13,12 mld euro, a więc o około 109%. Jednocześnie dodatnie saldo Polski wzrosło z około 2,02 mld euro w 2021 r. do około 8,37 mld euro w 2024 r., czyli ponad czterokrotnie. Według informacji administracji rządowej szczególnie istotny wpływ na wzrost eksportu miały dostawy paliw i produktów ropopochodnych, uzbrojenia, pojazdów oraz produktów chemicznych. Polska utrzymywała przy tym pozycję najważniejszego unijnego dostawcy paliw na Ukrainę.

W 2025 r. wartość polskiego eksportu na Ukrainę wyniosła około 13,4 mld euro, czyli blisko 57 mld zł. Ukraina pozostawała siódmym największym rynkiem zbytu dla polskich towarów. Dostępne w chwili składania interpelacji publikacje nie przedstawiają jednak w równie jednoznacznej formie ostatecznej wartości importu z Ukrainy oraz pełnego salda dwustronnej wymiany za 2025 r.

Tak wysoka statystyczna nadwyżka handlowa nie przesądza jednak, że wszystkie należności zostały rzeczywiście zapłacone. Dane o eksporcie ujmują wartość towarów wywiezionych z Polski, natomiast nie stanowią automatycznego potwierdzenia terminowego otrzymania zapłaty przez polskich eksporterów. Możliwa jest zatem sytuacja, w której wartość eksportu i dodatnie saldo handlowe rosną, a równocześnie zwiększa się wartość niezapłaconych lub przeterminowanych należności.

Z tego powodu konieczne jest rozdzielenie trzech kategorii:

Jeżeli informacje rozpowszechniane przez parlamentarzystów są nieprawdziwe, niezrozumiały jest brak szybkiego, jednoznacznego i opartego na danych sprostowania ze strony Orlen SA albo przedstawicieli rządu. Milczenie spółki w sprawie dotyczącej potencjalnie miliardowych należności pogłębia niepokój społeczny i może podważać zaufanie do sposobu zarządzania strategicznym majątkiem państwa.

Nie można przy tym zastępować rzetelnej informacji ogólnym powoływaniem się na tajemnicę handlową. Ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa nie powinna uniemożliwiać podania zagregowanych danych dotyczących wartości sprzedaży, wysokości należności przeterminowanych, zastosowanych zabezpieczeń oraz ryzyka ponoszonego przez spółkę kontrolowaną przez Skarb Państwa.

Sprawa wymaga pilnego i jednoznacznego wyjaśnienia. Polacy mają prawo wiedzieć, czy strategiczna spółka Skarbu Państwa rzeczywiście otrzymuje zapłatę za towary eksportowane na Ukrainę, czy też finansuje zagranicznych odbiorców, jaka jest skala ewentualnego zadłużenia oraz kto ponosi odpowiedzialność za decyzje mogące narażać spółkę i Skarb Państwa na straty.

Wysoka wartość eksportu i dodatnie saldo handlowe nie mogą być przedstawiane jako dowód sukcesu, dopóki nie zostanie wykazane, że należności wynikające z tej sprzedaży są rzeczywiście i terminowo regulowane.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: