Interpelacja w sprawie niewystarczających kryteriów dochodowych oraz wysokości świadczeń z pomocy społecznej

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego wpłynęły informacje oraz dokumenty wskazujące na poważny problem systemowy dotyczący funkcjonowania pomocy społecznej w Polsce, w szczególności w odniesieniu do osób z niepełnosprawnościami, ich opiekunów oraz rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej.

W przedstawionej sprawie obywatel zwrócił uwagę, że obowiązujące kryteria dochodowe oraz wysokość świadczeń nie odpowiadają aktualnym realiom ekonomicznym i nie zapewniają zabezpieczenia podstawowych potrzeb życiowych. Wskazane zostało również, że wiele osób pozostaje poza systemem wsparcia wyłącznie z powodu zaniżonych progów dochodowych, mimo faktycznego ubóstwa i narastających kosztów utrzymania.

Szczególnie istotne znaczenie ma odpowiedź Biura Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 18 maja 2026 r. (sygn. BPG.7065.12.2026.BT), w której potwierdzono, że:

– wysokość świadczeń kierowanych do osób wymagających wsparcia socjalnego należy uznać za niewystarczającą, – obowiązujące kryteria dochodowe określone są na zbyt niskim poziomie, – część osób znajdujących się w sytuacji kryzysowej nie uzyskuje pomocy mimo rzeczywistej potrzeby jej udzielenia, – obecne mechanizmy weryfikacji świadczeń nie uwzględniają w wystarczającym stopniu inflacji, wzrostu cen energii, ogrzewania ani ogólnych kosztów życia.

Rzecznik praw obywatelskich podkreślił również, że jego działania mają charakter postulatywny i że nie posiada on inicjatywy ustawodawczej, co oznacza, że realna odpowiedzialność za zmianę przepisów spoczywa na organach władzy ustawodawczej i wykonawczej.

Jednocześnie z odpowiedzi Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wynika, że resort dostrzega narastającą lukę pomiędzy kryteriami dochodowymi a minimum egzystencji oraz prowadzi prace nad możliwością corocznej weryfikacji progów dochodowych.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo planuje podwyższenie kryteriów dochodowych uprawniających do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej, tak aby odpowiadały one rzeczywistym kosztom utrzymania obywateli?

2. Czy prowadzone są prace nad podniesieniem wysokości świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami, ich opiekunów oraz rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej?

3. Na jakim etapie znajdują się prace legislacyjne dotyczące corocznej weryfikacji kryteriów dochodowych oraz świadczeń z pomocy społecznej?

4. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie mechanizmów uwzględniających dodatkowe koszty ponoszone przez osoby z niepełnosprawnościami, w tym koszty leczenia, rehabilitacji, energii oraz opieki?

5. Jakie działania zostaną podjęte w celu ograniczenia sytuacji, w których osoby faktycznie potrzebujące wsparcia pozostają poza systemem pomocy z powodu przekroczenia progów dochodowych o niewielkie kwoty?

6. Czy ministerstwo analizowało zgodność obecnie obowiązujących kryteriów dochodowych z konstytucyjną zasadą ochrony godności człowieka, zasadą sprawiedliwości społecznej oraz zobowiązaniami wynikającymi z Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami?

7. Czy ministerstwo planuje reformę systemu pomocy społecznej w kierunku większej elastyczności i indywidualizacji wsparcia dla rodzin znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej?

Uważam, że przedstawiony problem ma charakter systemowy i dotyczy tysięcy rodzin w Polsce. Państwo ma obowiązek tworzyć skuteczne instrumenty ochrony osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, a pomoc społeczna powinna realnie zabezpieczać minimum egzystencji oraz godność obywateli.