Interpelacja w sprawie skuteczności ścigania cudzoziemców podejrzanych o przestępstwa z użyciem przemocy, którzy opuszczają terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na przykładzie pobić w Bielsku-Białej

Szanowni Panowie Ministrowie,

zwracam się do Panów Ministrów z interpelacją w sprawie skuteczności ścigania cudzoziemców podejrzanych o popełnienie na terytorium Polski przestępstw z użyciem przemocy, którzy przed zatrzymaniem opuszczają terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Bezpieczeństwo obywateli oraz zapewnienie nieuchronności odpowiedzialności karnej należą do podstawowych obowiązków państwa. Szczególnego znaczenia nabierają przypadki, w których osoba podejrzewana o brutalne przestępstwo opuszcza Polskę przed jej zatrzymaniem lub zastosowaniem środków zapobiegawczych. Przekroczenie granicy państwowej nie może w praktyce oznaczać uniknięcia odpowiedzialności karnej.

Opisana poniżej sprawa nie ma wyłącznie charakteru lokalnego. Dotyczy ona skuteczności współdziałania Policji, prokuratury i Straży Granicznej, szybkości ustalania tożsamości sprawców, przekazywania informacji o osobach podejrzanych do systemów granicznych oraz wykorzystywania instrumentów międzynarodowej współpracy w sprawach karnych. Należy ustalić, czy obowiązujące procedury umożliwiają odpowiednio szybką reakcję w sytuacji, gdy cudzoziemiec podejrzewany o popełnienie przestępstwa z użyciem przemocy może w krótkim czasie opuścić terytorium Polski. Konieczne jest również wyjaśnienie, jakie działania podejmują polskie organy, kiedy podejrzany wyjedzie do państwa, którego przepisy ograniczają możliwość wydania własnego obywatela. Nie chodzi o przypisywanie odpowiedzialności zbiorowej jakiejkolwiek narodowości. Odpowiedzialność za przestępstwo zawsze ma charakter indywidualny. Każda osoba przebywająca w Polsce, bez względu na obywatelstwo, ma jednak obowiązek przestrzegać polskiego prawa i ponieść konsekwencje jego naruszenia. Zgodnie z komunikatem Prokuratury Okręgowej w Bielsku-Białej z 7 lipca 2026 r., Prokuratura Rejonowa Bielsko-Biała Południe nadzoruje dochodzenie dotyczące pobicia dwóch mężczyzn w dniach 27 i 28 czerwca 2026 r.

W nocy z 27 na 28 czerwca 2026 r., około godziny 3.00, w rejonie budynku przy ul. Broniewskiego 10 w Bielsku-Białej przebywało trzech mężczyzn narodowości ukraińskiej oraz kobieta. Osoby te miały zachowywać się głośno i zakłócać spokój mieszkańców. Do grupy podeszli 27-letni obywatel Polski oraz towarzysząca mu kobieta, prosząc o zachowanie ciszy. Kiedy zaczęli odchodzić, trzej mężczyźni mieli ruszyć za nimi, a następnie zaatakować 27-latka, uderzając go pięściami w głowę oraz kopiąc po całym ciele po jego przewróceniu na ziemię. Po pierwszym ataku napastnicy oddalili się. Po około dziesięciu minutach mieli jednak wrócić i ponownie zachowywać się agresywnie. Pokrzywdzony podjął próbę ucieczki, lecz dwóch sprawców miało go dogonić i ponownie bić aż do momentu, w którym usłyszeli sygnał nadjeżdżającego radiowozu. Nie była to zatem, według przedstawionego przez prokuraturę opisu, wzajemna bójka, lecz grupowy i powtórzony atak na człowieka, który zwrócił uwagę na zakłócanie ciszy. Pokrzywdzony doznał między innymi obrażeń głowy i twarzoczaszki, złamania prawej kości nosowej z przemieszczeniem, złamania lewej kości nosowej oraz urazu kończyny. Obrażenia skutkowały naruszeniem czynności narządów ciała na okres dłuższy niż siedem dni.

W toku postępowania ustalono, że jeden z uczestników tego zdarzenia miał brać udział również w pobiciu innego mężczyzny – obywatela Ukrainy – do którego doszło 27 czerwca 2026 r. Także ten pokrzywdzony doznał obrażeń ciała.

W godzinach porannych 30 czerwca 2026 r. zatrzymano 24-letniego obywatela Ukrainy Vladyslava K. Przedstawiono mu zarzuty dotyczące udziału w obu pobiciach. Podejrzany przyznał się do pobicia obywatela Ukrainy, nie przyznał się natomiast do udziału w pobiciu obywatela Polski. W dniu 2 lipca 2026 r. Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej zastosował wobec niego tymczasowe aresztowanie na okres trzech miesięcy, wskazując między innymi na realną obawę ucieczki i utrudniania postępowania. Z informacji przekazanych przez prokuraturę wynika również, że drugi z wytypowanych sprawców nocnego pobicia opuścił terytorium Polski 30 czerwca 2026 r. i wyjechał na Ukrainę. Trzeci z uczestników zdarzenia pozostawał poszukiwany.

Powstaje zatem pytanie, czy osoba wytypowana jako sprawca opuściła Polskę przed jej identyfikacją, czy też polskie organy posiadały już informacje pozwalające na podjęcie działań uniemożliwiających jej wyjazd. Konieczne jest również ustalenie, jakie czynności zostały podjęte w celu zatrzymania pozostałych podejrzanych i doprowadzenia ich przed polski wymiar sprawiedliwości. Znaczenie ma przy tym art. 25 Konstytucji Ukrainy, który co do zasady wyłącza możliwość wydania obywatela Ukrainy innemu państwu. W takiej sytuacji polskie organy powinny wykorzystywać dostępne instrumenty międzynarodowej pomocy prawnej, w tym możliwość przekazania materiałów postępowania oraz wystąpienia do właściwych organów Ukrainy o przejęcie ścigania.

W związku z powyższym zwracam się do Panów Ministrów o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Państwo polskie ma obowiązek chronić osoby znajdujące się na jego terytorium i konsekwentnie ścigać sprawców brutalnych przestępstw. Narodowość nie może stanowić ani podstawy odpowiedzialności zbiorowej, ani przywileju pozwalającego uniknąć odpowiedzialności indywidualnej. Wyjazd sprawcy za granicę nie może oznaczać zakończenia sprawy i pozostawienia pokrzywdzonych bez realnej ochrony państwa.

Proszę o udzielenie (w zakresie właściwości każdego z Panów Ministrów) pisemnej odpowiedzi na powyższe pytania w terminie wynikającym z ustawy.

Z poważaniem

Roman Fritz Poseł na Sejm RP