Interpelacja w sprawie działań dyplomatycznych na Węgrzech podjętych po aresztowaniu Balázsa Búsa

Szanowny Panie Ministrze,

z informacji pojawiających się w mediach wynika, że na Węgrzech został zatrzymany Balázs Bús, były wiceprzewodniczący Narodowego Funduszu Kultury (NKA), w przeszłości wieloletni burmistrz III dzielnicy Budapesztu (Óbuda–Békásmegyer). Zatrzymano go 23 czerwca, trafił do aresztu, zaś 23 lipca sąd przedłużył tymczasowe aresztowanie. Pan Balázs Bús opublikował w mediach społecznościowych, za pośrednictwem swojego obrońcy, oświadczenie, w którym stwierdza, że pełniąc funkcję w samorządzie oraz w NKA, nie dopuścił się żadnego naruszenia prawa oraz przekroczenia uprawnień, zaś jego zatrzymanie ma charakter polityczny.

Nie przesądzając o odpowiedzialności karnej, należy zauważyć, że Balázs Bús to wielki przyjaciel państwa polskiego. Jako burmistrz III dzielnicy Budapesztu (Óbuda–Békásmegyer) Balázs Bús w latach 2006–2019, niezależnie od panujących w Polsce i na Węgrzech rządów, przez wiele lat konsekwentnie wspierał pamięć historyczną oraz rozwój relacji polsko-węgierskich. Dzięki jego inicjatywom dzielnica Óbuda stała się jednym z najważniejszych miejsc pamięci poświęconych Polsce na Węgrzech.

Do jego najważniejszych osiągnięć należą:

1. Utworzenie Parku Ofiar Zbrodni Katyńskiej – pierwszego na Węgrzech miejsca publicznego nazwanego na cześć ofiar zbrodni katyńskiej. Za działalność na rzecz upamiętnienia Katynia został odznaczony przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Budowa pomnika Ofiar Katynia, odsłoniętego w 2011 roku przez prezydentów Bronisława Komorowskiego i Pála Schmitta. Pomnik należy dziś do najważniejszych miejsc pamięci katyńskiej poza granicami Polski.

3. Coroczne organizowanie i współorganizowanie uroczystości katyńskich, z udziałem przedstawicieli Ambasady RP, władz państwowych oraz organizacji polonijnych.

4. Utworzenie parku bł. ks. Jerzego Popiełuszki, poświęconego zamordowanemu przez komunistyczną bezpiekę kapelanowi „Solidarności”.

5. Nadanie parkowi imienia Adama Mickiewicza, jednego z najwybitniejszych polskich poetów narodowych, jako symbolu wielowiekowej przyjaźni polsko-węgierskiej.

6. Rozwijanie partnerstwa z warszawską dzielnicą Bemowo, dzielnicą partnerską, obejmującego współpracę samorządową, wymianę młodzieży, wydarzenia kulturalne oraz wspólne inicjatywy upamiętniające generała Józefa Bema.

7. Stałe wspieranie polskiej kultury i środowiska polonijnego na Węgrzech poprzez organizację wystaw, konferencji, uroczystości państwowych oraz innych wydarzeń poświęconych historii i kulturze Polski.

Dzięki tym inicjatywom Óbuda była często określana jako najbardziej polska dzielnica Węgier, a Balázs Bús należał do najbardziej zaangażowanych węgierskich samorządowców działających na rzecz rozwoju przyjaźni polsko-węgierskiej.

Tak jak wspomniałem we wstępie, niezależnie od oceny samego postępowania, Polska jako państwo szczególnie związane z rozwojem historycznych relacji z Węgrami ma uzasadniony interes w monitorowaniu, czy postępowanie wobec osoby od lat współpracującej z polskimi instytucjami przebiega zgodnie z zasadami rzetelnego procesu, jawności postępowania oraz poszanowania prawa do obrony, wynikającymi z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Prawa Unii Europejskiej.

Wobec powyższego chciałbym Pana Ministra zapytać:

Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP, w tym Ambasada RP w Budapeszcie, posiada informacje i monitoruje sytuację związaną z obywatelem Węgier zasłużonym dla relacji polsko-węgierskich?

Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych planuje zwrócić się do właściwych władz węgierskich o informacje dotyczące zapewnienia standardów rzetelnego procesu oraz prawa do obrony w tej sprawie?

Czy kierownik placówki bądź konsul RP w Budapeszcie pozostają w kontakcie z przedstawicielami Polonii na Węgrzech lub organizacjami współpracującymi wcześniej z Balázsem Búsem w celu poznania ich stanowiska dotyczącego tej sprawy?

Czy Ambasada RP w Budapeszcie planuje objąć monitoringiem wszystkie jawne rozprawy sądowe w tej sprawie oraz sporządzać notatki dotyczące przestrzegania standardów praworządności i prawa do rzetelnego procesu?

Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych rozważa wystąpienie do władz węgierskich z pytaniem, czy w niniejszym postępowaniu zachowane zostały standardy niezależności prokuratury i sądu oraz czy wyeliminowano ryzyko motywacji politycznej przy stosowaniu środków zapobiegawczych?

Z poważaniem

Tomasz Zieliński