Interpelacja w sprawie dostępu zawodników poniżej 16. roku życia do stypendiów sportowych za wyniki osiągane w reprezentacji Polski

Szanowny Panie Ministrze

obowiązujący system stypendiów sportowych dla członków kadry narodowej może prowadzić do nierównego i nieproporcjonalnego zróżnicowania sytuacji zawodników, którzy wspólnie osiągnęli ten sam wynik sportowy w międzynarodowym współzawodnictwie.

Problem jest szczególnie widoczny w zespołowych dyscyplinach sportowych oraz w kadrach młodzieżowych. Do reprezentacji Polski w danej kategorii wiekowej mogą być bowiem powoływani zawodnicy młodsi, którzy dzięki ponadprzeciętnym umiejętnościom spełniają wymagania sportowe stawiane starszym zawodnikom.

Zawodnicy ci uczestniczą w tym samym procesie kwalifikacji, odbywają te same zgrupowania, realizują ten sam program szkoleniowy i ponoszą porównywalne obciążenia treningowe. W trakcie zawodów występują jako członkowie jednej reprezentacji i wspólnie odpowiadają za osiągnięty wynik.

Pomimo tego część członków drużyny może zostać pozbawiona stypendium wyłącznie dlatego, że nie ukończyła określonego wieku albo osiągnęła wynik w młodszej podgrupie kategorii juniorów.

Szczególnie jaskrawym przykładem jest reprezentacja Polski siatkarek U16, która w lipcu 2025 r. zdobyła złoty medal mistrzostw Europy. Zawodniczki wspólnie reprezentowały Polskę, wspólnie wywalczyły tytuł mistrzyń Europy i każda z nich była pełnoprawną członkinią zespołu. Warto podkreślić, że MVP całego turnieju została 15-letnia wówczas reprezentantka Polski Aleksandra Wika. Pokazuje to, że wiek metrykalny nie musi pozostawać w związku z poziomem sportowym zawodniczki ani z jej rzeczywistym wkładem w wynik reprezentacji.

Tymczasem zastosowanie obowiązujących regulacji może prowadzić do sytuacji, w której zawodniczki tej samej mistrzowskiej drużyny są traktowane odmiennie ze względu na datę urodzenia. Szczególne wątpliwości dotyczą zawodniczek z rocznika 2010, które w 2026 r. sukcesywnie kończą 16 lat, a także młodszych zawodniczek z rocznika 2011.

Powstaje między innymi pytanie, czy zawodniczce z rocznika 2010, która ukończyła 16 lat dopiero kilka miesięcy po zdobyciu mistrzostwa Europy, przyznawane jest następnie stypendium, a jeżeli tak – od jakiego momentu, na jaki okres i czy otrzymuje ona wsparcie odpowiadające temu, które otrzymały starsze członkinie tej samej reprezentacji.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie minister właściwy do spraw kultury fizycznej może przyznać członkowi kadry narodowej stypendium sportowe za osiągnięte wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym.

Ustawa przewiduje możliwość przyznania stypendium między innymi za zajęcie miejsc od pierwszego do trzeciego w mistrzostwach świata lub mistrzostwach Europy w kategorii juniorów. Jednocześnie art. 32 ust. 1d stanowi, że w przypadku podziału kategorii juniorów na podgrupy stypendium sportowe przyznaje się za wynik osiągnięty w najwyższej wiekowo podgrupie.

Odrębne stypendium, przewidziane w art. 32b ustawy, może zostać przyznane w szczególnie uzasadnionych przypadkach członkowi kadry narodowej, który ukończył 16 lat i nie ukończył 23 lat. Przepis ten wyłącza zatem zawodników młodszych, niezależnie od ich poziomu sportowego oraz wyniku osiągniętego w barwach reprezentacji Polski.

Obecna konstrukcja przepisów może prowadzić do powstania luki systemowej. Z jednej strony wynik osiągnięty w kategorii U16 może nie stanowić podstawy standardowego stypendium, jeżeli U16 nie jest najwyższą wiekowo podgrupą juniorów. Z drugiej strony zawodnik, który nie ukończył 16 lat, nie może skorzystać ze szczególnego stypendium określonego w art. 32b.

W praktyce wybitnie uzdolniona zawodniczka może więc zostać powołana do reprezentacji Polski, zdobyć złoty medal mistrzostw Europy, być podstawową zawodniczką drużyny, a nawet zostać uznana za najlepszą zawodniczkę całych mistrzostw, a mimo to pozostać poza systemem stypendialnym.

Jednocześnie starsze o kilka lub kilkanaście miesięcy członkinie tej samej drużyny mogą otrzymywać wsparcie finansowe związane z dokładnie tym samym sukcesem sportowym.

Takie rozwiązanie wymaga oceny z punktu widzenia zasady proporcjonalności i celów polityki państwa wobec sportu dzieci i młodzieży. Osiągnięcie wybitnego wyniku w młodszym wieku powinno być traktowane jako dowód szczególnego talentu i przesłanka do dalszego wspierania zawodnika, a nie jako okoliczność wyłączająca możliwość uzyskania pomocy.

Stypendia sportowe nie pełnią bowiem wyłącznie funkcji nagrody. Stanowią istotny element finansowania dalszego szkolenia, regeneracji, sprzętu, wyjazdów sportowych oraz procesu godzenia intensywnego treningu z obowiązkiem szkolnym.

Nie sposób również pominąć pytania o działania ustawodawcze ministra sportu i turystyki. Jeżeli resort znał problem wynikający z brzmienia art. 32 ust. 1d oraz art. 32b ustawy o sporcie, zasadne jest ustalenie, dlaczego dotychczas nie zaproponowano rozwiązania pozwalającego objąć systemem wsparcia także wybitnych zawodników poniżej 16. roku życia, którzy zdobywają medale mistrzostw Europy i świata dla Polski.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

System wspierania młodych talentów powinien premiować ponadprzeciętne osiągnięcia sportowe i tworzyć warunki do dalszego rozwoju zawodników. Nie powinien prowadzić do sytuacji, w której sukces osiągnięty przed ukończeniem określonego wieku staje się przyczyną pozbawienia wsparcia przysługującego starszym członkom tej samej reprezentacji.

W przypadku sportów zespołowych szczególnego znaczenia nabiera również element elementarnej sprawiedliwości: zawodniczki, które razem trenowały, razem występowały w reprezentacji Polski i razem zdobyły tytuł mistrzyń Europy, powinny mieć możliwość uzyskania porównywalnego wsparcia za wspólnie osiągnięty sukces.

Z poważaniem

Małgorzata Niemczyk Posłanka na Sejm RP