Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa wodnego Polski, sytuacji Zbiornika Solina oraz ochrony przeciwpowodziowej Głuchołaz

Szanowny Panie Ministrze! Szanowna Pani Minister!

Zwracam się z interpelacją dotyczącą bezpieczeństwa wodnego Polski w obliczu dwóch coraz bardziej niepokojących zjawisk – niedoboru wody i suszy hydrologicznej z jednej strony oraz gwałtownych opadów prowadzących do lokalnych powodzi i podtopień z drugiej.

Dobitnymi przykładami tych problemów są: sytuacja Zbiornika Solina i jego zlewni, gdzie obserwowane są okresy bardzo niskich przepływów oraz ograniczonego dopływu wody, a z drugiej strony Głuchołazy, których mieszkańcy – po katastrofalnej powodzi z września 2024 roku – w sierpniu 2026 roku ponownie zmagali się z gwałtownymi podtopieniami.

Te dwa zjawiska pokazują jedno z największych wyzwań dla polskiej gospodarki wodnej: jak skutecznie zatrzymywać i magazynować wodę, kiedy jest jej nadmiar, chronić mieszkańców przed powodziami, a jednocześnie zabezpieczać zasoby wodne na okresy suszy.

Solina jest jednym z najważniejszych zbiorników retencyjnych w Polsce. Pełni funkcje energetyczne, przeciwpowodziowe, gospodarcze i turystyczne oraz ma ogromne znaczenie dla ekosystemu Bieszczad. Niskie przepływy w jej zlewni i ograniczony dopływ do zbiornika powinny być sygnałem do podjęcia działań nie tylko lokalnych, ale również systemowych.

Z kolei sytuacja w Głuchołazach wymaga szczególnego wyjaśnienia. Po powodzi z 2024 roku uruchomiono znaczne środki publiczne na odbudowę oraz poprawę bezpieczeństwa przeciwpowodziowego. Wody Polskie informowały o realizacji w gminie Głuchołazy pilnych zadań oraz o kolejnych środkach przeznaczanych na działania w zlewni Białej Głuchołaskiej.

Skoro po powodzi rozpoczęto prace i przeznaczono na nie środki publiczne, ponowne podtopienia wymagają odpowiedzi na pytanie, co zostało już wykonane, ile faktycznie wydano, jakie efekty przyniosły te działania i czego nadal brakuje, aby skutecznie chronić mieszkańców.

Jednocześnie przypadki Soliny i Głuchołaz prowadzą do znacznie szerszego pytania: czy Polska posiada spójną, długofalową strategię bezpieczeństwa wodnego?

Nie możemy ograniczać polityki państwa do reagowania na kolejne susze, powodzie i podtopienia. Potrzebujemy planu obejmującego duże zbiorniki retencyjne, poldery, małą i naturalną retencję, ochronę rzek i terenów zalewowych, modernizację infrastruktury hydrotechnicznej oraz gospodarowanie wodami opadowymi.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy rząd posiada długofalową, kompleksową strategię bezpieczeństwa wodnego Polski, uwzględniającą jednocześnie zagrożenie suszą, spadek poziomu wód i przepływów w rzekach oraz gwałtowne opady powodujące powodzie i podtopienia? Jeżeli tak – jakie są jej najważniejsze założenia, harmonogram, planowane inwestycje oraz źródła finansowania? Jeżeli nie – czy i kiedy taka strategia zostanie przygotowana?

2. Czy ministerstwo posiada analizę wskazującą, w których regionach Polski należy w pierwszej kolejności zwiększyć retencję oraz gdzie powinny powstać nowe zbiorniki, poldery, systemy małej i naturalnej retencji oraz inne zabezpieczenia przeciwpowodziowe? Jakie inwestycje w tym zakresie planowane są do 2030 i 2040 roku?

3. Jak ministerstwo ocenia aktualną sytuację hydrologiczną Zbiornika Solina i jego dopływów? Czy obserwowane niskie przepływy wskazują na długotrwałą zmianę bilansu wodnego tego obszaru i jakie działania planowane są w celu zwiększenia retencji w zlewni Sanu?

4. Jak ministerstwo ocenia ponowne podtopienia Głuchołaz w sierpniu 2026 roku i jakie wnioski wyciągnięto z katastrofalnej powodzi z września 2024 roku?

5. Jaką łączną kwotę środków publicznych przeznaczono i faktycznie wydatkowano od powodzi z 2024 roku na terenie gminy Głuchołazy na odbudowę infrastruktury hydrotechnicznej i zabezpieczenia przeciwpowodziowe? Proszę o wskazanie zrealizowanych zadań, ich wartości, źródeł finansowania oraz stopnia realizacji.

6. Które z zapowiadanych inwestycji przeciwpowodziowych w Głuchołazach zostały zakończone, które pozostają w realizacji, a które nie zostały jeszcze rozpoczęte? Kiedy mieszkańcy mogą oczekiwać zakończenia docelowych zabezpieczeń?

7. Czy zostanie przeprowadzona analiza przyczyn ponownych podtopień Głuchołaz, obejmująca również ocenę skuteczności wykonanych po 2024 roku prac i wskazanie dodatkowych inwestycji koniecznych do ochrony mieszkańców?

8. Jakie środki finansowe państwo zamierza przeznaczyć w najbliższych latach na zwiększenie retencji, przeciwdziałanie suszy i bezpieczeństwo przeciwpowodziowe w skali całego kraju oraz które inwestycje zostaną uznane za priorytetowe?

Sytuacja Soliny i ponowne podtopienia Głuchołaz pokazują dwa oblicza tego samego problemu. W jednym miejscu Polski obserwujemy niedobór wody i bardzo niskie przepływy, podczas gdy w innym gwałtowny opad w krótkim czasie prowadzi do podtopień i strat.

Państwo musi być przygotowane na oba te zjawiska. Potrzebujemy nie tylko środków wydawanych na usuwanie skutków kolejnych katastrof, lecz przede wszystkim inwestycji, które będą im zapobiegać lub ograniczać ich skalę.

Polska potrzebuje długofalowej strategii: jak zatrzymywać wodę, jak gospodarować jej zasobami i jak skutecznie chronić mieszkańców zarówno przed suszą, jak i powodzią. Bezpieczeństwo wodne powinno być jednym ze strategicznych elementów bezpieczeństwa państwa.

Z poważaniem Agnieszka Górska Poseł na Sejm RP