Interpelacja w sprawie wyzwań strukturalnych polskiego szkolnictwa wyższego

Szanowny Panie Ministrze,

polskie szkolnictwo wyższe oraz sektor nauki stoją obecnie przed poważnymi wyzwaniami o charakterze strukturalnym. Jednym z kluczowych problemów jest chronicznie niskie finansowanie działalności badawczej i dydaktycznej w stosunku do potrzeb oraz w porównaniu z krajami Europy Zachodniej. W połączeniu z niekorzystnymi zmianami demograficznymi – przede wszystkim systematycznym spadkiem liczby osób w wieku studiującym, wynikającym z niżu demograficznego i mniejszej liczby maturzystów – prowadzi to do zmniejszenia bazy studentów, presji finansowej na uczelnie oraz ograniczenia możliwości rozwoju i odnawiania kadry naukowej.

Równie istotnym wyzwaniem jest wyraźna luka pokoleniowa wśród nauczycieli akademickich oraz pracowników instytutów badawczych. Luka ta stanowi w dużej mierze pozostałość decyzji personalnych i systemowych z okresu lat dziewięćdziesiątych XX wieku oraz pierwszej dekady XXI wieku. W tamtym czasie, w okresie dynamicznego rozwoju i umasowienia szkolnictwa wyższego, doszło do masowego zatrudnienia nowych pracowników naukowo-dydaktycznych. Brakowało jednak kompleksowej, długofalowej strategii zapewnienia ciągłości pokoleniowej i odpowiedniego planowania sukcesji. W rezultacie obecnie znacząca część kadry znajduje się w starszych grupach wiekowych i zbliża się do wieku emerytalnego, podczas gdy napływ młodych, dobrze przygotowanych pracowników jest niewystarczający – zarówno ze względu na mniejszą liczebność kohorty młodych Polaków, jak i ograniczone możliwości finansowe systemu (niskie wynagrodzenia na początku kariery, brak stabilnych perspektyw awansu oraz konkurencyjności wobec sektora prywatnego i zagranicy).

W związku z powyższym, w celu rzetelnego zdiagnozowania skali luki pokoleniowej oraz oceny aktualnego stanu zasobów kadrowych w nauce i szkolnictwie wyższym, proszę o merytoryczną i jednoznaczną odpowiedź na następujące pytania:

1. Jaka jest liczba pracowników – będących nauczycielami akademickimi – zatrudnionych w uczelniach publicznych innych niż mundurowe i wojskowe, w rozbiciu na następujące kategorie: pracowników badawczych, badawczo-dydaktycznych oraz dydaktycznych? Proszę o podanie danych za ostatni dostępny okres sprawozdawczy (w ujęciu krajowym ogółem).

2. Jaki jest udział procentowy ww. pracowników uczelni publicznych innych niż uczelnie mundurowe i wojskowe w poszczególnych przedziałach wiekowych: 24-35 lat, 36-45 lat, 46-55 lat, 56-65 lat oraz 66 lat i więcej? Proszę o dane za ostatni dostępny okres sprawozdawczy.

3. Jaka jest liczba pracowników – będących nauczycielami akademickimi – zatrudnionych w instytutach badawczych, w rozbiciu na następujące kategorie: pracowników badawczych, badawczo-dydaktycznych oraz dydaktycznych? Proszę o podanie danych za ostatni dostępny okres sprawozdawczy (w ujęciu krajowym ogółem).

4. Jaki jest udział procentowy ww. pracowników instytutów badawczych w poszczególnych przedziałach wiekowych: 24-35 lat, 36-45 lat, 46-55 lat, 56-65 lat oraz 66 lat i więcej? Proszę o dane za ostatni dostępny okres sprawozdawczy.